Gặp người kéo cờ trong lễ Tuyên ngôn độc lập

Dân trí Sau 69 năm, giây phút kéo cờ vẫn in đậm trong tâm trí GS. Lê Thi, người phụ nữ đã kéo lá cờ đỏ sao vàng tại Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày 2/9.



 

Hồi ức về thời khắc lịch sử hào hùng của ngày 2/9/1945, bà Lê Thi (tên thật là Dương Thị Thoa) vẫn vẹn nguyên xúc động nhớ về những giây phút tự hào với niềm vinh dự đặc biệt!

“Tôi là người may mắn nhất trong thời khắc lịch sử ấy”

Theo lối cầu thang gỗ của ngôi nhà cổ trên phố Ngô Quyền (Hà Nội), chúng tôi lên căn phòng ấm cúng của gia đình bà Lê Thi - người thiếu nữ năm xưa kéo cờ trong ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình lịch sử. Đồ đạc trong căn nhà không có gì đặc biệt ngoài những tập sách, ảnh và những kỷ vật của một thời tuổi trẻ với đồng đội. Tất cả đều được bà lưu giữ rất cẩn thận.

Bà Lê Thi sinh năm 1926 trong một gia đình nho học, là con gái thứ tư của cố giáo sư Dương Quảng Hàm, một trí thức nổi tiếng, thầy dạy Việt văn và sử Việt Nam ở trường Bưởi. Năm 1942, khi đang học tại trường Đồng Khánh, bà Lê Thi và một số người bạn thường truyền tay nhau đọc báo Cứu quốc và sớm có ý thức ủng hộ Việt Minh. Liều lĩnh bỏ qua mong ước của cha mẹ là cho con gái thi cao đẳng sư phạm để nối nghề dạy học, bà trốn nhà đi hoạt động cách mạng. Đầu năm 1945, bà Lê Thi chính thức trở thành chiến sĩ Việt Minh, hoạt động bí mật trong Hội Phụ nữ cứu quốc.

Cô gái trẻ năm ấy đi tìm tất cả những người quen biết, vận động mọi người tham gia cách mạng. Chỉ bằng những mối quan hệ trong giới học sinh, Thi đã thu gom được nhiều gạo, muối, tôm khô... để gửi lên chiến khu, nơi có lãnh tụ Hồ Chí Minh và Mặt trận Việt Minh.

Gặp lại nữ sinh Đồng Khánh kéo cờ ngày 2/9/1945
Bà Lê Thi - nữ sinh Đồng Khánh kéo cờ trong giây phút lịch sử 69 năm trước.

Hơn một tháng, gần đến ngày khởi nghĩa, cô nữ sinh mới quyết định về nhà báo cáo với cha mẹ. “Tôi về nhà lúc đó cũng sợ lắm, đinh ninh sẽ bị cha mẹ trách mắng, nhưng không ngờ cha tôi chỉ nhắc nhở vài câu rồi bỏ qua. Cha mẹ cũng hiểu cho tôi trong không khí cách mạng lúc bấy giờ” - bà Lê Thi kể.

Câu chuyện diễn ra cách đây 69 năm, nhưng qua lời kể của bà, cảm xúc tràn về như mới diễn ra ngày hôm qua. Bà Lê Thi bồi hồi nhớ lại: “Việc tôi được chọn kéo cờ trong lễ Tuyên ngôn Độc lập là hoàn toàn ngẫu nhiên, không hề được báo trước.

Ngày đó, tôi dẫn đầu đoàn Phụ nữ cứu quốc tiến về quảng trường Ba Đình. Một cán bộ trong Ban tổ chức đến thông báo cử người lên kéo cờ. Các chị em đồng thanh “Thi lên đi”. Khi ấy, tôi run lắm nên vẫn đứng yên. Đang lưỡng lự thì trên gọi, dưới thúc, tôi “liều” bước lên”.

