Thưởng Tết ở Việt Nam như là một văn hoá và nên bằng tiền

Dân trí “Khối doanh nghiệp Nhà nước trong ngành dệt may, dầu khí, than, viễn thông có “truyền thống” thưởng Tết ổn định và cao. Chưa kể tình hình sản xuất của năm 2016 tốt hơn, dự báo mức thưởng Tết năm 2017 có thể tăng từ 5-7%...”
>>Thưởng Tết 2017: Bốn nhóm doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch tiền lương, thưởng
>>Thưởng Tết Nguyên Đán Đinh Dậu 2017 được quy định mức “cứng” không?
>>Hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng kế hoạch trả thưởng Tết

Thưởng Tết ở Việt Nam như là một văn hoá và nên bằng tiền - 1

Tiến sĩ Nguyễn Hữu Dũng, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học lao động xã hội (Bộ LĐ-TB&XH) trao đổi với PV Dân trí về câu chuyện liên quan tới thưởng Tết - vấn đề thu hút sự quan tâm của người lao động và doanh nghiệp mỗi dịp giáp Tết.

Mức thưởng có thể tăng 5-7 %

Thưa ông, chỉ còn hơn 60 ngày nữa là tới Tết Nguyên đán 2017. Vậy, ông có dự gì về mức thưởng Tết của doanh nghiệp tới người lao động trong năm nay?

Năm 2017 tình hình thưởng tết có thể khá hơn năm 2016. Do mức thưởng Tết của năm 2016 phụ thuộc vào tình hình sản xuất kinh doanh trong năm 2015. Theo đó, sản xuất còn khó khăn ở đầu năm. Phải tới cuối năm 2015, tình hình mới có dấu hiệu khôi phục nhưng chưa thể hiện ngay hiệu quả trong năm đó.

Năm 2016, dấu hiệu hồi phục kinh tế bắt đầu ngay từ đầu năm, các doanh nghiệp khôi phục, thể hiện rõ ở quan hệ xuất nhập khẩu, hàng hóa ổn định và tiêu thụ tốt và không bị lạm phát.

Tôi dự đoán, tình hình thưởng Tết 2017 có thể khá hơn năm ngoái dù mức chưa phải cao so với đỉnh điểm của một số năm trước đây. Tổng quan đánh giá, tôi dự đoán mức thưởng Tết 2017 sẽ tăng từ 5-7% so với năm 2016.


Thưởng Tết ở Việt Nam như là một văn hoá và nên bằng tiền - 2

Tiến sĩ Nguyễn Hữu Dũng

Theo đó, mức thưởng Tết có thể chia theo 3 loại hình doanh nghiệp. Loại doanh nghiệp luôn giữ được tốc độ sản xuất kinh doanh, mức thưởng vẫn cao. Loại doanh nghiệp bắt đầu hồi phục sẽ có mức thưởng bình thường. Còn một loại doanh nghiệp tình hình khó khăn, chưa chắc đã có thưởng Tết.

Nhiều năm qua, khảo sát thưởng Tết của Bộ LĐ-TB&XH trong 4 loại hình doanh nghiệp cho thấy: Thưởng Tết trong doanh nghiệp nhà nước luôn có sự ổn định. Trong khi đó, khối doanh nghiệp FDI luôn có mức thưởng cao nhất. Điều này được lý giải ra sao, thưa ông?

Tôi cho rằng, khối doanh nghiệp nhà nước đa số là mô hình tổng công ty hoặc tập đoàn lớn, có nguồn việc làm cố định, ít chịu tác động của thị trường vì "đầu ra" ổn định, nhất là xuất khẩu.

Các doanh nghiệp trong ngành dệt may, dầu khí, than, viễn thông, đồ uống có “truyền thống” thưởng Tết cao từ trước tới nay. Chưa kể năm 2016, tình hình sản xuất tốt hơn, chắc chắn mức thưởng Tết 2017 sẽ cao…

Trong khi đó, khối doanh nghiệp FDI luôn có lợi thế so sánh so với doanh nghiệp trong nước. Đơn hàng luôn ổn định giúp doanh nghiệp trong khối FDI có thưởng cao.

Tuy nhiên, lao động trong khối doanh nghiệp FDI chủ yếu xuất phát từ nông thôn và có sự di chuyển giữa các vùng miền. Vì vậy, các doanh nghiệp có xu hướng giữ lao động sau Tết bằng cách thưởng trước Tết.

Việc thưởng Tết với người lao động về quê cũng là một cách để họ quay lại doanh nghiệp. Đây có thể là một giải pháp về quản trị, tuy nhiên cũng còn phải phụ thuộc vào điều kiện doanh nghiệp có năng lực về tài chính.

