“Phải coi hoạt động tác nghiệp của nhà báo là thi hành công vụ”

Dân trí TS. Trần Bá Dung - Trưởng ban Nghiệp vụ Hội Nhà báo Việt Nam - cho rằng phải coi hoạt động tác nghiệp của báo chí là thi hành công vụ để các nhà báo được bảo vệ tốt hơn.

TS Trần Bá Dung.
TS Trần Bá Dung.

Phóng viên: Qua nghiên cứu của mình, ông có thể đưa ra nhận định về xu hướng phát triển của báo chí trong thời gian sắp tới?

TS. Trần Bá Dung: Báo chí truyền thống (báo in, báo nói, báo hình) đang phải cạnh tranh gay gắt với báo mạng điện tử. Nhưng ngược lại, tất cả các loại hình báo chí lại đang phải cạnh tranh thông tin với mạng xã hội, bởi mạng xã hội có sức lan tỏa thông tin nhanh nhạy hơn cả vì không phải qua khâu biên tập, duyệt trước khi đăng tải.

Trước bối cảnh đó có thể thấy báo chí thế giới và Việt Nam đang ngày càng thay đổi về nội dung, cấu trúc và cách thức truyền tải thông tin. Xu hướng rõ nhất chính là việc thông tin trên báo chí phải được cập nhật liên tục 24/24h trong ngày, nếu không bắt kịp sẽ lạc hậu ngay. Vì trên mạng xã hội người ta có thể xem được cả truyền hình, phát thanh, xem báo in qua file PDF, nên nó sẽ trở thành ngôi nhà thứ hai của báo chí, vừa là đối thủ nhưng cũng là trợ thủ đắc lực của báo chí. Nhận thức mạng xã hội là đối thủ thì phải tìm cách cạnh tranh, coi nó là trợ thủ thì cần biết khai thác, tận dụng bằng cách nào. Năm ngoái chúng tôi sang Đức, nhận thấy người ta đã bắt nhịp rất nhanh. Mọi nhà báo chúng tôi gặp đều nói rằng họ coi mạng xã hội là không thể thiếu được, dù người ta biết mặt bất cập của nó. Người ta khai thác thông tin, chia sẻ thông tin và xem bạn đọc phản ứng thế nào qua mạng xã hội.

Một xu hướng nữa, theo tôi đó là thông tin quảng cáo trên báo chí sẽ không đơn thuần là thông tin bán hàng nữa. Quảng cáo cũng là nội dung thông tin. Thông tin quảng cáo trên báo là thông tin trung thực, không chỉ nói vống lên để bán hàng. Đã có một số tờ báo làm được điều này, thông tin họ đăng tải khi đọc có thể tin tưởng được, chứ không phải quảng cáo thì cái gì cũng “nhất”.

Trong thời đại công nghệ thông tin như hiện nay thì mọi công dân đều có thể tham gia vào quá trình sản xuất báo chí. Chính mạng xã hội đã trở thành môi trường để phát triển đội ngũ “nhà báo công dân”. Họ không làm việc cho cơ quan báo chí nào cả, nhưng chính những người dân bình thường đó đã sử dụng công nghệ hiện đại để quay clip, chụp ảnh và viết bài đưa lên mạng xã hội, trang mạng cá nhân của họ. Đó đều là những thông tin thô, không được kiểm chứng nhưng đó là những thông tin nhanh nhất. Rất nhiều sự kiện thời sự lớn trên thế giới đã được đưa lên mạng xã hội sớm nhất và báo chí phải lần theo dấu vết đó mà khai thác.

Như trang otofun hiện nay cũng vậy. Tôi có theo dõi trang này và thấy rất nhiều các vụ tai nạn, sự cố về giao thông được họ đưa lên rất nhanh, đầy đủ. Đó chính là sự nhanh nhạy của công dân làm báo, dù họ không phải là nhà báo.

Việc tiện ích hóa thông tin, cá nhân hóa phương tiện, mỗi người đều dùng điện thoại thông minh, máy tính cá nhân để tiếp nhận thông tin ngày nay cũng là cơ hội cho nhà báo, cơ quan báo chí có thêm nhiều độc giả. Chính vì thế tôi cho rằng xu thế đa phương tiện, làm báo trong môi trương hội tụ truyền thông và tất cả hội tụ trên mạng internet là điều tất yếu. Trong môi trường đó anh phải làm báo với tư duy mới, đa phương tiện, tổ chức tòa soạn, tác phẩm đa phương tiện.