Khi bà lên đến nơi, đã thấy một chị du kích người Tày đại diện cho An toàn khu đứng ở đó. Chưa kịp hỏi tên nhau, hai cô gái đã được dẫn đến cột cờ chuẩn bị nghi lễ. Bà Thi cho biết: “Được chọn lên để kéo cờ là may mắn của tôi. Đây cũng là lần đầu tiên tôi và nhiều người được nhìn thấy Bác, vị cha già kính yêu của dân tộc. Lúc đó, Người mặc bộ quần áo ka ki, đi dép cao su...”.

Kí ức mùa thu độc lập!

Có lẽ bà Thi có duyên với việc kéo cờ. Bà kể, thời còn là học sinh trường Đồng Khánh, chiều nào bà cũng phải cùng một bạn kéo cờ Pháp. Thế nhưng vì có ý chống đối chính quyền Pháp nên kéo cờ lúc nào cũng trong tình trạng cái cao, cái thấp, nhiều khi lại làm cờ bị mắc kẹt, có lần bà còn cố tình để cờ rơi xuống đất. Thế nên ngày 2/9/1945, đứng trước lá cờ Tổ quốc thiêng liêng, làm một nhiệm vụ trọng đại mà không được tập trước... bà rất run.

“Tôi lo lắm vì mình kéo cờ nhỡ mắc thì sao? Đang miên man trong dòng suy nghĩ thì có tiếng nói cắt ngang: “Chuẩn bị kéo cờ”. Tôi vội vàng nói với chị du kích người Tày: Chị thấp chị nâng cao cờ lên, em cao hơn sẽ kéo. Hai chị em thỏa thuận như thế và “nín thở” kéo cờ. Đến khi lá cờ đã lên cao, tung bay trong bản nhạc Tiến quân ca tôi mới dám thở phào”, bà Thi chia sẻ.

Bà Lê Thi - nữ sinh Đồng Khánh kéo cờ độc lập ngày 2/9/1945, lúc 19 tuổi.
Nữ sinh Đồng Khánh kéo cờ độc lập ngày 2/9/1945, lúc 19 tuổi.

Bà khoe với chúng tôi tấm ảnh chụp chung với cô du kích người Tày - bà Đàm Thị Loan, người cầm lá cờ cho bà Thi kéo ngày hôm ấy. Bà Đàm Thị Loan là phu nhân cố Đại tướng Hoàng Văn Thái, đã viết lại những dòng hồi ký của mình về “cô thiếu nữ Hà Nội” trong cuốn Từ Việt Bắc đến Tây Ninh xuất bản năm 1988. Còn bà Lê Thi thì viết bài báo đăng trên nội san của cơ quan mình về “cô du kích người Tày". Vô tình tìm được mối liên hệ giữa hai bài báo, hai người đã có những cuộc hội ngộ xúc động vào ngày 2/9/1989, sau 44 năm. 

Bà Thi cho biết, bà Đàm Thị Loan sinh năm 1926 tại Cao Bằng. Người thiếu nữ dân tộc Tày đã sớm đến với cách mạng từ những ngày còn gian khó; tròn 14 tuổi đã bắt đầu tham gia hội Việt Minh, ở xã Bình Long, huyện Hòa An, Cao Bằng, từ đó Đàm Thị Thoa lấy bí danh là Thanh Xuân.

Cô gái người Tày này là một trong số 34 đội viên Đội Việt Nam tuyên truyền Giải phóng quân trong lễ tuyên thệ ngày 22/12/1944. Sau ngày Độc lập, bà Loan được giao giữ chức trung đội trưởng Đội tự vệ thành Hoàng Diệu, sau này chiến tranh xảy ra lại trở về chiến khu Việt Bắc. Hòa bình lập lại, bà chuyển sang làm nhiệm vụ cơ yếu (Bộ Tổng tham mưu). Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước vĩ đại của dân tộc, bà lại có mặt ở Tây Ninh.

Nhưng kể từ năm 2010, mỗi dịp Quốc Khánh đến, bà Lê Thi buồn hơn nhiều vì không được gặp người bạn cùng kéo cờ năm xưa nữa. Bà Đàm Thị Loan sau một thời gian dài lâm bệnh đã mất, đem quá khứ hào hùng ấy vào cõi hư vô.

