Vì sao năng suất lao động thấp?

Theo TS. Nguyễn Bích Lâm, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, năng suất lao động (NSLĐ) thấp là do cơ cấu kinh tế chậm chuyển dịch; lao động trong nông nghiệp chiếm tỷ lệ cao; máy móc, thiết bị và quy trình công nghệ lạc hậu; chất lượng, cơ cấu và hiệu quả sử dụng lao động chưa đáp ứng yêu cầu…
>>Lương tăng nhanh hơn năng suất lao động: Xoay trong thế khó
>>Tăng tuổi nghỉ hưu lên 60 và 62: Có làm giảm năng suất lao động?
>>Bậc lương cách nhau 2-3 %, doanh nghiệp có "đất" để tăng năng suất lao động

Trong khoảng 10 năm trở lại đây, Việt Nam đạt tốc độ tăng NSLĐ cao nhất trong khu vực ASEAN, nhưng vẫn còn khoảng cách rất xa so với các nước này, theo ông, vì sao?

Năm 2017, bình quân một người lao động Việt Nam làm ra 93,2 triệu đồng (tương đương 4.166 USD). Tính theo giá so sánh năm 2010, NSLĐ năm 2017 tăng 6% so với năm 2016; giai đoạn 2007 - 2016, nếu tính theo sức mua tương đương năm 2011, thì NSLĐ của Việt Nam tăng trung bình 4,2%/năm, cao hơn so với Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Philippines.

Tuy nhiên, do NSLĐ của nước ta còn có khoảng cách rất lớn so với các nước trong khu vực, nên mặc dù tốc độ tăng NSLĐ của nước ta cao hơn, nhưng về giá trị tuyệt đối thì khoảng cách ngày càng doãng rộng.

Cụ thể, tính theo sức mua tương đương năm 2011, bình quân mỗi lao động Việt Nam năm 2016 làm ra 9.894 USD, so với con số tương ứng của Singapore là 131.300 USD, Malaysia 46.200 USD, Thái Lan 17.200 USD, Indonesia 13.500 USD, Philippines 7.600 USD...

photo-0

TS. Nguyễn Bích Lâm, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê

Có nhiều nguyên nhân khiến NSLĐ của Việt Nam thấp, nhưng theo tôi, chủ yếu do cơ cấu kinh tế chậm chuyển dịch; lao động trong nông nghiệp chiếm tỷ lệ cao; máy móc, thiết bị và quy trình công nghệ còn lạc hậu; chất lượng, cơ cấu và hiệu quả sử dụng lao động chưa đáp ứng yêu cầu…

Tất cả các yếu tố này cộng lại khiến tăng trưởng kinh tế vẫn dựa vào chiều rộng, chủ yếu nhờ tăng vốn đầu tư và thâm dụng lao động; đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) còn thấp, năm 2017 mới đạt 45,19%.

Thưa ông, chuyển dịch cơ cấu kinh tế đang theo hướng khá tích cực, theo đó, tỷ trọng lao động trong nông nghiệp của Việt Nam càng ngày càng giảm mạnh?

Thực hiện tái cơ cấu nền kinh tế, cơ cấu kinh tế Việt Nam đang chuyển dịch theo hướng tích cực. Năm 2017, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chỉ còn chiếm tỷ trọng 15,34% GDP, giảm so với năm 2016 (16,32%); khu vực công nghiệp và xây dựng chiếm 33,34%, tăng so với năm 2016 (32,72%); khu vực dịch vụ chiếm 41,32%, tăng so với năm 2016 (40,92%).

Tuy nhiên, so với các nước trong khu vực thì đóng góp của lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản vào GDP của nước ta vẫn còn rất cao. Cụ thể, ngoại trừ Singapore (hầu như không phụ thuộc vào nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản), năm 2016, lĩnh vực này của Malaysia chỉ đóng góp 9% vào GDP; của Philippines là 10%; Indonesia 14%.

Ngay như Thái Lan, quốc gia có nền nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản rất phát triển, thì năm 2016, lĩnh vực này cũng chỉ đóng góp 8%, trong khi con số này của Việt Nam là 16,32% GDP.