Thưởng Tết như là một văn hoá

Bên cạnh đó vẫn có một số doanh nghiệp cho rằng tập trung nhiều vào chuyện thưởng tết sẽ làm cho tâm lý người lao động bất ổn. Họ cho rằng không nên dồn hết vào thưởng Tết mà dàn đều trong cả năm. Điều này làm người lao động gắn kết lâu dài với doanh nghiệp hơn. Ý kiến của ông về vấn đề này ra sao?

Thưởng tết ở Việt Nam có nét đặc thù riêng so với các nước khác. Nó gần như là nét văn hóa. Yếu tố này có những nét tích cực nhất định.

Người lao động chủ yếu chờ đợt Tết để có dịp thăm hỏi người thân, mua sắm cho gia đình. Mức chi tiêu những ngày giáp Ngày Tết khác với ngày bình thường, nên đa số đều mong muốn tăng thêm thu nhập để bù đắp.

“Ngay từ đầu năm, nếu doanh nghiệp nắm được tâm lý và văn hóa thưởng tết thì cần có kế hoạch và giải pháp cụ thể. Chính việc lên kế hoạch và thưởng Tết đúng lúc sẽ còn có tác động tích cực với người lao động” - ông Nguyễn Hữu Dũng nói.

Hơn nữa, người lao động có nhu cầu về quê vì đa số có nguồn gốc nông thôn. Truyền thống khi về quê thì thường mua quà. Cho nên, nhu cầu thưởng Tết ở Việt Nam gần như có tính truyền thống và văn hóa. Đặc biệt phù hợp với lao động di chuyển nhiều.

Theo tôi, khi trình độ phát triển giữa nông thôn và thành thị không chênh lệch nhau nhiều, thị trường lao động ổn định dần thì vấn đề về thưởng Tết sẽ giảm dần. Tuy nhiên, điều này có lẽ còn rất lâu mới diễn ra.

Vài năm trước đây có tình trạng doanh nghiệp thưởng Tết cho người lao động bằng sản phẩm hay hiện vật. Điều này liệu còn đảm bảo mục tiêu động viên, khuyến khích người lao động, thưa ông?

Thưởng tết bằng hiện vật chứng tỏ doanh nghiệp chưa phát triển, nên cực chẳng đã phải lấy sản phẩm ra để thưởng. Đây là việc làm không có nhiều ý nghĩa động viên với người lao động.

Trong nền kinh tế thị trường, nhu cầu tiêu dùng của mỗi người một khác. Người lao động có nhu cầu lấy tiền mua sản phẩm phù hợp cho mình.

Nếu doanh nghiệp thưởng sản phẩm, người lao động phải đem đi bán lại để lấy tiền mua sản phẩm hay dịch vụ khác. Đây là việc cực chẳng đã với doanh nghiệp.

Theo tôi cách tốt nhất là doanh nghiệp nên thưởng bằng tiền.

Luật lao động không quy định việc thưởng Tết là bắt buộc. Tuy nhiên, như đã nói ở trên, thưởng Tết có ý nghĩa quan trọng với người lao động. Vậy theo ông, một cơ chế nào được coi là hợp lý trong lúc này nhằm đảm bảo quyền lợi của người lao động?

Vừa qua, Bộ LĐ-TB&XH có công văn yêu cầu doanh nghiệp kết hợp với tổ chức công đoàn báo cáo kế hoạch thưởng Tết và thông báo với người lao động.

Theo quan điểm của tôi, việc thưởng Tết phải theo năng lực của doanh nghiệp và cơ chế thỏa thuận giữa doanh nghiệp với người lao động.

Trong điều kiện hiện nay, tổ chức công đoàn cơ sở cần chủ động thoả thuận với doanh nghiệp nhằm đưa nội dung thưởng Tết vào thoả ước tập thể ngay từ đầu.

Khi đó, dù cơ quan nhà nước không có quy định bắt buộc thưởng Tết. Nhưng với doanh nghiệp, việc thỏa thuận trong thoả ước lao động đã như là một cam kết, thậm chí có tính pháp lý bền vững. Như vậy, cơ quan nhà nước không cần đứng ra chỉ đạo việc này.

Muốn làm được như vậy, vai trò của công đoàn cơ sở cần phải mạnh và quyết liệt hơn nữa.

Tại sao người lao động hay đình công vào dịp cuối năm?

