Thứ Bảy 20/06/2015 - 19:19

Mấy vấn đề về đạo đức người làm báo trong bối cảnh hiện nay

Nhân kỷ niệm 90 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2015), ngày 18/6, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông và Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp tổ chức Hội thảo quốc gia với chủ đề "90 năm Báo chí cách mạng Việt Nam: Truyền thống, bản lĩnh và trách nhiệm".

Tại Hội thảo, Nhà báo Hữu Thọ, Nguyên Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Nguyên Trưởng Ban Tư tưởng-Văn hóa Trung ương đã trình bày tham luận về vấn đề đạo đức người làm báo trong bối cảnh hiện nay. Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam xin trân trọng giới thiệu toàn văn tham luận:

 

Mấy vấn đề về đạo đức người làm báo trong bối cảnh hiện nay
Nhà báo Hữu Thọ trình bày tham luận tại Hội thảo quốc gia "90 năm Báo chí cách mạng Việt Nam: Truyền thống, bản lĩnh và trách nhiệm". Ảnh: Minh Quyết – TTXVN.



I. Hoạt động báo chí đang phát triển, đặc biệt phát triển rất mạnh trong thời kì đổi mới, hội nhập. Tôi không dẫn số liệu vì những năm gần đây năm nào cũng công bố số lượng và những đánh giá trong các cuộc họp báo chí hàng năm.

 

Đánh giá hoạt động báo chí có thể khái quát như đánh giá của Trung ương: Nhìn chung báo chí đã bám sát nhiệm vụ chính trị của đất nước, báo chí đã phản ánh đa dạng cuộc sống phong phú, nhiều chiều, tích cực nêu gương nhân tố mới cùng với tích cực đấu tranh chống lãng phí, tiêu cực; nhiều phóng viên đã xông xáo vào những vùng khó khăn để phản ánh chân thật cuộc sống của nhân dân, phản ánh kịp thời việc chống bão lũ và thiên tai; và đặc biệt phản ánh cuộc chiến đấu nhiều mặt trong bảo vệ chủ quyền quốc gia, biển đảo vừa qua đã được công chúng hoan nghênh, đánh giá cao sự đóng góp của các phương tiện truyền thông và các nhà báo.

 

Tuy nhiên những tồn tại không ít và có việc không nhỏ, nổi lên là thông tin sai sự thật quá nhiều, thậm chí bịa đặt, suy diễn gây bức xúc xã hội, có những sai sót mà chúng tôi cũng không thể ngờ…, cùng những hành vi tiêu cực khác mà tôi rất đau lòng khi phải nói lên một sự thật rằng uy tín của giới báo chí đang giảm sút.

 

Theo dõi thì thấy kỳ họp báo chí toàn quốc nào cũng được phê phán, nhắc nhở nhưng tôi có cảm giác là hiệu lực không cao, những sai phạm vẫn tiếp tục.

 

Vì sao có tình trạng đó? Đây là đề tài có thể thảo luận sôi nổi, và chắc chắn còn có nhiều ý kiến khác nhau, có cuộc hội thảo đã nêu ra 6 nguyên nhân. Với sự hiểu biết có hạn, tôi nghĩ, phải chăng những nguyên nhân chính là:

 

Trước hết, nhiều tờ báo hiện đang khó khăn cân đối thu chi cho nên một số tờ báo tìm cách đưa tin giật gân, câu khách để bán báo, câu số người truy nhập để có thêm quảng cáo, có tiền nuôi quân, giữ cây bút giỏi. Các số phụ, các trang tin điện tử ồ ạt ra đời trong mấy năm vừa rồi (đã có tới 1.500 trang thông tin điện tử), phải chăng là nguyên nhân quan trọng của xu thế thương mại hóa báo chí?

 

Nhưng nguyên nhân chính và căn bản phải nói tới việc kém rèn luyện, tu dưỡng của phóng viên và sự giám sát lỏng lẻo của các Ban biên tập về hành vi đạo đức của những người viết báo, không chỉ là những người làm báo trẻ; trong đó trách nhiệm của các đồng chí Tổng biên tập các tờ báo là rất quan trọng.

 

Thực trạng đó đã làm cho tôi cảm thấy vấn đề đạo đức báo chí đang có vấn đề nghiêm trọng cần được đánh giá, phân tích và quyết tâm ngăn chặn để báo chí "tạo ra dư luận lành mạnh cổ vũ toàn dân thực hiện các nhiệm vụ chính trị của đất nước" như Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ VI mở đầu thời kỳ đổi mới yêu cầu.