Xu hướng đó đòi hỏi thời gian sản xuất tin bài phải rút ngắn lại, thậm chí nhanh và gấp gáp hơn trước đây. Theo ông, nó có ảnh hưởng tới tới đạo đức của nhà báo không. Nói như nhà báo Hữu Thọ - nguyên Trưởng ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương - tại một hội thảo gần đây: “Là nhà báo 50 năm cầm bút, tôi phải đau lòng nói rằng chưa bao giờ uy tín báo chí giảm sút như hiện nay. Có người giờ không dám nhận là nhà báo vì báo chí sai sự thật quá nhiều. Có những cái sai không ngờ. Ví dụ, có nhà báo nghe vợ đi chợ về nói là có tin đồn bố chồng dan díu với con dâu, về cũng làm tin đăng phát trên đài quốc gia”?

Vấn đề này có tính hai mặt của nó. Môi trường truyền thông đa phương tiện như vậy, nhu cầu của công chúng như vậy, đó là động lực khiến nhà báo phải nhanh hơn, nhạy hơn, tinh thông nghiệp vụ và công nghệ thông tin hơn, phải có phản xạ 24/24h. Nhưng mặt trái của nó là đặt sức ép rất lớn cho người làm báo. Cơ quan báo chí dễ bị sức ép cạnh tranh thông tin mà bỏ qua quy trình làm báo thông thường.

Tôi được biết một số vụ xử lý báo chí của Bộ Thông tin và Truyền thông gần đây đều do người viết bài tự đưa lên báo mà không qua lãnh đạo báo đó duyệt, biên tập. Đó là điều không chấp nhận được, bởi làm báo là một quy trình của tập thể, phải có tính định hướng, kiểm soát và có trách nhiệm trước xã hội. Sức ép thông tin làm cho người ta bỏ qua quy trình làm báo thông thường thì thể nào cũng có vi phạm. Sức ép như vậy cũng dễ khiến nhà báo vi phạm đạo đức nghề nghiệp, phóng viên có thể làm ẩu hơn, làm cho có định mức, làm qua loa cho xong chuyện, đạt định mức và sẵn sàng rút tít giật gân câu khách để lôi kéo người đọc. Tôi được biết có cơ quan báo chí quy định bài đưa lên phải đạt bao nhiêu lượng truy cập thì mới được trả nhuận bút, lượng truy cập càng cao thì nhuận bút càng cao, như thế vừa đúng vừa không đúng, bởi có những tin tức dù có ý nghĩa và cần công bố nhưng người ta không thích đọc. Sức ép tin tức như vậy cũng khiến người làm báo xào xáo tin tức của nhau, yếu tố bản quyền trong báo chí cũng chưa được coi trọng.

Tâm lý của người dân hiện nay chủ yếu đọc báo mạng, lướt web cho nhanh, nên tin giật gân thường có lượng đọc cao. Chính tâm lý dễ dãi của người đọc cũng đang khiến cho người sản xuất thông tin, người làm báo dễ dãi hơn.

Phóng viên bị cản trở tác nghiệp trong một vụ cháy ở Hà Nội (Ảnh: T.N)
Phóng viên bị cản trở tác nghiệp trong một vụ cháy ở Hà Nội (Ảnh: T.N)

Thời gian gần đây tiếp tục nổi lên câu chuyện nhà báo bị đe dọa, xúc phạm, thậm chí cản trở, gây thương tích trong quá trình tác nghiệp. Theo ông, việc sửa đổi Luật Báo chí và Bộ luật Hình sự đang được tiến hành có nên bổ sung quy định coi hoạt động tác nghiệp của báo chí là thi hành công vụ để nhà báo được bảo vệ tốt hơn?

Cách đây 5 năm, Hội Nhà báo Việt Nam đã tổ chức một cuộc hội thảo rất hay về tình hình hành hung nhà báo trong quá trình tác nghiệp, trong đó nhiều cơ quan công quyền đã tham dự. Ai cũng nói rằng tất cả những vụ hành hung nhà báo, xâm phạm quyền nhân thân của nhà báo, xâm phạm tới vật chất, tinh thần và nặng nhất là hành hung thành thương tích, rất ít vụ được đưa ra xử. Trong số rất ít vụ được đưa ra xét xử đó thì lại chủ yếu được xử với tội danh “Cố ý gây thương tích”, trong khi nhiều người cho rằng phải xử theo Điều 257 Bộ luật Hình sự về tội “Chống người thi hành công vụ”. 

Nhiều ý kiến đã đề nghị Hội Nhà báo Việt Nam làm việc với TAND Tối cao, Bộ Công an, Bộ Tư pháp để làm sao có một thông tư hướng dẫn nào đó xung quanh việc xử lý đối với những hành vi cản trở, hành hung nhà báo tác nghiệp, coi đó là chống người thi hành công vụ, và phải khởi tố người hành hung, gây thương tích cho nhà báo theo Điều 257 Bộ luật Hình sự.