Sống và làm việc theo cách mạng

Mãi cho đến sau này, bà Thi vẫn luôn thầm cảm ơn cơ hội “ngàn năm có một” ấy, không những đem lại niềm vinh dự, tự hào mà khi được nhìn thấy Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, được nghe hàng triệu người đồng thanh hô to: “Xin thề! Xin thề! Xin thề!” - bà đã hoàn toàn tin tưởng, quyết tâm đi theo, làm cách mạng đến cùng.

Bà bảo, sau ngày 2/9 lịch sử ấy, bà dành tất cả thời gian và sức lực cho cách mạng. Bà vận động những gia đình giàu có quyên góp gạo, muối mang đi cứu đói cho người nghèo. Bà dạy học ở những lớp bình dân học vụ rồi thoát ly gia đình gia nhập Trung đoàn Thủ đô... 60 ngày đêm (từ 19/12/1946 đến 17/2/1947), người phụ nữ bé nhỏ ấy đã chiến đấu như những người lính thực thụ để bảo vệ từng tấc đất Hà Nội, cùng thề “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.

Bà Lê Thi - nữ sinh Đồng Khánh kéo cờ độc lập ngày 2/9/1945, lúc 19 tuổi.
Một góc nhỏ làm việc của bà Lê Thi với nhiều kỷ vật khó quên và những bằng khen thưởng được trao tặng.

Vào chiến khu, bà được điều động lên Vĩnh Yên làm Phó Chủ tịch Hội Phụ nữ, rồi Chủ tịch Hội Phụ nữ Tuyên Quang. Trên những cương vị mới, bà đã hoàn thành xuất sắc việc vận động và tập hợp nữ giới tham gia kháng chiến, xây dựng hậu phương cho cuộc đấu tranh chống Pháp trường kỳ.

“Thời kỳ gian khổ nhất là những năm 1950-1953, tôi được điều về hoạt động giữa lòng địch trong nội thành Hà Nội. Tôi tiếp tục làm công tác vận động, tuyên truyền chị em phụ nữ ở đây ủng hộ kháng chiến. Nhiều lần giáp mặt với lính Pháp, phải dùng mưu kế để thoát thân và hoàn thành nhiệm vụ”.

Quãng đời hoạt động cách mạng, cống hiến cho sự nghiệp chung của bà tiếp tục trải qua nhiều công việc, sau đó kết thúc bằng việc thành lập và đứng đầu Viện Nghiên cứu gia đình và giới. Bà được Nhà nước phong hàm giáo sư năm 1991.

Giờ đây, khi tuổi đã cao, bà Lê Thi vẫn tìm niềm vui trong công việc nghiên cứu, viết sách. Bà đã có 15 đầu sách được xuất bản trong đó cuốn “ Truyền thống trung hậu, đảm đang, giỏi việc nước, đảm việc nhà của phụ nữ Việt Nam” vừa mới được ra mắt 2 tháng trước, năm bà 88 tuổi.

Bà chia sẻ, dù tuổi đã cao nhưng bà vẫn muốn cống hiến cho xã hội những kiến thức, kinh nghiệm đã tích lũy được trong những năm tháng học tập và chiến đấu mà mình đã trải qua.

Xuân Ngọc - Quốc Cường - Quỳnh Nguyên

Tag :
MỚI NHẤT
Trắng đêm cấp cứu 41 nạn nhân vụ tai nạn tại Sa Pa
Trắng đêm cấp cứu 41 nạn nhân vụ tai nạn tại Sa Pa

(Dân trí) - Tất cả các nạn nhân vụ tai nạn thảm khốc tại Lào Cai đều được đưa về BV Đa khoa tỉnh Lào Cai cấp cứu. Hiện chưa có ca nặng nào phải chuyển lên bệnh viện tuyến trung ương. Các bác sĩ đã trắng đêm cấp cứu cho người bệnh.

