Năng suất lao động mãi 'đì đẹt': Người Việt tính sao?

Cần dừng việc coi nguồn lực lao động giá rẻ là ưu thế cạnh tranh thu hút vốn đầu tư, đồng nghĩa với việc có một chính sách lương căn bản linh hoạt theo hướng tăng và tái quy hoạch đào tạo dạy nghề chuyên sâu chính quy.
>>Năng suất lao động - “chìa khoá” tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu
>>Việt Nam cần cải thiện nhiều hơn về năng suất lao động
>>Tăng lương trước hay tăng năng suất lao động?

Mới đây, Tổng cục Thống kê công bố thống kê năng suất lao động (NSLĐ) Việt Nam . Theo đó, tính theo sức mua tương đương, NSLĐ của Việt Nam năm 2016 đạt 9.894 USD, bằng 7% của Singapore; 17,6% của Malaysia; 36,5% của Thái Lan; 42,3% của Indonesia; 56,7% của Philippines và bằng 87,4% năng suất lao động của Lào. Đáng chú ý là chênh lệch về NSLĐ giữa Việt Nam với các nước vẫn tiếp tục gia tăng...[1].

Con số công bố không khỏi động chạm lòng tự ái dân tộc ở nhiều người chúng ta. Và sẽ tệ hơn nếu kết quả này được đem ra làm số liệu báo cáo tại các hội thảo quốc tế về phát triển nguồn nhân lực, làm dẫn liệu tại các hiệp thương kêu gọi vốn đầu tư...

Đã có nhiều ý kiến chỉ ra những nguyên nhân, nêu giải pháp để tăng hiệu suất lao động. Những giải pháp có tính "kỹ thuật" như cải thiện chất lượng giáo dục đào tạo, đẩy nhanh tiến độ chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, đầu tư công nghệ máy móc hiện đại khơi thông nguồn vốn, đẩy nhanh cổ phần hóa DNNN, v.v... đều đúng về lý thuyết. Nhưng đặt trong bối cảnh bộ máy cồng kềnh, cơ chế rườm rà, đụng đâu cũng thấy vướng của Việt Nam thì việc triển khai chắc chắn sẽ mất nhiều thời gian.

Ảnh minh họa: Báo đầu tư/ VGP
Ảnh minh họa: Báo đầu tư/ VGP

Trong lúc chờ bộ máy khởi động thì có những việc có thể triển khai làm ngay để tăng năng suất lao động mà ít gặp vướng. Đó là dừng việc coi nguồn lực lao động giá rẻ là ưu thế cạnh tranh thu hút vốn đầu tư, đồng nghĩa với việc có một chính sách lương căn bản linh hoạt theo hướng tăng và tái quy hoạch đào tạo dạy nghề chuyên sâu chính quy.

Lâu nay trong hoạt động xúc tiến đầu tư kêu gọi vốn...các nhà thương thuyết thường nhấn mạnh lợi thế cạnh tranh của Việt Nam như chính sách ưu đãi thuế (tax holiday) 5 hoặc 10 năm đầu, giảm giá cho thuê đất / cơ sở hạ tầng... trong đó ưu thế nguồn lao động dồi dào nhân công giá rẻ luôn luôn được nhấn mạnh.

Không thể phủ nhận hiệu quả về ưu thế cạnh tranh nguồn lao động giá rẻ (lương cơ sở 2017 là 1.210.000 vnđ) trong việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Nhưng chủ trương này cũng tiềm ẩn nhiều nhược điểm.

Góc nhìn từ nhiều phía

Trước tiên, đứng từ góc độ các nhà đầu tư. Thực tế cho thấy các nhà đầu tư chú trọng lao động giá rẻ thường là những nhà đầu tư có tầm nhìn tương đối “ăn xổi”, lĩnh vực ngành nghề hoạt động thiên về hóa chất, giày da, nhuộm dệt may, công nghiệp nặng... Họ có xu hướng sử dụng máy móc công nghệ cũ, lạc hậu... chính là tác nhân gây ô nhiễm môi trường tạo rác công nghiệp. Nhà đầu tư loại này thường bị nhiều nước "chê" hoặc bị đặt ra hàng rào kỹ thuật khắt khe khi đến tìm hiểu cơ hội đầu tư.

Thực tế ở nước ta đã có những doanh nghiệp nước ngoài sau một thời gian vào đầu tư thuê mướn nhân công cơ sở hạ tầng rình rang... đã “bỏ của chạy lấy người”, để lại một mớ bòng bong như nợ lương nhân công, nợ tiền hàng, nợ tiền thuê công xưởng, trốn thuế, nợ bảo hiểm các loại... gây nhiễu sự cho chính quyền địa phương.