Đẩy mạnh cơ cấu kinh tế, cộng với tốc độ phát triển đô thị nhanh đã góp phần chuyển dịch lao động từ nông nghiệp, nông thôn sang phi nông nghiệp, đô thị trong những năm vừa qua khá nhanh.

Nếu như năm 2010, Việt Nam có 49,5% lực lượng lao động làm việc ở khu vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản, thì đến năm 2017, tỷ trọng này chỉ còn 40,3%, song vẫn còn tới 21,6 triệu lao động làm việc trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản - lĩnh vực có năng suất lao động thấp nhất, chỉ bằng 38% NSLĐ chung của cả nền kinh tế. Đây là một trong những nguyên nhân cơ bản khiến NSLĐ của Việt Nam thấp.

Nguyên nhân nữa là phần lớn lao động di chuyển ra khỏi ngành nông nghiệp chuyển sang làm trong các ngành công nghiệp chế biến - chế tạo không đòi hỏi tay nghề, trình độ và gần như không được đào tạo, nên có năng suất thấp.

Số lượng doanh nghiệp thành lập mới tăng với tốc độ phi mã. Nhân tố này có góp phần đáng kể trong việc tăng NSLĐ không?

Khu vực doanh nghiệp có vai trò rất quan trọng trong nâng cao NSLĐ của toàn nền kinh tế, nhưng phần lớn doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp dân doanh, đang sử dụng công nghệ lạc hậu 2 - 3 thế hệ so với mức trung bình của thế giới, trong đó, 76% thiết bị máy móc, dây chuyền công nghệ nhập từ nước ngoài thuộc thế hệ những năm 1960 - 1970; khoảng 75% số thiết bị đã hết khấu hao; 50% thiết bị là đồ tân trang. Chính vì vậy, dù số lượng doanh nghiệp hùng hậu, nhưng chưa thực sự là động lực quyết định tăng trưởng NSLĐ của nền kinh tế.

Trong mấy năm gần đây, bình quân mỗi năm có khoảng 100.000 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, nhưng hầu hết là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ (chiếm khoảng 98%) với vốn liếng trên dưới 10 tỷ đồng, cộng với việc sử dụng máy móc, dây chuyền, thiết bị, công nghệ lạc hậu, khu vực này chưa thực sự trở thành động lực thúc đẩy tăng NSLĐ chung của toàn ngành kinh tế.

Một nguyên nhân nữa khiến NSLĐ của Việt Nam thấp là do đào tạo nguồn nhân lực có vấn đề, thưa ông?

Hiện tại, cứ một người có bằng đại học thì chỉ có 0,35 người có bằng cao đẳng, 0,38 người có bằng trung cấp và 1,35 người có bằng sơ cấp, trong khi đó, trên thế giới, người ta đào tạo một người tốt nghiệp đại học, cao đẳng thì đào tạo 4 - 5 người tốt nghiệp trung cấp và 10 người tốt nghiệp sơ cấp.

Chính vì vậy, số lượng cử nhân, kỹ sư thất nghiệp hàng năm rất lớn, hiện có khoảng 215.000 người. Hàng trăm ngàn cử nhân, kỹ sư thất nghiệp vẫn bổ sung vào lực lượng lao động, trong khi họ không làm ra giá trị vật chất, nên NSLĐ chung giảm.

Hiện tại, tỷ lệ lao động qua đào tạo chiếm khoảng 56% lực lượng lao động, nhưng thực tế, tỷ lệ lao động qua đào tạo bài bản (đào tạo từ 3 tháng trở lên và có chứng chỉ công nhận kết quả) chỉ đạt 22%, số còn lại đào tạo theo kiểu “cầm tay chỉ việc”, truyền nghề, đào tạo “dăm bữa, nửa tháng” đủ kỹ năng để người lao động đứng vào dây chuyền sản xuất giản đơn.

Chưa nói tới chất lượng đào tạo, chỉ cần nói tới gần 80% lực lượng lao động chưa được đào tạo cũng đã giải thích lý do vì sao NSLĐ của Việt Nam thuộc loại thấp nhất khu vực.