Thứ ba, 02/09/2014 - 08:29

Cụ bà 76 tuổi lưu giữ hàng ngàn bức ảnh về Bác Hồ
Cụ bà 76 tuổi lưu giữ hàng ngàn bức ảnh về Bác Hồ

(Dân trí) - Hai lần may mắn được gặp Bác Hồ, bà Nguyệt nhớ như in và lưu giữ từng khoảnh khắc đáng quý ấy đến tận bây giờ. Gần 40 năm sưu tầm, giờ đây bà Nguyệt đã có một kho báu tư liệu hình ảnh, chuyện kể về Bác.

Thứ ba, 02/09/2014 - 07:56

Thăm nơi bản Tuyên ngôn độc lập ra đời
Thăm nơi bản Tuyên ngôn độc lập ra đời

(Dân trí) - Nằm giữa trung tâm của phố cổ Hà Nội, trên một khu phố thương mại sầm uất, ngôi nhà số 48 phố Hàng Ngang có một “lý lịch” đặc biệt. Đây chính là ngôi nhà Bác Hồ đã viết bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà 2/9/1945.

Thứ ba, 02/09/2014 - 07:56

30 người chết vì tai nạn giao thông trong ngày nghỉ lễ thứ 3
30 người chết vì tai nạn giao thông trong ngày nghỉ lễ thứ 3

(Dân trí) - Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia cho biết, ngày nghỉ lễ thứ 3, toàn quốc xảy ra 56 vụ tai nạn giao thông (TNGT) khiến 30 chết, 29 người bị thương, trong số này có 1 vụ TNGT đường sắt làm 1 người thiệt mạng.

Thứ ba, 02/09/2014 - 07:45

Tai nạn thảm khốc làm 12 người chết: Xe khách chạy “chui” lên Sa Pa
Tai nạn thảm khốc làm 12 người chết: Xe khách chạy “chui” lên Sa Pa

(Dân trí) - Liên quan đến vụ tai nạn thảm khốc khiến 12 người chết tại Sa Pa tối qua (1/9), thông tin từ Ủy ban ATGT Quốc gia, xe khách này chỉ được cấp phép chạy từ Hà Nội lên TP Lào Cai, việc nhà xe chở khách lên Sa Pa là chạy “chui”.

Thứ ba, 02/09/2014 - 07:21

Khống chế hành khách la hét, gây rối trên máy bay
Khống chế hành khách la hét, gây rối trên máy bay

(Dân trí) - Trên chuyến bay VJ8684 từ TPHCM đi Hà Nội hôm 30/8 của VietJet Air, hành khách N.V.T đã có những hành động gây rối, la hét khiến tổ bay phải thực hiện khống chế hành khách này để đảm bảo an toàn cho chuyến bay.

Thứ ba, 02/09/2014 - 07:06

Hà Nội và những địa danh lịch sử
Hà Nội và những địa danh lịch sử

(Dân trí) - Trong dịp lễ Quốc Khánh 2/9, khi các con đường đỏ rực cờ hoa chào mừng kỉ niệm ngày trọng đại của đất nước, chúng ta hãy cùng nhìn lại những địa danh, di tích của Hà Nội đã chững kiến nhưng thời khắc lịch sử của Cách mạng Việt Nam.

Thứ ba, 02/09/2014 - 06:48

“Chúng ta còn nợ Người nhiều điều trong Di chúc!”
“Chúng ta còn nợ Người nhiều điều trong Di chúc!”

(Dân trí) - “Nhìn lại sáu điểm lớn trong Di chúc Bác đặt ra cho Đảng, nhân dân ta phải làm thì thấy rõ hiện nay chúng ta vẫn đang nợ rất nhiều điều”, GS.TS Mạch Quang Thắng, Viện Lịch sử Đảng nói.

Thứ ba, 02/09/2014 - 05:46

Xe khách lao xuống vực tại Sa Pa, 12 người tử vong
Xe khách lao xuống vực tại Sa Pa, 12 người tử vong

(Dân trí) - Vụ tai nạn thảm khốc xảy ra tại Lào Cai vào lúc 18h55 tối 1/9 đã khiến 12 người tử vong, 41 người bị thương. Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng đã lên đường tới hiện trường vụ tai nạn.