Không chủ trương lấy lao động giá rẻ làm lợi thế cạnh tranh kêu gọi vốn đầu tư tức là gián tiếp loại trừ các nhà đầu tư kiểu này, ngăn chặn từ xa nạn ô nhiễm môi trường, bảo vệ an toàn cho người lao động, góp phần cải thiện chất lượng môi trường sống...

Thứ 2, đứng từ góc độ người lao động. Một khi công nhân biết rằng đồng tiền công nhật thấp rẻ mà họ nhận được chính là kết quả của việc mặc cả trong thu hút vốn đầu tư thì trong thâm tâm họ lòng tự hào dân tộc bị triệt tiêu, niềm tin và độ gắn bó với doanh nghiệp về "mo". Họ sẽ không có động cơ phấn đấu, làm việc cầm chừng, thậm chí khi bất mãn thì vừa làm vừa phá... là những tác nhân làm thất bại NSLĐ.

Người viết từng có lần bỏ ra ngoài phòng họp khi các ông chủ nước ngoài lấy chính sách lương tối thiểu thấp rẻ của lao động Việt Nam ra làm cái cớ mặc cả giá cho thuê hạ tầng một khu công nghiệp. Đáng nói là cũng có đồng nghiệp người Việt nhanh nhẩu "vẽ đường cho hươu chạy" các chiêu trò để nhà đầu tư ép giá nhân công lao động xuống, một "nỗi đau không nói thành lời"!

Thứ 3, đứng từ góc độ Nhà nước. Nhà nước phải chứng tỏ là chỗ dựa là niềm tin của người lao động, luôn luôn đứng về phía bảo vệ quyền lợi người dân trên bàn đàm phán... không lấy đồng lương thấp rẻ của hàng triệu lao động ra làm ưu thế để đổi lấy dự án đầu tư. Đành rằng phát triển kinh tế thị trường là cạnh tranh, là đánh đổi..., nhưng phẩm giá, cuộc sống an toàn của người lao động là những giá trị không thể mang ra đánh đổi.

Nâng chất lượng lao động

Đến bây giờ mà vẫn lấy lao động giá rẻ làm ưu thế cạnh tranh là trái với xu thế! Đã qua rồi thời kỳ đói ăn thiếu mặc, áp lực ngày càng gia tăng về cải thiện chất lượng môi trường sống đưa đất nước vào quỹ đạo phát triển bền vững. Việc đón đầu xu thế nâng chất lượng nguồn lực lao động gắn với kỹ năng chuyên sâu qua đó thanh lọc chất lượng các dự án đầu tư... phải trở thành chính sách ưu tiên.

Cần tái quy hoạch giáo dục dạy nghề chuyên môn có chiều sâu theo kiểu "nhất nghệ tinh", song song với huấn luyện các kỹ năng mềm như tinh thần kỷ luật, kỹ năng làm việc nhóm, ngoại ngữ, lòng tự hào dân tộc... Có chính sách ưu đãi đạo tào ra những "nhân sự nòng cốt" (key worker) cho từng lĩnh vực ngành nghề.

Khi có trong tay "đội quân tinh nhuệ" thì chúng ta tự tin ngã giá với các nhà đầu tư: "tiền nào của đó"! Nhà nước sẽ thu được dự án đầu tư có chất lượng, đời sống người lao động được bảo đảm, NSLĐ tăng cao, doanh nghiệp cũng nhờ đó mà gia tăng lợi nhuận...

Các nước giàu như Úc, Mỹ, Canada... đang có chính sách thu hút nhân tài, khái niệm "nhân tài" của họ không hề cao siêu. Người hàng xóm của tôi năm ngoái xuất cảnh qua Úc diện "skilled worker" (lao động có kỹ năng) mang gia đình đi theo vì cô ấy có bằng chứng nhận làm bánh ngọt đạt chuẩn!

Trong khi đó, chuyện dạy nghề, học nghề của ta thì sao? Chỉ đơn cử một việc, đó là quy chế dạy nghề cho học sinh THCS hiện hành từ lâu mang tiếng là "hữu danh vô thực", chỉ để "làm đẹp hồ sơ"... [2] cũng cần phải được kiểm định lại sự chính đáng của nó. Chương trình "cưỡi ngựa xem hoa", cách tổ chức học và thi thiếu chuyên nghiệp, học sinh đăng ký học nghề không vì yêu nghề mà vì áp lực cộng điểm thi v.v...