"Câu chuyện đình công cuối năm thường có nhiều lý do, trong đó liên quan đến tiền lương và thưởng tết là chủ yếu. Gần như đã thành quy luật, khi người lao động có nhu cầu chi tiêu thêm. Doanh nghiệp không đáp ứng thỏa mãn và có thể “cắt xén” chi phí. Việc này có thể gây bức xúc hơn khi cuối năm. Nếu doanh nghiệp không xử lý tốt dễ dẫn tới tranh chấp, đình công.

Giải pháp của tình trạng này đòi hỏi phải có sự thoả thuận từ đầu năm để có thể xây dựng quan hệ lao động hài hoà và tránh xung đột không đáng có vào dịp cuối năm" - ông Nguyễn Hữu Dũng cho biết.

Xin cảm ơn ông

Hoàng Mạnh thực hiện

MỚI NHẤT
Nghỉ việc có được thưởng lương tháng thứ 13 không?
Nghỉ việc có được thưởng lương tháng thứ 13 không?

Xin hỏi, tôi làm tại 1 doanh nghiệp được 2-3 năm nay, nếu tôi nghỉ việc vào tháng 1/2017 thì tôi có được hưởng lương tháng 13 không? Phan Văn Ngọc - Đà Nẵng.

Thứ năm, 24/11/2016 - 06:53

Trường cao đẳng sắp được tuyển sinh quanh năm
Trường cao đẳng sắp được tuyển sinh quanh năm

Bộ LĐ-TB&XH công bố dự thảo quy chế tuyển sinh và xác định chỉ tiêu tuyển sinh trình độ trung cấp, cao đẳng. Điểm nổi bật của dự thảo là các trường có thể tổ chức một hoặc nhiều đợt tuyển sinh bắt đầu từ ngày 1/1 và kết thúc việc tuyển sinh chậm nhất trước ngày 31/12 hàng năm.

Thứ năm, 24/11/2016 - 06:45

TT- Huế: Làng hoa truyền thống vào vụ Tết
TT- Huế: Làng hoa truyền thống vào vụ Tết

Những ngày này, tranh thủ thời tiết ổn định, bà con nông dân xã Phú Mậu, huyện Phú Vang, TT-Huế đang gấp rút chăm sóc hoa để phục vụ cho dịp Tết nguyên Đán sắp tới.

Thứ năm, 24/11/2016 - 06:07

Nhọc nhằn mưu sinh với nghề "chẻ đá"
Nhọc nhằn mưu sinh với nghề "chẻ đá"

Trên lưng chừng đồi, nhiều thợ chẻ đá (tại Bình Định) vẫn đang miệt mài “vật lộn” với những tảng đá núi lớn để mưu sinh. Đeo đuổi nghề, đối mặt với đầy rẫy hiểm nguy nhưng họ vẫn “tay trần, chân đất, mặt trơ” (không mang đồ bảo hộ) để kiếm tiền.

Thứ năm, 24/11/2016 - 06:05

Người khuyết tật ngại đi xe buýt vì thái độ phân biệt đối xử của tiếp viên
Người khuyết tật ngại đi xe buýt vì thái độ phân biệt đối xử của tiếp viên

(Dân trí) - Hiện nay, người khuyết tật gặp rất nhiều khó khăn trong việc đi lại bằng xe buýt. Bên cạnh sự hạn chế, bất cập về phương tiện, hạ tầng giao thông thì thái độ phân biệt đối xử của tài xế, tiếp viên khiến người khuyết tật bị mặc cảm, ngại đi xe buýt.

Thứ tư, 23/11/2016 - 07:10

Một tháng buôn cam, chị gái công sở lãi 100 triệu tiêu Tết
Một tháng buôn cam, chị gái công sở lãi 100 triệu tiêu Tết

Thời kỳ đầu, cứ 3 ngày tôi bán hết 1 tấn cam xoàn, giờ thì 4-5 ngày hết một tấn. Tổng kết sau hơn một tháng đi buôn cam, tôi lãi khoảng 100 triệu đồng, tha hồ tiền tiêu Tết.

Thứ tư, 23/11/2016 - 07:00

Lừa chạy việc vào bệnh viện, lãnh án 15 năm tù
Lừa chạy việc vào bệnh viện, lãnh án 15 năm tù

TAND tỉnh Nghệ An xử sơ thẩm, tuyên phạt Ngô Đức Ngọc 15 năm tù về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Thứ tư, 23/11/2016 - 02:31

“Thủ phủ gà ta” quây vườn, dựng trại chờ tết
“Thủ phủ gà ta” quây vườn, dựng trại chờ tết

Việc giá gà ta đang ở mức lý tưởng khiến nông dân ở “thủ phủ gà ta” Đồng Nai hồ hởi thả giống mong vụ Tết Nguyên đán 2017 bội thu.

