Nghề săn “thần dược” giữa lòng di sản

Cứ vào mỗi sáng tinh mơ, lúc thủy triều rút, cũng là lúc hàng chục phụ nữ Vân Đồn (Quảng Ninh) người bịt kín, đầu đội nón, chân đi ủng, tay cầm cán mai, tay xách xô, chậu cười nói rôm rả kéo nhau ra những bãi bồi ven biển săn tìm “thần dược” sá sùng.
>>Nghề "chăm con mọn" ở đầm Nha Phu thu bạc triệu
>>30 tuổi, tôi có nên chuyển nghề báo?
>>Kiếm trên chục triệu mỗi tháng nhờ nghề lạ: Trồng cỏ may mắn

Dù vô cùng vất vả nhưng nghề đào sá sùng vẫn chỉ dành riêng cho phụ nữ.
Dù vô cùng vất vả nhưng nghề đào sá sùng vẫn chỉ dành riêng cho phụ nữ.

“Vàng ròng” lẫn trong cát

Cách TP. Hạ Long chừng 70km về phía Đông Bắc, huyện đảo Vân Đồn nằm nép mình bên bờ vịnh Bái Tử Long, nơi đây là vùng đất hội tụ những tinh hoa của biển, nơi nổi tiếng với một sản vật được ví như “thần dược” hay “vàng ròng”, đó chính là sá sùng hay còn gọi là sa trùng (trùng trong cát).

Về huyện đảo Vân Đồn vào một buổi sáng đầu hè, gặp lúc từng đoàn người kéo nhau ra các bãi bồi để bắt đầu một ngày mới với công việc “bán mặt cho... cát”.

Cứ vào độ tháng 5-8 dương lịch, là mùa sinh sản mạnh nhất của sá sùng, cũng là lúc sá sùng đạt được kích thước lớn và giàu chất dinh dưỡng nhất. Tại Vân Đồn, hiện có hơn 2.000 bãi bồi lớn nhỏ, là nơi tập trung sinh sống của loài sá sùng và cũng là nguồn lợi thủy sản đem lại nguồn thu nhập chính cho những ngư dân vùng biển nơi đây.

Sá sùng là một loại hải sản với các tên gọi phổ biến như sa sùng, sâu đất, đồn đột, chặt khoai hay địa sâm. Giá trị sử dụng của sá sùng được ví như một loại “thần dược” dành cho người ốm. Chỉ cần 1 bát canh sá sùng tươi nấu cùng lá lốt, người ốm sẽ ngồi dậy đi lại bình thường, còn người bình thường sẽ thấy khoan khoái và tràn đầy sinh lực. Đặc biệt, sá sùng được người dân nơi đây “tôn sùng” như một loại Viagra tự nhiên.

Từ xa xưa, ông cha đã dùng sá sùng như một loại mì chính tự nhiên. Sá sùng dùng để nêm nếm các món ăn và nhất là khi nấu nước dùng. Một nồi nước dùng to đến mấy, ngoài xương ống, thịt thăn thì không thể thiếu 1 nhúm sá sùng khô để cho nước dùng có vị thanh ngọt đặc trưng và mùi thơm tự nhiên hiếm có.

Sá sùng là loại thân mềm chỉ sống ở những bãi cát ven biển nơi thủy triều lên, xuống tạo ra những doi cát. Sá sùng có thân tròn và dài từ 12-22cm, cá biệt có những cá thể dài tới 35cm, rộng từ 0,8-1,3cm, có màu hồng sáng, các cơ trên thân thắt lại đan chéo với cơ vòng trở thành hoa văn hình vuông.

Thịt sá sùng có vị ngọt, chứa nhiều dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe con người, vì thế từ xa xưa, sá sùng đã được xếp vào hàng những loại thực phẩm và thuốc có tác dụng bổ dưỡng cao cấp dùng để tiến vua.

Mỗi kg sá sùng tươi được bán từ 200-300 nghìn tại bãi.
Mỗi kg sá sùng tươi được bán từ 200-300 nghìn tại bãi.

Đi một vòng quanh bãi bồi trước cửa trước biển Vân Đồn, hình ảnh các chị, các mẹ cặm cụi xúc từng đống cát, cần mẩn nhặt từng con sá sùng cho vào chậu mới hiểu hết sự cực nhọc của nghề săn “thần dược” này.