 

Có một vấn đề rất lớn và mới là trách nhiệm xã hội và đạo đức người làm báo khi xuất hiện báo mạng xã hội như đã có một cuộc hội thảo quy mô lớn vừa diễn ra.

 

II. Người ta hay nói về "quyền lực thứ tư” của báo chí. Tôi không thích thú với khái niệm này vì tôi nghĩ là không chính xác, đồng thời dễ gây ảo tưởng với những người làm báo, vì báo chí dù là tờ báo quan trọng nhất của tổ chức quan trọng nhất cũng không thể có quyền ra lệnh cho ai, bắt xã hội phải theo như các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp. Nhưng báo chí là một thế lực quan trọng vì nó có khả năng tạo ra dư luận mầm mống của những hành vi "đám đông", có cả mặt lợi và hại đối với ổn định để phát triển của một quốc gia.

 

Có nhà khoa học xã hội nước ngoài nói đại ý rằng, có ba thế lực đang chi phối hoạt động xã hội: đó là thế lực chính trị, thế lực tài chính và thế lực truyền thông. Vì là một thế lực quan trọng cho nên các thế lực khác đang tìm cách lợi dụng.

 

Không còn là dự báo nữa mà tôi xin phép được tổng hợp theo 4 nhóm mà báo chí bị lợi dụng, căn cứ vào những gì đã và đang diễn ra trong hoạt động báo chí nước ta. Đó là:

 

- Lợi dụng báo chí như công cụ để tự đề cao, để nổi danh hòng trúng cử trong các cuộc “thi”, không chỉ có chuyện "loạn Sao, loạn Hậu” mà cả trong những cuộc tranh giành chức vụ chính trị;

 

- Lợi dụng báo chí để hạ đối thủ cạnh tranh trong kinh doanh và trong cả chính trị;

 

- Lợi dụng báo chí để trả thù cá nhân;

 

- Lợi dụng báo chí đế che chắn tội ác, bảo vệ tội phạm...

 

Với nhà báo, có người đã lạnh lùng nói thẳng thừng "Nghèo thì mua nhà báo, giàu thì mua chủ báo". Cạm bẫy tiền bạc và danh vọng hão giăng ra, bủa vây không chỉ với những phóng viên mà với cả các người lãnh đạo tờ báo.

 

Khi đã có thế lực thì lại dễ nẩy sinh việc lạm dụng thế lực với những người thiếu bản lĩnh và đạo đức. Cũng như phần trên, không còn là dự báo mà tôi xin được tổng hợp những gì đang diễn ra trong giới báo chí và xin phép được tổng hợp thành 6 nhóm của những hành vi lạm dụng thế lực của một số nhà báo như:

 

- Ép, van nài, đe dọa các doanh nghiệp để xin quảng cáo, ăn hoa hồng;

 

- Viết bài tâng bốc theo lối quảng cáo để nhận thù lao các kiểu;

 

- Mang thư bạn đọc đi đe dọa các đơn vị và người bị "tố cáo" để đòi tiền;

 

- Hùa nhau đánh thuê, đánh lên cao theo kiểu "Erostat đốt đền”;

 

- Viết bài bảo vệ tội phạm theo kiểu “dùng chữ nghĩa, hình ảnh để bảo kê”;

 

- Lợi dụng sự quen biết rộng rãi để tham gia đường dây chạy các thứ, kể cả chạy chức, chạy quyền... Những người bị lợi dụng hay lạm dụng như trên tôi vừa nói, thực sự không chỉ vi phạm đạo đức nghề nghiệp mà còn không xứng đáng với đạo làm người, có trường hợp vi phạm luật pháp. Họ thực sự không còn giữ được sự trung thực, thẳng thắn là cái cốt lõi trong đạo đức của người cầm bút, gõ máy.

 

Là một nghề giao tiếp rộng rãi cho nên cũng cần bàn về sự giao tiếp của người làm báo.

 

Bên cạnh nhiều nhà báo tài năng, tận tụy, khiêm tốn, xã hội cũng đang nói đến những hiện tượng tiêu cực trong ứng xử của một số người như thái độ trịch thượng, ngạo mạn trong giao tiếp; cố chấp, không bao giờ chịu nhận là sai; khi sai không nhận lỗi, không cải chính...