Thứ hai, 01/09/2014 - 09:45

Thủ tướng dâng hương tại bảo tàng Hồ Chí Minh
Thủ tướng dâng hương tại bảo tàng Hồ Chí Minh

Nhân kỷ niệm 69 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9, 45 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, sáng 1/9, Thủ tướng đã đến dâng hương Chủ tịch Hồ Chí Minh tại bảo tàng Hồ Chí Minh chi nhánh TP.HCM.

Thứ hai, 01/09/2014 - 08:00

Phố biển Nha Trang rộn ràng cờ hoa chào Quốc khánh
Phố biển Nha Trang rộn ràng cờ hoa chào Quốc khánh

(Dân trí) - Ngày 1/9, thành phố biển Nha Trang nhộn nhịp, rộn ràng hơn hẳn khi cờ đỏ sao vàng đua nhau bay phấp phới trên mọi tuyến đường. Nhà nhà, người người... hối hả treo cờ Tổ quốc trước ngày lễ chính thức kỷ niệm Quốc khánh.

Thứ hai, 01/09/2014 - 04:07

Hàng vạn người đội mưa đến viếng mộ Đại tướng dịp Tết độc lập
Hàng vạn người đội mưa đến viếng mộ Đại tướng dịp Tết độc lập

(Dân trí)- Dưới cơn mưa tầm tã những ngày qua, hàng vạn người dân khắp mọi miền đất nước vẫn không quản thời tiết bất lợi đã đổ về Vũng Chùa - Đảo Yến viếng mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Từng dòng người tấp nập đã tạo nên những cảnh tượng hết sức xúc động.

Thứ hai, 01/09/2014 - 03:03

ĐÁNG QUAN TÂM
Khắc phục phần nào vết loang lổ làm xấu diện mạo cầu Bãi Cháy
Khắc phục phần nào vết loang lổ làm xấu diện mạo cầu Bãi Cháy

(Dân trí) - Công ty TNHH MTV Quản lý Cầu phà Quảng Ninh vừa có công văn báo cáo nội dung khắc phục hiện tượng xuống cấp trên trụ cầu Bãi Cháy mà báo Dân trí đã nêu. Tuy nhiên, việc khắc phục còn chưa đẹp, chưa đảm bảo mỹ quan do thời tiết.

Thứ hai, 01/09/2014 - 02:30

Hàng ngàn người đổ về các khu vui chơi dịp nghỉ lễ
Hàng ngàn người đổ về các khu vui chơi dịp nghỉ lễ

(Dân trí) - Từ sáng sớm 1/9, các khu vui chơi giải trí tại TPHCM đã đón một lượng khách lớn đổ đến đây. Nhiều địa điểm đã trở nên quá tải.

Thứ hai, 01/09/2014 - 02:13

Mốt săn linh vật thịnh lộc của giới đại gia Việt: Không chỉ là thú chơi
Mốt săn linh vật thịnh lộc của giới đại gia Việt: Không chỉ là thú chơi

Trong khi giới showbiz Việt dùng bùa chú hãm hại nhau trở thành câu chuyện râm ran thì giới đại gia Việt cũng tràn lan những chuyện săn bùa phát tài, thịnh lộc, trấn nạn, yểm họa. Với những đại gia này, đeo trên người một linh vật đã ếm bùa không chỉ là chuyện tâm linh mà còn là một thứ mốt trang sức thể hiện đẳng cấp.

Thứ hai, 01/09/2014 - 02:07

Cứu nạn tàu cá trong khu vực biển thời tiết xấu
Cứu nạn tàu cá trong khu vực biển thời tiết xấu

(Dân trí) – Sáng nay 1/9, Trung tâm phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng hải khu vực II (Danang MRCC) cho biết đã điều tàu SAR 412 ra khu vực biển Hoàng Sa để ứng cứu một tàu cá của ngư dân tỉnh Khánh Hòa với 9 ngư dân trên tàu bị hỏng máy, thả trôi.