“Nhìn bình thường trên lớp cát biển thì khó ai có thể phát hiện được hang của chúng. Nhưng, nếu tinh ý sẽ thấy những đường gân loằng ngoằng do sá sùng để lại lúc chúng rúc xuống lớp cát biển và khi đó phải nhanh tay dùng mai cắm xuống cát để hất nó lên” – Chị Vũ Thị Hoa, xã Đông Xá, huyện Vân Đồn chia sẻ.

Không phải ai cũng có thể đào được sá sùng, tìm để ăn còn khó chứ chưa nói đến việc bán. Nghề đào sá sùng đòi hỏi sự tỉ mẩn và có một sức khỏe dẻo dai cùng đức tính cẩn thận và nhẹ nhàng. Cũng chính vì vậy, nghề đào sá sùng ở Vân Đồn nghiễm nhiên trở thành nghề của phụ nữ. Ngày ngày họ vẫn “bán mặt cho...cát, bán lưng cho trời”. Vì sá sùng có giá trị kinh tế rất cao nên ngư dân xem nghề đào sá sùng là một nghề truyền thống.

“Tôi cũng chẳng nhớ chính xác đã theo cái nghề này được bao lâu nữa, chỉ nhớ từ nhỏ đã theo mẹ đi đào sá sùng bán để kiếm tiền phụ giúp gia đình. Lớn lên chút thì đào bán kiếm tiền mua sách vở. Đến lúc lấy chồng thì gắn bó luôn với nghề này để kiếm tiền nuôi con. Nói nó đắt thế nhưng tính ra cũng chỉ đủ nuôi sống gia đình chứ không thể làm giàu được, vì sá sùng không thể nuôi mà càng ngày càng khan hiếm” - Chị Lê Thị Ngát, xã Hạ Long, Vân Đồn tâm sự.

Nhìn đôi mắt chị đã hằn nhiều nếp chân chim, da đen sạm vì cháy nắng, nhưng đôi tay vẫn thoăn thắt cắm từng nhát mai chắc nịch xuống cát, rồi nhanh chóng nghiêng mình nhặt những con sá sùng cho vào chậu. Cứ thế, chị mò mẫm hết các bãi bồi ven biển dưới cái nắng chói chang của ngày hè…

“Nhà tôi có 6 người thì cũng 6 người theo nghề biển. Chồng đi biển cùng bạn nghề có khi dăm bữa nửa tháng mới về một lần. Hai con trai lớn cũng theo chúng bạn đi làm dã cào, còn hai đứa nhỏ vẫn phụ mẹ ra đây đào sá sùng. Mỗi ngày cả 3 mẹ con cũng đào được 3-5kg, về bán lại cho thương lái cũng được từ 6 trăm đến 1 triệu” – Chị Đào Thị Quyết, xã Hạ Long, Vân Đồn tâm sự.

Giá mỗi cân sá sùng tươi mua tại bãi bồi khoảng 200-300 nghìn đồng, tùy theo loại nhỏ, to khác nhau. Nếu sá sùng được phơi, sấy khô mỗi cân có giá trị tương đương với một chỉ vàng(3-5 triệu tùy vào chất lượng). Để có được 1 cân sá sùng tươi đã khó, làm ra 1 cân sá sùng khô là cả một nghệ thuật.

Ngư dân phải chọn những con sá sùng to và bóng mẩy, sau đó chần qua nước sôi rồi mới lộn ruột rửa nhiều lần bằng nước muối, đến khi nào sá sùng hết mùi tanh và có màu hồng sáng mới đem sấy bằng bếp than. Phải mất từ 10-12kg sá sùng tươi mới làm ra được 1kg sá sùng khô chất lượng.

Những phụ nữ Vân Đồn thân bịt kín, đầu đội nón, chân đi ủng, tay cầm cán mai, tay xách xô săn tìm “thần dược” sá sùng.
Những phụ nữ Vân Đồn thân bịt kín, đầu đội nón, chân đi ủng, tay cầm cán mai, tay xách xô săn tìm “thần dược” sá sùng.