 

Có người mỉa mai nói tới hai căn bệnh, đó là bệnh "lệch thị" tức là chỉ nhìn một phía của màu đen và "nghẽn tai" nghĩa là chỉ nghe một chiều thuận tai... Hai bệnh trên không chỉ có ở nhà báo, nhưng với nhà báo thì nó thành tác phẩm có sức lan tỏa rộng trong xã hội, rất nguy hiểm.

 

Thực sự, theo tôi thì đạo đức người làm báo, nói rộng ra là văn hóa báo chí đang có những vấn đề không nhỏ. Tôi nghĩ tại Đại hội Nhà báo sắp tới nên có thời gian thỏa đáng từ đại hội cơ sở để bàn sâu sắc trên tinh thần tự phê bình và phê bình nghiêm khắc theo tinh thần lời dạy của Bác Hồ - Người Thầy của Báo chí Cách mạng Việt Nam mà vừa qua chúng ta đã kỷ niệm 125 năm Ngày sinh của Người với nhiều hoạt động phong phú, trong đó có triển lãm "Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh với báo chí cách mạng Việt Nam" do Hội Nhà báo tổ chức đã cho chúng ta thấy rõ hơn bản lĩnh, đạo đức, và phong cách của Người làm báo bậc Thầy.

 

Thưa các đồng chí, với tâm huyết của một người có nửa thế kỷ cầm bút, rất yêu quý cái nghề này và rất quý trọng các bạn đồng nghiệp, chỉ trải lòng tâm sự một vài điều, có gì nói quá mong các đồng chí thông cảm.

 

Xin trân trọng cảm ơn!

 

Theo Báo điện tử Đảng Cộng Sản Việt Nam

MỚI NHẤT
Nỗi niềm cộng tác viên
Nỗi niềm cộng tác viên

(Dân trí) - Họ - các cộng tác viên phải đối mặt với nguy hiểm, khó khăn của nghề báo như các PV chính thức. Tuy nhiên, ngoài nhuận bút ra, họ không được hưởng bất cứ chế độ gì. Nhưng họ vẫn đi, vẫn viết, vẫn dấn thân bởi đơn giản là niềm đam mê và lòng yêu nghề.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 09:35

Dọc đường tác nghiệp và những câu chuyện cười ra nước mắt
Dọc đường tác nghiệp và những câu chuyện cười ra nước mắt

(Dân trí) - Bị lợn đuổi, bị xin giấy giới thiệu làm kỉ niệm, bị tai nạn đến mức mẻ cả răng… là những câu chuyện cười ra nước mắt của cánh phóng viên báo chí. Nhân ngày báo chí cách mạng Việt Nam, xin chia sẻ để bạn đọc hiểu hơn về công việc của người làm báo.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 09:04

Nhà báo 86 tuổi: Còn viết khi trái tim còn đập!
Nhà báo 86 tuổi: Còn viết khi trái tim còn đập!

(Dân trí) - Luôn lắng nghe để thấu hiểu, nhạy bén để nắm bắt thời đại... và phải có một cái tâm trong sáng... - Đó là những lời đúc kết về nghề của nhà báo cách mạng Nguyễn Thế Viên, người vẫn hăng say viết dù đã ở tuổi 86.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 08:55

Có camera, nạn móc túi, sàm sỡ vắng bóng trên xe buýt
Có camera, nạn móc túi, sàm sỡ vắng bóng trên xe buýt

(Dân trí) - Nạn móc túi, quấy rối tình dục trên xe buýt đã trở thành nỗi sợ hãi của nhiều người, nhất là các nữ sinh. Việc gắn camera theo dõi trên xe buýt được xem là giải pháp khả thi hạn chế vấn nạn này.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 08:31

Ban Kinh tế T.Ư tham vấn chuyên gia quốc tế về phát triển công nghiệp
Ban Kinh tế T.Ư tham vấn chuyên gia quốc tế về phát triển công nghiệp

(Dân trí) - Hội thảo quốc tế “Chính sách phát triển công nghiệp Việt Nam đến năm 2035 thực trạng và định hướng”, do Ban Kinh tế Trung ương chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương, Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam đã tổ chức ngày 20/6, tại Hà Nội.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 06:58

Xe ầm ầm lao vào nhà dân, 7 người thoát chết trong gang tấc
Xe ầm ầm lao vào nhà dân, 7 người thoát chết trong gang tấc

(Dân trí) - Do đánh lái tránh một chiếc xe khách chạy ngược chiều, chiếc xe tải mất lái lao thẳng vào nhà dân. Lúc này trong nhà có 7 người nhưng may mắn tất cả đều kịp chạy thoát thân.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 06:41