Theo Mạnh Bôn/Báo Đầu tư

MỚI NHẤT
Ngồi "nhặt sạn" trong phim, cô gái đút túi gần trăm triệu/tháng
Ngồi "nhặt sạn" trong phim, cô gái đút túi gần trăm triệu/tháng

Hành động tưởng như “ăn không ngồi rồi” này hóa ra lại đem về mức thu nhập vạn người mê.

Thứ sáu, 29/06/2018 - 06:34

Việc thăng hạng chức danh nghề nghiệp với giáo viên
Việc thăng hạng chức danh nghề nghiệp với giáo viên

Bà Trần Thị Ngọc Duyên (tỉnh Hải Dương) là viên chức của Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện, hiện đang hưởng lương ngạch cán sự hệ số 4,06. Năm 2013, bà tốt nghiệp đại học chính trị, có chứng chỉ cao cấp chính trị, chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm.

Thứ sáu, 29/06/2018 - 06:27

Hà Nội: Bêu tên, đề nghị không khen thưởng 99 doanh nghiệp nợ BHXH
Hà Nội: Bêu tên, đề nghị không khen thưởng 99 doanh nghiệp nợ BHXH

(Dân trí) - Gần 100 doanh nghiệp vừa bị cơ quan bảo hiểm xã hội Hà Nội nêu tên và yêu cầu Ban Quản lý các khu công nghiệp và chế xuất Hà Nội can thiệp để chi trả số tiền nợ đóng BHXH hơn 45 tỷ đồng, ảnh hưởng tới quyền lợi của hơn 11.000 lao động.

Thứ sáu, 29/06/2018 - 06:23

Trốn đóng BHXH bằng cách khoán việc thay vì ký hợp đồng từ 1-3 tháng
Trốn đóng BHXH bằng cách khoán việc thay vì ký hợp đồng từ 1-3 tháng

(Dân trí) - “Doanh nghiệp lách luật, áp dụng hình thức thuê khoán, khoán việc với người lao động. Qua đó bớt được chi phí và không phải đóng BHXH theo quy định của Luật BHXH năm 2014: Từ ngày 1/1/2018, lao động có hợp đồng lao động (HĐLĐ) từ 1-3 tháng phải đóng BHXH”.

Thứ sáu, 29/06/2018 - 06:02

Đánh giá 5 năm thực hiện chính sách BHXH, BHYT
Đánh giá 5 năm thực hiện chính sách BHXH, BHYT

(Dân trí) - Sáng 28/6, tại Hà Nội, Ban Kinh tế Trung ương phối hợp với Bộ LĐ-TB&XH, Bảo hiểm xã hội VN tổ chức hội nghị Sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết 21-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế giai đoạn 2012-2020.

Thứ năm, 28/06/2018 - 01:27

“Phu vải", mùa hốt bạc
“Phu vải", mùa hốt bạc

Mỗi khi mùa vải thiều chín, người dân ở khắp nơi trong và ngoài tỉnh lại đổ về huyện Lục Ngạn (Bắc Giang) tham gia vào "đội quân" hái vải thuê cho những chủ vườn lớn. Năm nay, vải thiều được mùa nên nhu cầu thuê người hái vải càng lớn, tạo cơ hội tăng thu nhập cho người lao động.

Thứ năm, 28/06/2018 - 07:52

Saudi Arabia: Nhiều phụ nữ chọn nghề tài xế sau khi bỏ lệnh cấm lái xe
Saudi Arabia: Nhiều phụ nữ chọn nghề tài xế sau khi bỏ lệnh cấm lái xe

Sau khi lệnh cấm phụ nữ lái xe được dỡ bỏ, nhiều phụ nữ tại Saudi Arabia đang tìm thấy cơ hội lựa ngành nghề mới, đó là trở thành các nữ tài xế.

Thứ năm, 28/06/2018 - 07:46

Lãi 70 triệu đồng mỗi tháng từ nghề buôn phân gà...
Lãi 70 triệu đồng mỗi tháng từ nghề buôn phân gà...