Nguy cơ “thần dược” tuyệt chủng

Hiện Quảng Ninh có một số địa phương như Vân Đồn, Đầm Hà, Móng Cái... có sá sùng sinh sống và phát triển. Là một loài hải sản không thể nuôi bằng biện pháp công nghiệp, sá sùng phát triển tự nhiên và chất lượng dinh dưỡng cũng tùy thuộc vào từng vùng miền. Vân Đồn vẫn là vùng biển phù hợp nhất cho sá sùng sinh trưởng và có chất lượng dinh dưỡng cao.

Theo quy luật tự nhiên, sá sùng vẫn sinh sôi nảy nở trên các bãi bồi. Nhưng từ khi phát hiện giá trị dinh dưỡng vô cùng quý giá của sá sùng, giá của nó cũng được đẩy lên cao, người săn tìm sá sùng ngày càng nhiều và kéo theo hàng chục phương thức khai thác khác nhau.

Chưa tính đến tác động của môi trường, ô nhiễm nguồn nước làm sá sùng dần bị thu hẹp không gian sống. Chính cách khai thác tràn lan đã khiến sá sùng đang rơi vào tình trạng tuyệt chủng. Ngày 5/11/2011, Bộ NN&PTNT đã ra Thông tư số 01/2011-BNNPTNT, đưa sá sùng vào loài có nguy cơ tuyệt chủng lớn, thứ hạng nguy cấp (VU) cần được bảo vệ, phục hồi và phát triển.

Theo quan niệm của đông y, sá sùng có vị ngọt, tính mát, chỉ trị chứng tâm hàn, bổ dương khí, sinh tân dịch. Sá sùng khô rất tốt cho sức khỏe. Mùi vị thơm ngon, chứa nhiều giá trị dinh dưỡng và được ví như Viagra tự nhiên.

Nổi tiếng với giá trị dinh dưỡng, sá sùng ở Quảng Ninh được thu mua ngay tại các bãi bồi, các thương lái thu gom sau đó bán lại cho các mối nhà hàng, quán ăn. Đặc biệt sá sùng khô rất được thị trường Trung Quốc ưa chuộng và thu mua với giá cực cao. Chính điều này tạo nên tâm lý săn tìm sá sùng bằng mọi giá.

Trước đây, ở vùng biển Minh Châu, Quan Lạn (Vân Đồn, Quảng Ninh) ngư dân còn mang cả máy hút, sục ra các bãi bồi đào hút sá sùng và các loại nhuyễn thể khác dẫn đến nguy cơ tận diệt nguồn lợi thủy sản. Tuy nhiên, chính quyền địa phương đã kịp thời đấu tranh, ngăn chặn nên tình trạng này không còn nữa.

Từ xưa đến nay, việc người dân khai thác sá sùng ở các bãi bồi ven biển là hoàn toàn tự phát, chưa có bất kỳ sự quản lý nào của chính quyền địa phương và nghiễm nhiên, đây trở thành một nghề truyền thống của ngư dân và là nguồn thu nhập ổn định. Rất khó để quản lý việc khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản này.

Trước nguy cơ sá sùng bị tuyệt diệt, Quảng Ninh ban hành lệnh cấm khai thác sá sùng trong 2 tháng dưới mọi hình thức (từ 1/6-31/7) vì 2 tháng này là mùa cao điểm sinh sản của sá sùng. Đồng thời, yêu cầu Sở NN&PTNT theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, hướng dẫn tăng cường công tác tuyên truyền, tập huấn, phổ biến cho người dân công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản, bảo vệ môi trường tại các vùng biển nói chung và vùng có phân bố sá sùng tự nhiên trên địa bàn tỉnh nói riêng.

Nghiêm cấm các biện pháp bơm hút cát, sử dụng bơm áp lực để bắt sá sùng. Xử nghiêm việc khai thác sá sùng bằng sử dụng âm thanh, ánh sáng, hóa chất dẫn dụ, sử dụng các loại ngư cụ không phải mai, thuổng để khai thác sá sùng...

Ngay sau khi có thông tư đưa sá sùng vào loài có nguy cơ bị tuyệt chủng lớn, UBND tỉnh Quảng Ninh đã nhiều lần họp bàn, tìm cách tháo gỡ những khó khăn về quản lý bảo vệ nguồn lợi thủy sản quý hiếm này. Nhiều ý kiến được đưa ra dựa trên điều kiện tự nhiên của địa phương và các biện pháp để bảo vệ loài sá sùng tại địa bàn.