Đầu tư 700 tỷ đồng nâng cấp Dinh Bảo Đại
Đầu tư 700 tỷ đồng nâng cấp Dinh Bảo Đại

(Dân trí) - UBND tỉnh Lâm Đồng cho biết, vừa cấp Giấy chứng nhận đầu tư cho Công ty Cổ phần Hoàn Cầu Đà Lạt, thực hiện dự án trùng tu Dinh 1 (Bảo Đại) với tổng vốn đầu tư dự án là 700 tỷ đồng.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 06:00

Chùm ảnh: Muôn kiểu tác nghiệp của các nhà báo
Chùm ảnh: Muôn kiểu tác nghiệp của các nhà báo

Ngắm những hình ảnh tác nghiệp độc đáo của các nhà báo, nhân kỷ niệm 90 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 05:10

Cột điện sát nhà dân bốc cháy dữ dội
Cột điện sát nhà dân bốc cháy dữ dội

(Dân trí) - Nhiều người dân bất ngờ nghe tiếng nổ lẹt đẹt, sau đó thấy cây cột điện nằm sát nhà bốc cháy ngùn ngụt.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 12:50

Hòn đảo 3.000 dân “quay quắt” vì thiếu nước
Hòn đảo 3.000 dân “quay quắt” vì thiếu nước

(Dân trí) - Liên tiếp trong những tháng qua TP Nha Trang có nắng hạn khiến một số vùng ven, hải đảo thiếu nước trầm trọng. Trong cơn khô khát đó, người dân đảo Trí Nguyên với khoảng 3.000 dân sinh sống, đang “ngóng” một hệ thống nước sạch như chờ “một phép màu?”.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 12:05

Báo CAND phải viết đúng, nói rõ sự thật, có minh chứng thuyết phục để nhân dân hiểu, tin tưởng
Báo CAND phải viết đúng, nói rõ sự thật, có minh chứng thuyết phục để nhân dân hiểu, tin tưởng

Nhân kỷ niệm 90 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, sáng 20/6, đồng chí Đinh Thế Huynh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương đến thăm, làm việc và động viên cán bộ, phóng viên, công nhân viên Báo CAND.

Thứ bảy, 20/06/2015 - 08:22

Hàng ngàn người chờ đúng 12 giờ trưa là... ào xuống biển
Hàng ngàn người chờ đúng 12 giờ trưa là... ào xuống biển

(Dân trí) - Theo quan niệm dân gian, cứ đúng thời khắc 12 giờ trưa ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch (Tết Đoan Ngọ), người dân TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định lại đổ xô đi tắm biển xả xui, trừ bệnh tật. Bãi biển trưa nay vì thế trở nên quá tải.

Thứ bảy, 20/06/2015 - 08:13

ĐÁNG QUAN TÂM
Mưa lớn kéo dài, TPHCM lại kẹt xe, ngập nước
Mưa lớn kéo dài, TPHCM lại kẹt xe, ngập nước

(Dân trí) - Mưa lớn kéo dài suốt buổi chiều nay, nhằm ngày mùng 5/5 Tết Đoan Ngọ, do ảnh hưởng cơn áp thấp nhiệt đới, khiến nhiều tuyến đường vùng ven TPHCM lại chìm trong biển nước.

Thứ bảy, 20/06/2015 - 07:14

Phát huy hơn nữa vai trò của báo chí trong xây dựng đất nước
Phát huy hơn nữa vai trò của báo chí trong xây dựng đất nước

(Dân trí) - Nhân kỷ niệm 90 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2015), Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng có bài viết với nhan đề: “Phát huy hơn nữa vai trò của báo chí trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ đất nước”, gửi gắm tình cảm và tâm huyết của mình tới đội ngũ những người làm báo cả nước.

Thứ bảy, 20/06/2015 - 07:09

Lốc xoáy quét qua Nghệ An phá đổ cây, hỏng nhà
Lốc xoáy quét qua Nghệ An phá đổ cây, hỏng nhà

(Dân trí) - Trận lốc xoáy kéo dài chỉ vài chục phút nhưng đã khiến nhiều cây cối và nhà dân trên địa bàn huyện Quỳ Hợp (Nghệ An) bị gãy đổ, hư hỏng nghiêm trọng.