Trong tương lai không lâu, lao động Việt Nam không chỉ cạnh tranh năng suất lao động với các nước trong khu vực mà còn phải cạnh tranh robot. Nếu chậm trễ trong việc chuẩn bị nguồn lực nhân sự chính quy thì thị trường lao động nước nhà sẽ mất phương hướng, phát triển chắp vá, thiếu thừa hoảng loạn... Nạn "chảy máu chất xám" lao động lành nghề sẽ càng diễn ra khốc liệt.

Theo Trúc Nguyễn/Vietnamnet.vn

MỚI NHẤT
Đối tượng hưu trí có phải tham gia bảo hiểm TNLĐ-BNN không?
Đối tượng hưu trí có phải tham gia bảo hiểm TNLĐ-BNN không?

Xin hỏi, bố tôi đã nghỉ hưu nay đi làm lại thì có thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp (TNLĐ-BNN) không? (Người hỏi Minh Trang - TP Hồ Chí Minh).

Thứ sáu, 19/01/2018 - 06:03

10 điều bạn nên từ bỏ để trở nên giàu có và thành công
10 điều bạn nên từ bỏ để trở nên giàu có và thành công

Để cất cánh và thành công lớn, bạn cần phải đánh giá cẩn thận con người bạn, nhận ra những thói quen xấu có thể kéo lùi bạn.

Thứ sáu, 19/01/2018 - 06:00

Tổng LĐLĐ VN: Nâng tuổi hưu khó có thể “cào bằng”
Tổng LĐLĐ VN: Nâng tuổi hưu khó có thể “cào bằng”

(Dân trí) - Nêu quan điểm về đề xuất của Bộ LĐ-TB&XH về điều chỉnh tuổi hưu, ông Lê Đình Quảng – Phó trưởng Ban Quan hệ lao động (Tổng LĐLĐ VN) - cho rằng cần có sự phân tách việc tăng tuổi hưu theo các nhóm ngành, nghề. Tránh việc “cào bằng” tăng tuổi hưu đồng đều cho người lao động.

Thứ năm, 18/01/2018 - 04:33

Bộ LĐ-TB&XH trả lời về điều chỉnh tỷ lệ suy giảm khả năng lao động
Bộ LĐ-TB&XH trả lời về điều chỉnh tỷ lệ suy giảm khả năng lao động

Theo quy định của pháp luật về BHXH, người lao động để được hưởng lương hưu hàng tháng thì người lao động phải đáp ứng hai điều kiện về tuổi đời và điều kiện về thời gian đóng BHXH.

Thứ năm, 18/01/2018 - 03:23

Quảng Ngãi: Kiếm hàng trăm triệu đồng từ nuôi heo rừng bán dịp Tết
Quảng Ngãi: Kiếm hàng trăm triệu đồng từ nuôi heo rừng bán dịp Tết

(Dân trí) - Đến thời điểm này, đàn heo rừng lai bán Tết của ông Nguyễn Trung Chánh (huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi) đã được khách đặt hàng gần hết. Với giá bán cao gấp 4 lần heo thường, dịp Tết này đàn heo rừng lai mang về cho ông Chánh nguồn thu gần 200 triệu đồng.

Thứ năm, 18/01/2018 - 09:06

Phê duyệt trường, ngành và nghề trọng điểm giai đoạn 2016-2020
Phê duyệt trường, ngành và nghề trọng điểm giai đoạn 2016-2020

(Dân trí) - Bộ LĐ-TB&XH vừa phê duyệt ngành, nghề trọng điểm và trường được lựa chọn ngành, nghề trọng điểm giai đoạn 2016-2020 và định hướng đến năm 2025 .

Thứ năm, 18/01/2018 - 08:58

Khởi nghiệp từ rác
Khởi nghiệp từ rác

Trước nguy cơ ô nhiễm môi trường từ rác, một người dân huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định đã quyết tâm chế tạo ra chiếc máy có khả năng xử lý rác hiệu quả mà giá thành lại rẻ.

Thứ năm, 18/01/2018 - 08:39

Từ làm phụ hồ, chàng trai thu về hơn 2 tỷ đồng nhờ ý tưởng khác biệt
Từ làm phụ hồ, chàng trai thu về hơn 2 tỷ đồng nhờ ý tưởng khác biệt

Đôi khi ý tưởng kinh doanh đến rất bất ngờ, vấn đề ở chỗ ta có nắm bắt kịp thời được hay không. Cũng nhờ khả năng ấy mà nhân vật chính trong bài có thể tạm biệt công việc lao động tay chân của mình.