Thứ tư, 23/11/2016 - 02:16

Làng lụa “Á hậu” tất bật vào vụ Tết Nguyên đán 2017
Làng lụa “Á hậu” tất bật vào vụ Tết Nguyên đán 2017

(Dân trí) - Tới làng lụa Nha Xá (xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên, Hà Nam) thời điểm này, đi đến đâu cũng nghe thấy tiếng con thoi nhịp nhàng, tiếng dồn dập của khung cửi hoà với tiếng nói cười rôm rả của những người thợ. Danh tiếng của lụa Nha Xá chỉ xếp sau lụa của làng Vạn Phúc (Hà Đông, Hà Nội). Bởi vậy, nhiều người vẫn gọi Nha Xá là làng "á hậu" về nghề dệt lụa.

Thứ tư, 23/11/2016 - 02:07

Giúp người dân tự quyết cách thức giảm nghèo
Giúp người dân tự quyết cách thức giảm nghèo

(Dân trí) - “Tiêu chí đa chiều của Việt Nam giai đoạn 2016 - 2020 cho thấy, số hộ nghèo là 9,8% và cận nghèo 5,2%, trong đó 86% là nghèo thu nhập. Đây là thách thức lớn đối với giảm nghèo Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo nhất là với 63 huyện nghèo”.

Thứ tư, 23/11/2016 - 08:48

Dịch vụ thuê... bạn trai tại Trung Quốc
Dịch vụ thuê... bạn trai tại Trung Quốc

Những anh bạn trai này có thể được thuê theo ngày hoặc giờ với giá trung bình khoảng 1.500 NDT, tương đương gần 5 triệu đồng/ngày.

Thứ tư, 23/11/2016 - 07:55

Bảo lưu thời gian đóng BHXH khi chưa đủ tuổi nghỉ hưu
Bảo lưu thời gian đóng BHXH khi chưa đủ tuổi nghỉ hưu

Điều 61 Luật BHXH số 58/2014/QH13 ngày 20/11/2014 quy định, người lao động khi nghỉ việc mà chưa đủ điều kiện để hưởng lương hưu theo quy định tại Điều 54 và Điều 55 của Luật này hoặc chưa hưởng BHXH một lần theo quy định tại Điều 60 của Luật này thì được bảo lưu thời gian đóng BHXH.

Thứ tư, 23/11/2016 - 07:35

ĐÁNG QUAN TÂM
Cục Quản lý lao động ngoài nước: Xử phạt 5 Cty XKLĐ hơn 450 triệu đồng
Cục Quản lý lao động ngoài nước: Xử phạt 5 Cty XKLĐ hơn 450 triệu đồng

(Dân trí) - Trong tháng 11, Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ LĐ-TB&XH) đã ban hành quyết định xử phạt 5 công ty xuất khẩu lao động vì vi phạm khi đưa lao động đi làm việc chưa có giấy phép, không báo cáo về việc mở thêm cơ sở tại địa phương khác, không niêm yết thông tin cần thiết...

Thứ ba, 22/11/2016 - 06:53

Chế độ BHYT đối với cán bộ Công an nhân dân
Chế độ BHYT đối với cán bộ Công an nhân dân

Ông Nguyễn Hữu Thiện (Hà Nội) là cảnh sát giao thông. Bác sĩ chẩn đoán ông mắc bệnh hiểm nghèo và đang điều trị tại Bệnh viện 19-8. Ông Thiện hỏi, ông được hưởng chế độ, chính sách như thế nào và được quy định cụ thể trong văn bản nào?

Thứ ba, 22/11/2016 - 11:06

Căn cứ để trả lương, thưởng tại doanh nghiệp
Căn cứ để trả lương, thưởng tại doanh nghiệp

Đầu năm 2016, công ty của tôi chuyển sang trả lương theo mức lương tối thiểu vùng. Lương được tách làm 2 phần, tiền lương theo mức quy định vùng, phần còn lại được thanh toán theo hình thức trả thưởng. Đã có trường hợp thưởng cao hơn lương, tổng thu nhập thì không đổi.

Thứ ba, 22/11/2016 - 06:10

Nỗi khổ "làm không công" của mật vụ Mỹ
Nỗi khổ "làm không công" của mật vụ Mỹ

Theo Washington Post, các mật vụ Mỹ mất hàng chục ngàn USD mỗi năm vì phải làm việc không công trong nhiều tuần hay nhiều tháng liền.