Tỉnh đã chủ động giao các bãi bồi ven biển cho cộng đồng địa phương tự tổ chức quản lý và khai thác. Khi đó, người dân tự lập ra các tổ, các ban quản lý quy định thời điểm khai thác, số lượng khai thác cụ thể. Như vậy, người dân sẽ tạo ra được sản lượng khai thác cao, nhưng đồng thời cũng bảo vệ loài sá sùng tốt hơn.

Theo Báo Tiền Phong

MỚI NHẤT
Từ 1/7: “Tăng phí chứ không tăng mức đóng BHYT”
Từ 1/7: “Tăng phí chứ không tăng mức đóng BHYT”

Nhận định của Ban thực hiện chính sách BHYT (Bảo hiểm xã hội VN), việc điều chỉnh lương cơ sở từ 1/1/2017 lên 1.300.000 đồng sẽ làm tăng thêm khoảng 7,3 % mức phí tham gia BHYT hộ gia đình.

Thứ sáu, 02/06/2017 - 05:48

Săn chuột sâm trên đỉnh Ngọc Linh
Săn chuột sâm trên đỉnh Ngọc Linh

Thời gian qua, việc bảo vệ nguồn gen quý sâm Ngọc Linh được duy trì nghiêm ngặt. Ngoài việc sâm Ngọc Linh bị các đối tượng trộm cắp, phá hoại thì còn nhiều yếu tố tự nhiên, trong đó có chuột sâm.

Thứ năm, 01/06/2017 - 04:11

10 bài học sâu sắc từ cựu Tổng thống Obama
10 bài học sâu sắc từ cựu Tổng thống Obama

Ông Barack Obama là tổng thống người da màu đầu tiên của xứ cờ hoa. Sự đắc cử của ông đã thay đổi quan niệm của cả thế giới.

Thứ năm, 01/06/2017 - 04:11

Lương tăng: Công chức mừng ít, lo nhiều
Lương tăng: Công chức mừng ít, lo nhiều

Cứ mỗi lần tăng lương là một lần người lao động đón tin vui, hàng tháng trong tài khoản sẽ có thêm… một ít tiền. Nhưng niềm vui tăng lương vốn “ngắn chẳng tày gang”, bởi lương tăng nhưng mọi thứ không chịu “đứng yên”!

Thứ năm, 01/06/2017 - 04:09

Biên chế hay không biên chế?
Biên chế hay không biên chế?

Biên chế không phải là thứ tạo ra chất lượng giáo dục, mà chính việc bãi bỏ chế độ biên chế mới là giải pháp đúng ở trong dài hạn.

Thứ năm, 01/06/2017 - 04:03

Từ 16/5: Học sinh, sinh viên được vay tối đa 1.500.000 đồng
Từ 16/5: Học sinh, sinh viên được vay tối đa 1.500.000 đồng

(Dân trí) - Quyết định 751/QĐ-TTg ngày 30/5/2017 do Thủ tướng Chính phủ ban hành nhằm điều chỉnh mức cho vay đối với học sinh, sinh viên. Theo đó, mức vay từ ngày 16/5/2017 sẽ là 1.500.000 đồng/tháng.

Thứ năm, 01/06/2017 - 12:18

Tháng 6, TP HCM: Cần 25.000 lao động
Tháng 6, TP HCM: Cần 25.000 lao động

(Dân trí) - Dự báo của Trung tâm dự báo Nguồn nhân lực TP HCM (FALMI), nhu cầu tuyển dụng nhân lực của thành phố trong tháng 6/2017 là khoảng 25.000 chỗ làm việc và 7.000 lao động thời vụ.

Thứ năm, 01/06/2017 - 08:03

Giá trị của tấm thẻ bảo hiểm y tế
Giá trị của tấm thẻ bảo hiểm y tế

Ngoài tính nhân văn và an sinh xã hội, bảo hiểm y tế còn là nguồn tài chính giúp nâng cao chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh.