Thứ năm, 18/01/2018 - 08:16

Thứ trưởng Bộ Lao động: “Tuổi nghỉ hưu hiện nay đã có cách đây 50 năm”
Thứ trưởng Bộ Lao động: “Tuổi nghỉ hưu hiện nay đã có cách đây 50 năm”

(Dân trí) - Bộ LĐ-TB&XH dự kiến đề xuất tăng tuổi hưu theo lộ trình và tuỳ từng ngành nghề cụ thể. Đồng thời tăng lợi ích cho người bảo lưu thời gian tham gia bảo hiểm xã hội, điều chỉnh tăng lương hưu mức tuyệt đối với người có lương hưu thấp và nghỉ hưu trước năm 1995.

Thứ tư, 17/01/2018 - 05:34

Thủ tướng: Cần quan tâm tới Cách mạng 4.0 và lao động công đoàn
Thủ tướng: Cần quan tâm tới Cách mạng 4.0 và lao động công đoàn

(Dân trí) - “Hai vấn đề lớn cần được ngành LĐ-TB&XH chủ động vào cuộc là Cách mạng 4.0 và lao động công đoàn trong xu thế hội nhập” - Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nhận định tại Hội nghị tổng kết ngành LĐ-TB&XH năm 2017 và triển khai công tác năm 2018, diễn ra sáng 17/1 tại Hà Nội.

Thứ tư, 17/01/2018 - 03:28

Quy định mới về tuyển chọn, tuyển dụng vào Quân đội
Quy định mới về tuyển chọn, tuyển dụng vào Quân đội

Từ ngày 10/02/2018, việc tuyển chọn, tuyển dụng vào đội ngũ cán bộ; đào tạo sĩ quan dự bị gọi vào phục vụ tại ngũ trong Quân đội nhân dân Việt Nam được thực hiện theo quy định tại Thông tư 308/2017/TT-BQP do Bộ Quốc phòng ban hành.

Thứ tư, 17/01/2018 - 07:54

Thôi nghề "sang chảnh" về quê tự làm bà chủ Homestay
Thôi nghề "sang chảnh" về quê tự làm bà chủ Homestay

Nghĩ mình là "phận má hồng" mà cứ nay đây, mai đó thì không ổn, cô gái người Dao đỏ Lý Tả Mẩy, bản Tả Chải, xã Tả Phìn, huyện Sa Pa (Lào Cai) đã quyết định bỏ nghề "sang chảnh", về quê tự gây dựng cơ sở lưu trú Homestay. Thành công bước đầu từ dịch vụ Homstay-nhà nghỉ cộng đồng đã giúp cô gái người Dao “bỏ túi” trên dưới 10 triệu đồng/tháng.

Thứ tư, 17/01/2018 - 07:48

ĐÁNG QUAN TÂM
Thanh Hóa: Phát hiện hơn 80 trường hợp trục lợi bảo hiểm thất nghiệp
Thanh Hóa: Phát hiện hơn 80 trường hợp trục lợi bảo hiểm thất nghiệp

(Dân trí) - Qua rà soát, cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa đã phát hiện và thu hồi tiền trợ cấp thất nghiệp đối với hơn 80 trường hợp có biểu hiện trục lợi quỹ bảo hiểm thất nghiệp, xử phạt 17 trường hợp.

Thứ ba, 16/01/2018 - 11:49

Hơn 134.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài trong năm 2017
Hơn 134.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài trong năm 2017

(Dân trí) - Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ LĐ-TB&XH) vừa công bố số liệu lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng trong năm 2017. Với 134.751 lao động, kết quả này đã vượt 28,3% so với kế hoạch năm và bằng 106,7% kết quả trong năm 2016.

Thứ ba, 16/01/2018 - 10:09

Diêm dân nhọc nhằn giữ nghề ở Hải Lý
Diêm dân nhọc nhằn giữ nghề ở Hải Lý

Tiền khoảng 16,17 tuổi, người nhỏ thó, đen nhẻm vì nắng gió nhưng nụ cười rất rạng rỡ trên cánh đồng muối còn sót lại giữa làng nghề làm muối Hải Lý (Hải Hậu, Nam Định).

Thứ ba, 16/01/2018 - 09:33

Bí quyết tạo ra những nhân sự khác biệt
Bí quyết tạo ra những nhân sự khác biệt

Trong thế giới kinh doanh, sự khác biệt là một lợi thế.