Tôi cho rằng việc sửa luật mà đưa được điều đó vào thì rất tốt. Cái chính hiện nay là sự gặp nhau, thống nhất giữa các cơ quan tư pháp thôi.

Xin cảm ơn ông!

Thế Kha (thực hiện)

MỚI NHẤT
Tận mắt việc “xẻ thịt” chiếc Boeing đầu tiên của Việt Nam
Tận mắt việc “xẻ thịt” chiếc Boeing đầu tiên của Việt Nam

(Dân trí) - Sau gần 35 năm phơi mình trên bãi đất trống gần sân bay Tân Sơn Nhất (TPHCM), chiếc máy bay Boeing 707 (số hiệu VN 304) đầu tiên của Việt Nam đã được "xẻ thịt".

Thứ năm, 18/06/2015 - 08:06

Tai nạn trên đường cao tốc, 13 người nhập viện
Tai nạn trên đường cao tốc, 13 người nhập viện

(Dân trí) - Vụ tai nạn trên đường cao tốc làm nhiều người bị thương và gây ùn tắc giao thông nghiêm trọng. Đến 19h tối nay, hàng nghìn phương tiện vẫn xếp hàng dài phía bờ Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai chờ qua phà Cát Lái để trở lại Sài Gòn.

Thứ năm, 18/06/2015 - 07:56

Tổng Giám đốc đi máy bay tháp tùng Thủ tướng cũng bị… mất cắp!
Tổng Giám đốc đi máy bay tháp tùng Thủ tướng cũng bị… mất cắp!

(Dân trí) - Cuộc họp “nóng” tại Bộ Giao thông vận tải (GTVT) chiều 18/6 một lần nữa khẳng định “thủ phạm” của nạn mất cắp hành lý tại các sân bay chính là “trộm trong nhà”. Không chỉ khách thường mà lãnh đạo Bộ Công an, Tổng Giám đốc ngân hàng đi tháp tùng Thủ tướng cũng bị mất cắp.

Thứ năm, 18/06/2015 - 07:16

Mối tấn công hàng loạt nhà dân
Mối tấn công hàng loạt nhà dân

(Dân trí) - Nhiều hộ dân trên địa bàn xã Thanh Thủy, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa lo lắng khi mối “tấn công” nhà ở, khu chăn nuôi, mặc dù người dân đã dùng nhiều biện pháp ngăn chặn nhưng tất cả đều không ăn thua.

Thứ năm, 18/06/2015 - 06:00

CSGT giúp dân đẩy xe chết máy giữa trưa nắng
CSGT giúp dân đẩy xe chết máy giữa trưa nắng

(Dân trí) - Hình ảnh gần chục chiến sĩ cảnh sát giao thông Hải Phòng chung sức đẩy chiếc xe tải chết máy giữa trời nắng nóng đã được người dân nơi đây liên tục chia sẻ trên mạng cá nhân kèm nhiều lời khen ngợi.

Thứ năm, 18/06/2015 - 05:11

Quân khu 5 kết luận vụ san ủi mặt bằng khiến nhiều ngôi mộ biến mất
Quân khu 5 kết luận vụ san ủi mặt bằng khiến nhiều ngôi mộ biến mất

(Dân trí) - Sáng 18/6, Ban chỉ đạo 192 (Bộ Tư lệnh Quân khu 5) đã tổ chức hội nghị tiếp xúc với nhân dân để thông báo kết luận của Bộ Tư lệnh Quân khu 5 và UBND TP Đà Nẵng liên quan đến việc đơn vị thi công cải tạo mặt bằng khiến nhiều ngôi mộ biến mất.

Thứ năm, 18/06/2015 - 04:58

Quốc hội bãi nhiệm tư cách đại biểu đối với bà Châu Thị Thu Nga
Quốc hội bãi nhiệm tư cách đại biểu đối với bà Châu Thị Thu Nga

(Dân trí) - Ngày 18/6, Quốc hội chính thức bãi nhiệm tư cách đại biểu Quốc hội đối với bà Châu Thị Thu Nga (đoàn Hà Nội) vì đã có những sai phạm nghiêm trọng trong kinh doanh, xâm hại lợi ích hợp pháp của khách hàng, gây ảnh hưởng xấu trong công luận, nhân dân.