Thứ bảy, 20/06/2015 - 04:06

4 người trong 1 gia đình tử nạn trên đường về quê ăn Tết Đoan Ngọ
4 người trong 1 gia đình tử nạn trên đường về quê ăn Tết Đoan Ngọ

(Dân trí) - Vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra trên quốc lộ 24B đoạn tại Km 18+100 thuộc thôn Hóc Kè (xã Ba Động, huyện Ba Tơ), vào 17h30 ngày 19/6, đã cướp đi sinh mạng của cả 1 gia đình.

Thứ bảy, 20/06/2015 - 03:03

Hoang tàn ngôi nhà từng là trụ sở tờ báo quốc ngữ đầu tiên ở Trung Kỳ
Hoang tàn ngôi nhà từng là trụ sở tờ báo quốc ngữ đầu tiên ở Trung Kỳ

(Dân trí) - Giữa những ngôi nhà đẹp và sang trọng ở phường Phú Hòa (TP Huế) có một căn nhà đang xuống cấp nghiêm trọng, từng là trụ sở của tờ báo Tiếng Dân.

Thứ bảy, 20/06/2015 - 02:38

Nghệ An lần đầu tiên công bố loại hình thiên tai do hạn hán
Nghệ An lần đầu tiên công bố loại hình thiên tai do hạn hán

Ủy ban Nhân dân tỉnh Nghệ An vừa công bố thiên tai do hạn hán năm 2015. Đây là lần đầu tiên tỉnh Nghệ An công bố loại thiên tai này.

Thứ bảy, 20/06/2015 - 02:30

Kết luận mới về vụ tai nạn khiến 13 người bị thương trên đường cao tốc
Kết luận mới về vụ tai nạn khiến 13 người bị thương trên đường cao tốc

(Dân trí) - Ông Trần Kỳ Hình - Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam - hôm qua 19/6 đã có báo cáo nhanh gửi Bộ Giao thông vận tải về vụ tai nạn làm 13 người bị thương trên cầu Long Thành (thuộc tuyến cao tốc TPHCM – Long Thành – Dầu Giây).

Thứ bảy, 20/06/2015 - 01:00

Đi làm thêm kiếm tiền thi đại học, một thanh niên mất tích bí ẩn
Đi làm thêm kiếm tiền thi đại học, một thanh niên mất tích bí ẩn

(Dân trí) - Trên đường đi làm, người thanh niên đã mất tích một cách bí ẩn. Sau 4 ngày tìm kiếm, tung tích của nam thanh niên vẫn là con số không.

Thứ bảy, 20/06/2015 - 11:47

Khí gas rò rỉ chết cả cỏ cây, một người tử vong
Khí gas rò rỉ chết cả cỏ cây, một người tử vong

(Dân trí) - Vừa vào xưởng thấy ngạt khí, người công nhân chạy ra ngoài tìm bao nilon bịt mũi rồi lại vào xưởng khóa các van cung cấp khí gas, nhưng không may bị ngạt dẫn đến tử vong.

Thứ bảy, 20/06/2015 - 11:12

Thí sinh thi tuyển lãnh đạo cấp vụ Bộ Tư pháp phải trả lời câu hỏi gì?
Thí sinh thi tuyển lãnh đạo cấp vụ Bộ Tư pháp phải trả lời câu hỏi gì?

(Dân trí) - Hội đồng thi tuyển Bộ Tư pháp vừa có thông báo về phạm vi câu hỏi tình huống đối với các thí sinh đăng ký thi tuyển lãnh đạo cấp vụ thuộc Bộ này.

Thứ bảy, 20/06/2015 - 10:44

Đi tìm 3 trẻ nhỏ, phát hiện 3 đôi dép bên bờ ao
Đi tìm 3 trẻ nhỏ, phát hiện 3 đôi dép bên bờ ao

(Dân trí) - Những người lớn phán đoán, có thể trong lúc ra bờ ao chơi, các cháu đã rủ nhau xuống ao mò trai và chết đuối.

Thứ bảy, 20/06/2015 - 10:20

"Giấu" cân tự động dưới nền đường để kiểm tra xe quá tải
"Giấu" cân tự động dưới nền đường để kiểm tra xe quá tải

(Dân trí) - Đường cao tốc TPHCM – Long Thành – Dầu Giây sử dụng hệ thống cân tự động bằng thanh cảm biến thạch anh được gắn âm dưới nền đường. Khi xe chạy qua, thông tin về biển số, tải trọng sẽ được hiển thị trên bảng điện tử.

Thứ bảy, 20/06/2015 - 10:02