Thứ ba, 22/11/2016 - 06:05

Nam Định: Làng nghề khăn xếp độc nhất miền Bắc vào vụ Tết
Nam Định: Làng nghề khăn xếp độc nhất miền Bắc vào vụ Tết

(Dân trí) - Còn hơn 60 ngày nữa là đến Tết Nguyên Đán. Thời điểm này, làng nghề làm khăn xếp Giáp Nhất đang tất bật vào mùa xuất hàng phục vụ lễ cưới, hỏi và dịp Tết. Có lẽ ở miền Bắc, duy nhất chỉ còn người dân thôn Giáp Nhất (Nam Trực, Nam Định) lưu luyến với nghề làm khăn xếp của cha ông.

Thứ ba, 22/11/2016 - 06:04

Xây dựng chính sách tiền lương phù hợp với công chức
Xây dựng chính sách tiền lương phù hợp với công chức

Hội thảo quốc tế "Chia sẻ kinh nghiệm về việc xây dựng thang bảng lương và thực hiện cơ chế trả lương theo vị trí việc làm" được tổ chức tại Bộ Nội vụ hôm 21/11.

Thứ ba, 22/11/2016 - 06:02

Nhân tài Đất Việt 2016: Nhà sáng chế của làng quê nhận giải Khuyến tài
Nhân tài Đất Việt 2016: Nhà sáng chế của làng quê nhận giải Khuyến tài

(Dân trí) - Bốn tác giả nhận giải Khuyến tài trong Lễ Trao giải Nhân tài Đất Việt 2016 đã tạo ra sự bất ngờ tới công chúng. Sản phẩm có tính ứng dụng cao nhưng các tác giả chỉ là những người nông dân, thợ cơ khí. Người có trình độ học vấn cao nhất mới đạt trung cấp.

Thứ hai, 21/11/2016 - 01:40

Bất ngờ những cơ nghiệp tiền tỷ giữa núi rừng Hàm Yên
Bất ngờ những cơ nghiệp tiền tỷ giữa núi rừng Hàm Yên

Còn hơn 1 tháng nữa mới đến vụ cam ở huyện Hàm Yên (Tuyên Quang) nhưng thời gian này, mỗi ngày đã có hàng trăm tấn cam xanh được tiêu thụ.

Thứ hai, 21/11/2016 - 09:21

3 cách tạo ấn tượng tốt khi nhận công việc mới
3 cách tạo ấn tượng tốt khi nhận công việc mới

Bạn là người vừa nhận nhiệm sở, trọng trách mới và háo hức mang đến thật nhiều “ý tưởng lớn”? Thể hiện những “ý tưởng lớn” không hẳn luôn là cách hay để làm cho đội ngũ mới có thiện cảm và quý mến bạn. Sau đây là một vài phương cách tinh tế giúp bạn có thể sớm tạo ảnh hưởng tại nhiệm sở mới.

Thứ hai, 21/11/2016 - 09:12

Hỗ trợ đào tạo sơ cấp cho nhiều đối tượng lao động
Hỗ trợ đào tạo sơ cấp cho nhiều đối tượng lao động

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 152/2016/TT-BTC quy định quản lý và sử dụng kinh phí hỗ trợ đào tạo trình độ sơ cấp và đào tạo dưới 3 tháng.

Thứ hai, 21/11/2016 - 09:01

Khổ với lương tối thiểu
Khổ với lương tối thiểu

Trong buổi tọa đàm về tình hình tranh chấp lao động tập thể và đình công ở Việt Nam tổ chức mới đây tại TP HCM, khi đề cập nguyên nhân dẫn đến tranh chấp, đại diện Ban Quan hệ lao động Tổng LĐLĐ Việt Nam khẳng định: “Các quy định về chính sách tiền lương tối thiểu (LTT) nhằm bảo đảm để người lao động (NLĐ) có thể sống được và tái tạo sức lao động bằng chính công sức của mình còn bất cập, thiệt hại về thu nhập của NLĐ”.

Thứ hai, 21/11/2016 - 08:56

Hưởng quyền lợi BHYT theo đối tượng có quyền lợi cao nhất
Hưởng quyền lợi BHYT theo đối tượng có quyền lợi cao nhất

Bà Lê Thị Phương (TP. Hồ Chí Minh) là vợ liệt sĩ, được nhận thẻ BHYT ký hiệu TS2, nghỉ hưu từ tháng 10/2015 nhưng chỉ được nhận thẻ BHYT ký hiệu HT3. Bà Phương hỏi, bà có thể đổi lại thẻ BHYT như trước đây là TS2 không? Nếu được, phải làm thủ tục gì và tại cơ quan nào?

Thứ hai, 21/11/2016 - 06:01