Thứ ba, 16/01/2018 - 08:25

Bộ LĐ-TB&XH tiếp tục bàn về điều chỉnh tuổi nghỉ hưu
Bộ LĐ-TB&XH tiếp tục bàn về điều chỉnh tuổi nghỉ hưu

(Dân trí) - Chỉ còn 2 ngày nữa (18/1), việc lấy ý kiến về hồ sơ xây dựng Bộ Luật Lao động do Bộ LĐ-TB&XH trưng cầu ý kiến sẽ kết thúc. Câu chuyện điều chỉnh tuổi nghỉ hưu là một trong những tâm điểm “nóng” của bản dự thảo, thu hút sự quan tâm của người lao động.

Thứ ba, 16/01/2018 - 08:15

Nghỉ hưu trước tuổi có được chế độ ưu đãi?
Nghỉ hưu trước tuổi có được chế độ ưu đãi?

Tôi làm giáo viên, đã có 35 năm đóng BHXH, tháng 9/2019 bà sẽ nghỉ hưu theo đúng quy định. Nhưng nay tôi muốn nghỉ hưu trước tuổi thì có được hưởng chế độ ưu đãi nào không? Tôi có hồ sơ đi nước ngoài và muốn nhận lương hưu chứ không phải trợ cấp một lần. Đề nghị cơ quan chức năng hướng dẫn trường hợp của tôi. (Người hỏi Lê Thị Thanh Thúy - Đà Nẵng).

Thứ ba, 16/01/2018 - 07:46

Làng bánh tráng 200 tuổi hốt bạc mùa Tết
Làng bánh tráng 200 tuổi hốt bạc mùa Tết

Cứ vào khoảng tháng 11 âm lịch hằng năm, làng nghề bánh tráng Thuận Hưng (quận Thốt Nốt, TP Cần Thơ) có từ 200 năm nay lại rộn ràng chuẩn bị mùa bánh Tết.

Thứ hai, 15/01/2018 - 10:21

Từ đi rửa bát thuê thành ông chủ đế chế pizza
Từ đi rửa bát thuê thành ông chủ đế chế pizza

Từng nhếch nhác tới ngân hàng vay tiền, rồi rửa bát thuê tại Pizza Express, David Page cuối cùng trở thành chủ tịch của chuỗi nhà hàng này...

Thứ hai, 15/01/2018 - 08:27

Kiếm hàng trăm triệu đồng nhờ nuôi ngỗng sạch bán Tết
Kiếm hàng trăm triệu đồng nhờ nuôi ngỗng sạch bán Tết

Vào những ngày này, ông Trần Văn Tân ở xã Kim Tân, huyện Kim Sơn (Ninh Bình) đang tất bật chăm sóc hơn 700 con ngỗng sạch để chuẩn bị phục vụ cho các “thượng đế” ăn và biếu Tết. Nhờ đó, mà vào dịp Tết sắp tới gia đình ông có doanh thu lên đến trên dưới 100 triệu đồng.

Thứ hai, 15/01/2018 - 08:14

Không thu BHXH bắt buộc đối với lao động hợp đồng tại xã
Không thu BHXH bắt buộc đối với lao động hợp đồng tại xã

UBND phường Tây Sơn, thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai làm thủ tục chấm dứt hợp đồng lao động đối với 3 người làm tại vị trí tạp vụ, liên lạc và thu lệ phí hành chính theo Công văn số 2845/BNV-CCVC của Bộ Nội vụ (các trường hợp này đã làm hợp đồng hơn 5 năm, có tham gia BHXH).

Thứ hai, 15/01/2018 - 08:06

Không thu BHXH bắt buộc đối với lao động hợp đồng tại xã
Không thu BHXH bắt buộc đối với lao động hợp đồng tại xã

UBND phường Tây Sơn, thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai làm thủ tục chấm dứt hợp đồng lao động đối với 3 người làm tại vị trí tạp vụ, liên lạc và thu lệ phí hành chính theo Công văn số 2845/BNV-CCVC của Bộ Nội vụ (các trường hợp này đã làm hợp đồng hơn 5 năm, có tham gia BHXH).

Chủ nhật, 14/01/2018 - 08:33

7 điều học mãi không thừa dành cho người trẻ
7 điều học mãi không thừa dành cho người trẻ

Kỷ luật bản thân là kỹ năng nói nghe thì rất dễ nhưng làm rất khó. Khi tự khởi nghiệp thì không ai kiểm tra thời gian làm việc bạn.

Chủ nhật, 14/01/2018 - 08:24