Thứ năm, 01/06/2017 - 07:36

Vì sao nhiều nông dân và lao động tự do vẫn chưa mua bảo hiểm y tế?
Vì sao nhiều nông dân và lao động tự do vẫn chưa mua bảo hiểm y tế?

Trên thực tế, số người mua bảo hiểm y tế tự nguyện tăng không đáng kể, trên cả nước chỉ có thêm vài trăm người.

Thứ năm, 01/06/2017 - 07:20

Không phải hoàn trả tiền BHXH Công ty đã đóng
Không phải hoàn trả tiền BHXH Công ty đã đóng

Ông Trần Quang Khải làm việc tại Công ty CP Tư vấn Xây dựng-Giao thông-Thủy lợi Lâm Đồng từ tháng 3/2013. Tháng 2/2017, ông làm đơn xin chấm dứt hợp đồng lao động.

Thứ năm, 01/06/2017 - 07:03

Nhật Bản: Cứ 100 người tìm việc thì có... 148 việc làm
Nhật Bản: Cứ 100 người tìm việc thì có... 148 việc làm

Theo báo cáo do Bộ Y tế - Lao động – Phúc lợi Nhật Bản vừa công bố, tỷ lệ cung ứng việc làm ở nước này trong tháng 4 cao nhất trong 4 thập kỷ qua.

Thứ tư, 31/05/2017 - 12:56

Công bố Logo chính thức kỷ niệm 70 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ
Công bố Logo chính thức kỷ niệm 70 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ

(Dân trí) - Bộ LĐ-TB&XH vừa công bố Logo của Chương trình Kỷ niệm 70 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2017). Logo kỷ niệm trên sẽ được sử dụng trong các hoạt động tuyên truyền Kỷ niệm Ngày thương binh - Liệt sĩ trong tháng 6 và 7 tới đây.

Thứ tư, 31/05/2017 - 12:29

ĐÁNG QUAN TÂM
Người đàn ông 50 năm mưu sinh bằng nghề trèo dừa
Người đàn ông 50 năm mưu sinh bằng nghề trèo dừa

Ở tỉnh Bến Tre, với 50 năm mưu sinh bằng nghề trèo dừa, ông Tư Hiếu đã nuôi sống cả gia đình, cho các con ăn học.

Thứ tư, 31/05/2017 - 11:17

Nhân tài Đất Việt 2017: Nhiều “dư địa” cho công nghệ sáng tạo và kết nối thông minh
Nhân tài Đất Việt 2017: Nhiều “dư địa” cho công nghệ sáng tạo và kết nối thông minh

(Dân trí) - Chủ đề của Giải thưởng Nhân tài Đất Việt năm 2017 là “công nghệ sáng tạo - kết nối thông minh” đã thu hút được sự ủng hộ và đánh giá cao từ các khách mời và nhà tài trợ, vì đáp ứng được xu thế thời đại và tính ứng dụng vào thực tế cuộc sống.

Thứ tư, 31/05/2017 - 10:14

Chữ "tin" trong văn hóa kinh doanh Nhật Bản
Chữ "tin" trong văn hóa kinh doanh Nhật Bản

Nhật Bản hiện là đối tác thương mại lớn thứ 3 của Việt Nam và các doanh nghiệp của Việt Nam đã và đang tận dụng thị trường tiềm năng này. Nhưng để có thể tối ưu hóa thị trường kinh doanh thì một việc không thể thiếu là hiểu rõ văn hóa kinh doanh của người Nhật.

Thứ tư, 31/05/2017 - 07:17

Quy định về số giờ làm thêm tối đa trong tháng
Quy định về số giờ làm thêm tối đa trong tháng

Tôi làm việc tại một công ty sản xuất ở Long An, trong đợt Tết Nguyên Đán vừa rồi, công ty có cho nhân viên đăng ký đi làm ngày Tết, nhân viên nào đi làm sẽ được tính tăng ca theo Bộ luật Lao động hiện hành và nhận thêm một số trợ cấp riêng của công ty. Có một số nhân viên đăng ký đi làm toàn bộ 5 ngày Tết.

Thứ tư, 31/05/2017 - 06:49

Hà Nội: Gỡ khó để lao động tự do tham gia BHYT
Hà Nội: Gỡ khó để lao động tự do tham gia BHYT

Linh hoạt trong khâu thủ tục là một giải pháp mà BHXH quận Hoàn Kiếm thúc đây lao động tự do tham gia BHYT.