Thứ năm, 18/06/2015 - 04:38

Cận cảnh cá Chiên “khủng” giá 40 triệu đồng tại Hà Nội
Cận cảnh cá Chiên “khủng” giá 40 triệu đồng tại Hà Nội

(Dân trí) - Một con cá Chiên quý hiếm nặng tới 40kg, dài 1,5m vừa được chủ một nhà hàng tại Hà Nội mua về với giá 1 triệu đồng/kg. Sự xuất hiện của chú cá “độc và lạ” này đã khiến nhiều người tò mò đến xem.

Thứ năm, 18/06/2015 - 04:26

Bí thư Đà Nẵng trò chuyện với 100 thanh thiếu niên sử dụng ma túy
Bí thư Đà Nẵng trò chuyện với 100 thanh thiếu niên sử dụng ma túy

(Dân trí) - Tại cuộc nói chuyện với 100 thanh thiếu niên đã và đang sử dụng ma túy trên địa bàn, Bí thư Đà Nẵng Trần Thọ khẳng định, TP đã có chỉ thị về phòng chống ma túy trên địa bàn với mong muốn giúp những thanh thiếu niên rời bỏ và nói không với ma túy.

Thứ năm, 18/06/2015 - 03:20

Phóng viên Dân trí đạt giải 3 giải báo chí Nghệ An
Phóng viên Dân trí đạt giải 3 giải báo chí Nghệ An

(Dân trí) - Sáng ngày 18/6, UBND tỉnh Nghệ An tổ chức Lễ kỷ niệm 90 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 2015) và Lễ trao giải Báo chí Nghệ An năm 2014.

Thứ năm, 18/06/2015 - 03:08

Người dân vùng đại hạn: Mong lắm một bữa ăn có thịt cá!
Người dân vùng đại hạn: Mong lắm một bữa ăn có thịt cá!

(Dân trí) - "Gạo cháu đã đủ ăn, nước cháu đủ uống nhưng không có tiền mua cá khô, mua mắm, mua muối. Lâu lắm rồi cháu thèm thịt lắm. Thèm thịt lắm chú!" - Em Ka Tơ Thị Đém nói.

Thứ năm, 18/06/2015 - 02:47

Bé gái 5 tuổi chết thảm khi theo ông đi chở gạch trên sông Hậu
Bé gái 5 tuổi chết thảm khi theo ông đi chở gạch trên sông Hậu

(Dân trí) - Vào lúc 8 giờ sáng nay, Công an huyện Châu Thành (An Giang) cho biết, đã tìm thấy thi thể cháu Nguyễn Ngọc Thảo Huyên (5 tuổi), là nạn nhân mất tích trong vụ va chạm xảy ra ngày 17/6 trên sông Hậu.

Thứ năm, 18/06/2015 - 02:27

ĐÁNG QUAN TÂM
Xe tải bung thùng, cả trăm thùng bia đổ tràn ra đường
Xe tải bung thùng, cả trăm thùng bia đổ tràn ra đường

(Dân trí) - Khoảng 6h sáng 18/6, một chiếc xe tải đang lưu thông trên đại lộ Nguyễn Văn Linh thì bất ngờ bung thùng khiến hàng trăm thùng bia đổ tràn ra đường.

Thứ năm, 18/06/2015 - 12:33

Chủ tịch HĐND TPHCM “đối chất” Bộ trưởng Thăng về thu phí xe máy
Chủ tịch HĐND TPHCM “đối chất” Bộ trưởng Thăng về thu phí xe máy

(Dân trí) - Bên hành lang phòng họp Diên Hồng sáng 18/6, Chủ tịch HĐND TPHCM Nguyễn Thị Quyết Tâm và Bộ trưởng GTVT Đinh La Thăng đã trực tiếp trao đổi về việc thu phí sử dụng đường bộ đối với xe máy. Bộ trưởng quả quyết, thu hay không hoàn toàn do địa phương.

Thứ năm, 18/06/2015 - 12:08

Trượt dốc cầu, xe container lật ngửa sát nhà dân
Trượt dốc cầu, xe container lật ngửa sát nhà dân

(Dân trí) - Chiếc xe rơ-moóc “chổng vó” lên trời, nằm gọn dưới đường dân sinh dẫn lên cầu Mù U (ấp Phú Tây, xã Phú Thịnh, huyện Tam Bình, Vĩnh Long); chỉ cách nhà dân vài mét.

Thứ năm, 18/06/2015 - 10:47

Những trận mưa lớn tưới mát vùng hạn hán kỷ lục
Những trận mưa lớn tưới mát vùng hạn hán kỷ lục

(Dân trí) - Liên tiếp trong hai ngày 16 và 17/6, trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận, đặc biệt là huyện Bác Ái, đã có những cơn mưa lớn với lượng mưa trung bình khoảng 30mm. Những cơn mưa lớn này đã chấm dứt nhiều tháng trời nắng nóng, khô hạn nơi đây.