Anh Nguyễn Văn Hưng ở huyện Lục Nam (Bắc Giang) có hướng phát triển kinh tế rất khác người. Đó là mua vỏ trấu bán cho các trang trại chăn nuôi và thu mua lại phân chuồng bán cho các nhà vườn.

Thứ năm, 28/06/2018 - 07:43

Xóa khoảng cách 5% giữa các bậc lương
Xóa khoảng cách 5% giữa các bậc lương

Dự thảo Bộ Luật Lao động (sửa đổi) với 10 nội dung lớn được tập trung sửa đổi hiện đã được gửi Bộ Tư pháp thẩm định và sau đó lấy ý kiến người dân vào tháng 9 tới.

Thứ năm, 28/06/2018 - 07:36

Có thể đóng tiếp BHXH đến khi đủ điều kiện hưởng lương hưu
Có thể đóng tiếp BHXH đến khi đủ điều kiện hưởng lương hưu

Bà Nguyễn Thị Hồng Loan (Hà Nội) đề nghị cơ quan chức năng giải đáp một số quy định về điều kiện hưởng lương hưu đối với người lao động làm công việc nặng nhọc và đối với giám đốc doanh nghiệp.

Thứ năm, 28/06/2018 - 07:08

Làng nghề đang vắng bóng lao động trẻ
Làng nghề đang vắng bóng lao động trẻ

Lao động trẻ là lực lượng quan trọng trong việc duy trì và phát triển các làng nghề truyền thống. Tuy nhiên, hiện nhiều lao động trẻ không còn mặn mà với nghề truyền thống mà chạy theo những nghề mới có thu nhập cao hơn.

Thứ tư, 27/06/2018 - 10:58

Trung Quốc: Phân biệt giới trong lao động ngày càng trầm trọng
Trung Quốc: Phân biệt giới trong lao động ngày càng trầm trọng

Theo Tổ chức theo dõi nhân quyền (Human Rights Watch - HRW), dù kinh tế tăng trưởng nhanh chóng và trình độ giáo dục của phụ nữ đã được cải thiện trong nhiều thập niên qua, tình trạng phân biệt giới trong thị trường việc làm và công sở tại Trung Quốc không có dấu hiệu cải thiện, ngay cả trong những công ty công nghệ vốn được coi là có tư tưởng cởi mở, hiện đại.

Thứ tư, 27/06/2018 - 10:39

ĐÁNG QUAN TÂM
8X bỏ việc lương cao về quê "nghịch đất" lãi 300 triệu/năm.
8X bỏ việc lương cao về quê "nghịch đất" lãi 300 triệu/năm.

Dù có một công việc ổn định với mức lương khá trên thành phố, nhưng anh Nguyễn Văn Trọng (32 tuổi) ở thôn 3, xã Đông Sơn, TP Tam Điệp (Ninh Bình) vẫn quyết định bỏ về quê trồng thanh long, bưởi Diễn, nhờ đó mà mỗi năm anh bỏ túi hơn 300 triệu đồng.

Thứ tư, 27/06/2018 - 09:22

Từ 1/7: Thay đổi 6 chính sách về tiền lương, BHXH và BHYT
Từ 1/7: Thay đổi 6 chính sách về tiền lương, BHXH và BHYT

(Dân trí) - Mốc thời điểm 1/7 đánh dấu việc tăng lương cơ sở của người lao động từ 1.300.000 đồng lên 1.390.000 đồng. Sự điều chỉnh này có tác động lớn tới quy định đóng - hưởng trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế. Ngoài ra, nhiều chính sách về lương, thưởng khác cũng có hiệu lực từ 1/7.

Thứ tư, 27/06/2018 - 09:09

Bil Gates làm cách nào để khai thác tính chủ động của nhân viên?
Bil Gates làm cách nào để khai thác tính chủ động của nhân viên?

Tiềm năng của mỗi nhân viên là vô hạn, người quản lí phải biết cách phát hiện, kích thích tiềm năng của họ.