Thứ tư, 31/05/2017 - 06:42

Thu tiền tỉ từ hoa hồng, ông chủ 8X tạo việc làm cho lao động quê nhà
Thu tiền tỉ từ hoa hồng, ông chủ 8X tạo việc làm cho lao động quê nhà

(Dân trí) - Sau thời gian vào thành phố Hồ Chí Minh làm nghề chăm sóc cây cảnh thuê, anh Trọng quyết định về quê nhà Nam Định để đầu tư trồng hoa hồng. Giờ đây, anh Trọng đã có hơn 3 vạn cây hoa hồng các loại, thu nhập tiền tỉ từ việc bán hoa hồng và tạo thêm việc làm ổn định cho lao động nông thôn.

Thứ tư, 31/05/2017 - 06:32

Tạm dừng và đề nghị thanh tra việc khám chữa bệnh BHYT tại PKĐK Tâm Đức
Tạm dừng và đề nghị thanh tra việc khám chữa bệnh BHYT tại PKĐK Tâm Đức

(Dân trí) - BHXH Việt Nam vừa gửi Bộ Y tế đề nghị thanh tra công tác khám chữa bệnh BHYT tại Phòng khám đa khoa Tâm Đức, tỉnh Bình Phước. Đồng thời, BHXH VN cũng tạm dừng hợp đồng khám chữa bệnh BHYT với PKĐK Tâm Đức

Thứ ba, 30/05/2017 - 11:13

Đại biểu Quốc hội giật mình địa phương thừa gần 8.000 biên chế
Đại biểu Quốc hội giật mình địa phương thừa gần 8.000 biên chế

Đại biểu Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà (Hà Nội) cho biết: Con số vượt gần 8.000 biên chế này "rất đáng giật mình".

Thứ ba, 30/05/2017 - 08:21

Bệnh viện đa khoa T.Ư Thái Nguyên lên tiếng về vụ trục lợi bảo hiểm y tế
Bệnh viện đa khoa T.Ư Thái Nguyên lên tiếng về vụ trục lợi bảo hiểm y tế

(Dân trí) - Qua việc giám sát, cơ quan bảo hiểm xã hội tỉnh Thái Nguyên phát hiện trường hợp trục lợi thuốc đặc trị ung thư điều trị theo chế độ BHYT tại Bệnh viện đa khoa T.Ư Thái Nguyên. Sự việc đang được Ban giám đốc bệnh viện xem xét và đưa ra quyết định xử lý cuối cùng.

Thứ ba, 30/05/2017 - 08:01

Nghề "chăm con mọn" ở đầm Nha Phu thu bạc triệu
Nghề "chăm con mọn" ở đầm Nha Phu thu bạc triệu

Nhìn qua tưởng đơn giản nhưng nghề nuôi gia công trai lấy ngọc cũng lắm công phu khi người nuôi chăm những “viên ngọc thô” của mình chẳng khác gì chăm con mọn…

Thứ ba, 30/05/2017 - 06:49

Nghịch lý doanh nghiệp Nhật Bản làm ăn tốt nhưng lại rủ nhau đóng cửa
Nghịch lý doanh nghiệp Nhật Bản làm ăn tốt nhưng lại rủ nhau đóng cửa

Trong vài năm trở lại đây tại Nhật Bản, có tới hàng chục nghìn doanh nghiệp dù làm ăn tốt, có lãi đều đặn nhưng lại rủ nhau đóng cửa hàng loạt.

Thứ ba, 30/05/2017 - 06:32

Người về hưu mắc bệnh hiểm nghèo có được BHXH một lần?
Người về hưu mắc bệnh hiểm nghèo có được BHXH một lần?

Bố đẻ của ông Nguyễn Trường (tỉnh Thanh Hóa) nghỉ hưu năm 2009, nay mắc bệnh hiểm nghèo, muốn xin làm hồ sơ để hưởng chế độ trợ cấp 1 lần. Ông Trường hỏi, bố ông có được hưởng chế độ trợ cấp 1 lần không? Thủ tục như thế nào?

Thứ ba, 30/05/2017 - 06:25