Thứ năm, 18/06/2015 - 09:53

Quốc hội đánh giá công tác cả nhiệm kỳ của Chủ tịch nước, Thủ tướng
Quốc hội đánh giá công tác cả nhiệm kỳ của Chủ tịch nước, Thủ tướng

(Dân trí) - Với số phiếu thuận gần như tuyệt đối, sáng 18/6, Quốc hội đã thông qua nghị quyết về chương trình hoạt động giám sát năm 2016. Kỳ họp đầu năm, Quốc hội sẽ đánh giá công tác trong cả nhiệm kỳ của Chủ tịch nước, UB Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng…

Thứ năm, 18/06/2015 - 09:20

Nhảy xuống sông tắm sau khi nhậu, một phụ nữ bị nước cuốn tử vong
Nhảy xuống sông tắm sau khi nhậu, một phụ nữ bị nước cuốn tử vong

(Dân trí) - Sau khi uống rượu, bà T. nhảy xuống sông tắm thì bị nước cuốn trôi. Ba ngày sau thi thể bà T. được tìm thấy cách hiện trường ban đầu gần chục km.

Thứ năm, 18/06/2015 - 07:58

Hà Nội: Hơn 1.000 công nhân hoảng loạn vì cháy lớn trong đêm
Hà Nội: Hơn 1.000 công nhân hoảng loạn vì cháy lớn trong đêm

(Dân trí) - Lửa bùng phát lúc 2h sáng nay 18/6, nhanh chóng lan rộng, khiến hơn 1.000 công nhân khu vực này rơi vào trạng thái hoảng loạn. Sau vụ cháy, cả khu lán trại tan hoang, tài sản của công nhân bị thiêu rụi, vương vãi...

Thứ năm, 18/06/2015 - 07:36

Khởi tố vụ 7 học sinh chết đuối ở biển Cần Giờ
Khởi tố vụ 7 học sinh chết đuối ở biển Cần Giờ

(Dân trí) - Ngày 17/6, Công an huyện Cần Giờ (TPHCM) đã khởi tố vụ án “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” nhằm làm rõ trách nhiệm những người liên quan trong vụ 7 nam sinh trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm (huyện Dầu Tiếng, Bình Dương) chết đuối tại biển Cần Giờ.

Thứ năm, 18/06/2015 - 07:25

Hà Nội: Bà lão 94 tuổi vẫn vẽ tranh, viết truyện và “lướt” facebook
Hà Nội: Bà lão 94 tuổi vẫn vẽ tranh, viết truyện và “lướt” facebook

(Dân trí) - Ở Việt Nam, không thiếu gì những cụ ông, cụ bà sống đến gần trăm tuổi vẫn khỏe mạnh, hồng hào nhưng có lẽ để viết được sách, vẽ tranh và đặc biệt vẫn đều đặn lướt web đọc báo, chat facebook như cụ bà Lê Thi thì quả thực trên đời “có một không hai”.

Thứ năm, 18/06/2015 - 07:23

Chủ tịch TPHCM yêu cầu xử nghiêm vụ phóng viên bị hành hung
Chủ tịch TPHCM yêu cầu xử nghiêm vụ phóng viên bị hành hung

(Dân trí) - Chủ tịch UBND TP Lê Hoàng Quân vừa có công văn khẩn yêu cầu Công an thành phố chỉ đạo, điều tra làm rõ và xử lý kiên quyết nhóm đối tượng hành hung phóng viên Báo Giao thông xảy ra vào ngày 8/6 trên địa bàn quận 9.

Thứ năm, 18/06/2015 - 07:00

Mỗi xe buýt gắn 3 camera để chống sàm sỡ, móc túi
Mỗi xe buýt gắn 3 camera để chống sàm sỡ, móc túi

(Dân trí) - Mỗi xe buýt được gắn 3 camera, trong đó 2 cái để quan sát bên trong xe và 1 camera gắn phía trước xe để theo dõi hành trình và việc đón, trả khách.

Thứ năm, 18/06/2015 - 06:49

Cháy lớn gần chợ Bình Tây, cả khu phố náo loạn
Cháy lớn gần chợ Bình Tây, cả khu phố náo loạn

(Dân trí) - Ngọn lửa bùng lên từ tầng 2 của ngôi nhà bán tạp hóa, sau đó lan sang nhà bên cạnh khiến hàng chục người đang ở bên trong hốt hoảng tháo chạy.

Thứ năm, 18/06/2015 - 04:55