Thứ hai, 01/09/2014 - 01:50

Về làng thợ hồ nghe chuyện người đi xây đảo Trường Sa
Về làng thợ hồ nghe chuyện người đi xây đảo Trường Sa

(Dân trí) - Hơn 20 năm qua, biết bao nhiêu thế hệ ở làng Bỉnh Di, huyện Giao Thủy nối tiếp nhau đi xây công trình biển đảo Trường Sa và các đảo lân cận. Với người dân Bỉnh Di, Trường Sa là máu thịt thiêng liêng của tổ quốc, là ngôi nhà thứ hai của họ.

Thứ hai, 01/09/2014 - 11:39

Nghệ An: Tộc người ngủ ngồi vẫn sống giữa rừng
Nghệ An: Tộc người ngủ ngồi vẫn sống giữa rừng

Sau 8 năm đề án di dời người Đan Lai ở huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An ra khỏi rừng sâu được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, hiện phần lớn tộc người này vẫn chưa có nơi an cư.

Thứ hai, 01/09/2014 - 10:46

Tìm thấy thi thể học sinh bị nước lũ cuốn trôi tại tràn Cầu Hồ
Tìm thấy thi thể học sinh bị nước lũ cuốn trôi tại tràn Cầu Hồ

(Dân trí) – Sau 3 ngày nỗ lực tìm kiếm, cháu Trương Thị Kim Anh, nạn nhân trong vụ đuối nước tại đập tràn Cầu Hồ (xã Mậu Lâm, Như Thanh, Thanh Hóa) đã được tìm thấy.

Thứ hai, 01/09/2014 - 10:01

Ô tô đâm gãy trụ điện, 1 người bị thương
Ô tô đâm gãy trụ điện, 1 người bị thương

(Dân trí) - Chiếc ô tô khách đang lưu thông thì bất ngờ đâm thẳng vào các trụ điện bên đường, khiến một người trên xe bị thương nặng.

Thứ hai, 01/09/2014 - 09:56

Gặp “Anh hùng thông tin” thành cổ Quảng Trị năm xưa
Gặp “Anh hùng thông tin” thành cổ Quảng Trị năm xưa

(Dân trí) - Sau nhiều lần xung phong đi lính mà không được nhập ngũ do thiếu cân nặng, ông Thoảng đã nhét gạch vào người để được vào quân ngũ. Nhờ mưu trí, đảm bảo thông tin, ông được phong Anh hùng khi chỉ vừa tròn 20 tuổi…

Thứ hai, 01/09/2014 - 09:39

TPHCM bắn pháo hoa tầm cao mừng Quốc khánh
TPHCM bắn pháo hoa tầm cao mừng Quốc khánh

(Dân trí) - TPHCM sẽ bắn pháo hoa mừng Quốc khánh 2/9 tại khu vực đầu đường hầm sông Sài Gòn (Q.2) và tại công viên văn hóa Đầm Sen (Q.11) trong vòng 15 phút vào đêm 2/9.

Thứ hai, 01/09/2014 - 08:57

Toàn quốc tiếp diễn mưa, giông 2- 3 ngày nữa
Toàn quốc tiếp diễn mưa, giông 2- 3 ngày nữa

(Dân trí) - Ảnh hưởng của dải hội tụ nhiệt đới toàn quốc còn diễn ra mưa rào và giông rải rác trong 2- 3 ngày tới.

Thứ hai, 01/09/2014 - 08:56

CSGT ứng trực 100% quân số, đảm bảo giao thông dịp lễ Quốc khánh
CSGT ứng trực 100% quân số, đảm bảo giao thông dịp lễ Quốc khánh

(Dân trí) – Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Ban Giám đốc công an TP, Phòng CSGT đường bộ - đường sắt (PC67) – công an TPHCM đã lên phương án bố trí 100% quân số để đảm bảo trật tự an toàn giao thông cho người dân trong dịp lễ Quốc khánh 2/9.

Thứ hai, 01/09/2014 - 07:46