Thứ tư, 27/06/2018 - 06:04

Kiểm tra, xác minh phản ánh về việc thanh toán BHYT
Kiểm tra, xác minh phản ánh về việc thanh toán BHYT

Ông Nam Khánh (TPHCM) bị viêm gan B, đã theo dõi và điều trị tại Trung tâm Y tế Phước An 3 TPHCM được hơn 10 năm. Năm 2017, Trung tâm Y tế Phước An dời địa điểm nên ông chuyển địa chỉ khám chữa bệnh ban đầu theo BHYT về Bệnh viện Hồng Đức 3, Gò Vấp để điều trị tiếp.

Thứ tư, 27/06/2018 - 06:04

Nghề lạ: Nhặt cánh côn trùng cũng có tiền
Nghề lạ: Nhặt cánh côn trùng cũng có tiền

Nghề này đã có hơn 20 năm tại làng Lai Xá, Hà Nội. Vào mùa thu hoạch và sơ chế châu chấu, có những ngày cao điểm cả làng rủ nhau đi nhặt hàng chục tạ châu chấu mỗi ngày.

Thứ ba, 26/06/2018 - 02:52

Hơn 2.000 trẻ em tử vong mỗi năm do đuối nước
Hơn 2.000 trẻ em tử vong mỗi năm do đuối nước

(Dân trí) - “Đuối nước đã cướp đi sinh mạng của 360.000 người mỗi năm trên toàn thế giới, trong đó 90% ở những quốc gia có thu nhập trung bình thấp. Một nửa số trường hợp xảy ra ở Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương. Tại Việt Nam, trên 2.000 trẻ em tử vong do đuối nước mỗi năm…”.

Thứ ba, 26/06/2018 - 12:11

Nguyên Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH nhận định về mức tăng lương tối thiểu 2019
Nguyên Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH nhận định về mức tăng lương tối thiểu 2019

(Dân trí) - “Lương tối thiểu theo quy định phải đáp ứng mức sống tối thiểu vào năm 2020. Dự kiến, mức tăng lương tối thiểu của năm 2019 sẽ không vượt quá 6 % so với mức lương tối thiểu năm 2018” - ông Phạm Minh Huân, Nguyên Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH cho biết.

Thứ ba, 26/06/2018 - 10:41

TP HCM: Sàn việc làm cần tuyển hơn 1.500 nhân sự
TP HCM: Sàn việc làm cần tuyển hơn 1.500 nhân sự

Đáp ứng nhu cầu tuyển dụng và tìm việc của doanh nghiệp (DN) và người lao động, Trung tâm Dịch vụ Việc làm TP HCM sẽ tổ chức sàn việc làm cố định lần 8 vào ngày 27-6 tại số 153 Xô Viết Nghệ Tĩnh, phường 17, quận Bình Thạnh.

Thứ ba, 26/06/2018 - 06:04

Làm sao để đàm phán tăng lương với sếp thành công?
Làm sao để đàm phán tăng lương với sếp thành công?

Không phải là một nhân viên xuất sắc, nhưng đến kỳ tăng lương thì mình vẫn muốn được tăng lương. Vậy, phải đàm phán với sếp như thế nào ?”

Thứ ba, 26/06/2018 - 06:03

Xuất hiện cách kiếm tiền mới trên YouTube
Xuất hiện cách kiếm tiền mới trên YouTube

YouTube xoa dịu creator (tạm dịch: người tạo kênh) bằng cách bổ sung nhiều cách kiếm tiền mới.

Thứ ba, 26/06/2018 - 06:02

Căn cứ xác định nghề, công việc độc hại, nguy hiểm
Căn cứ xác định nghề, công việc độc hại, nguy hiểm

Nghề, công việc “kỹ sư môi trường quản lý chất lượng nước nuôi cá” chưa có trong Danh mục nghề, công việc năng nhọc, độc hại, nguy hiểm và đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành.

Thứ ba, 26/06/2018 - 06:02

Ông chủ Amazon: Đừng bao giờ mơ cân bằng được công việc và cuộc sống
Ông chủ Amazon: Đừng bao giờ mơ cân bằng được công việc và cuộc sống

Giám đốc điều hành Amazon Jeff Bezos cho biết ông không phải là fan của cụm từ "cân bằng cuộc sống công việc".

Thứ hai, 25/06/2018 - 02:41