Phòng, chống dịch COVID-19 và “hiệu ứng con gián”

Thái độ vô tâm, chủ quan và tùy tiện trong việc phòng tránh sự lây lan dịch bệnh lúc này là điều cần phải lên án. Nhưng việc thổi phồng lên, tìm cách nghiêm trọng hóa vấn đề, hoặc lo lắng thái quá lại cũng là điều không chấp nhận được.

Lời cảnh báo của Tổ chức Y tế Thế giới): “Cánh cửa kiểm soát dịch COVID-19 đang hẹp dần”, và những con số về người nhiễm bệnh, người tử vong vì  virus Corona mỗi ngày một tăng, thực sự gây lo ngại cho bất cứ ai, kể cả những người bàng quan nhất. Vì thế rất dễ hiểu, khi một người bạn của tôi đã tỏ ra phẫn nộ và chỉ trích gay gắt người bán hàng, khi thấy cô gái này vô tư, không thèm đeo khẩu trang với lý do: “Toàn người quen cả”...

Thực tế có một bộ phận không nhỏ vẫn tư duy theo kiểu: “chắc nó chừa mình ra”…(!). Gần đây nhất là sự kiện đã làm “dậy sóng” cộng đồng mạng và gây bức xúc trong xã hội, đó là cảnh đám đông thành kính, chen chúc đi lễ phủ Tây Hồ. Hình như họ cố kiếm tìm một cứu cánh trong cơn “bĩ cực” đang diễn ra trên toàn thế giới, hay chỉ đơn giản là thói quen “Không đi không chịu được”, "Có thờ có thiêng“… Dù thế nào đi chăng nữa, sự vô cảm, thờ ơ, hay thiếu trách nhiệm của một số cá nhân giữa đại cục hiện nay cũng là điều đáng lên án.

Phòng, chống dịch COVID-19 và “hiệu ứng con gián” - 1

Người dân chen chúc đi lễ phủ Tây Hồ (Hà Nội) ngày 24/3, bất chấp nguy cơ lây lan dịch bệnh (Ảnh: VOV)

Nhưng ở một khía cạnh khác, nếu lo lắng, sợ hãi, dẫn đến phản ứng một cách thái quá, cũng là điều cần phải bàn đến ở đây. Bởi trong thực tế, đã có khá nhiều những “tin độc”, tin giả tạo nên các cơn khủng hoảng, gây bất an trong cộng đồng. Ai cùng biết rằng, những tin như vậy sẽ không đem lại ích lợi gì, nếu không nói rằng, đôi khi nó vô cùng nguy hiểm. 

Tôi nhớ đến câu chuyện “nằm lòng” trong các chương trình đào tạo doanh nhân: Hiệu ứng con gián. Chuyện rằng, trong một cửa hàng, đang lúc đông khách, bỗng có một con gián bay tới và đậu trên vai một vị khách. Bị bất ngờ và vô cùng hoảng sợ, người này hét toáng và nhảy dựng lên. Con gián lại đậu vào một người khác, lại những tiếng la hét ầm ĩ. Đám đông không biết chuyện gì xảy ra, chỉ nghe thấy tiếng hét thất thanh và thái độ sợ hãi của mấy vị khách, thế là xảy ra tình trạng hỗn loạn, hoảng sợ. Người ta chen chúc, xô đẩy nhau mà không biết rằng, họ đang tránh một con gián bé tí. Đám đông có nguy cơ thiếu kiểm soát, hậu quả có thể sẽ nghiêm trọng. Bỗng người bảo vệ chạy đến, anh ta nhẹ nhàng bắt con gián, giơ lên cho mọi người xem và rồi nhẹ nhàng vứt con gián đi. Đám đông thở phào, nhìn nhau, ai nấy đều thẹn thùng, hoá ra họ đã sợ hão...

Câu hỏi đặt ra là: Con gián có phải là nguyên nhân gây ra sự hoảng loạn? Liệu sự xuất hiện của nó có gây nguy hiểm đến độ người ta sợ hãi quá lên thế không? Hay chính trạng thái phản ứng tức thì mà thiếu quan sát, xem xét của một số cá nhân đã tạo hiệu ứng đám đông mới là căn nguyên của sự hỗn loạn. Và rốt cục, để giải quyết tình trạng trên, chỉ cần bình tĩnh một chút, có cách xử lý phù hợp một chút thì mọi điều sẽ khác. 

Quay trở lại câu chuyện của đại dịch mà toàn cầu đang phải đối mặt. Như trên chúng tôi đã nói, thái độ vô tâm, chủ quan và tuỳ tiện trong việc phòng tránh sự lây lan dịch bệnh lúc này là điều cần phải lên án. Nhưng việc thổi phồng lên, tìm cách nghiêm trọng hóa vấn đề, hoặc lo lắng thái quá lại cũng là điều không chấp nhận được. Không ít facebooker rất giỏi luận suy, hư cấu. Các nguồn tin thông qua bàn phím của họ, đã được “nhào nặn, thêm mắm, thêm muối”, “tam sao thất bản”, đủ “hù doạ” cư dân mạng. Cũng không ít người vừa tiếp nhận thông tin vỉa hè, truyền miệng, thậm chí cả những thông tin ngụỵ tạo, đã ngay lập tức “like, comment và share”, thay vì tiếp nhận thông tin từ những kênh chính thống, hoặc thận trọng, kiểm chứng thông tin để đảm bảo tính xác thực. Nếu chỉ vì “lây” sự hoảng sợ, rồi “truyền căn bệnh” đó sang cho những người khác, bạn có thể đã không biết rằng, mình đang trực tiếp hoặc gián tiếp châm ngòi cho một cơn hoảng loạn mới. Còn nếu sợ đến mức, lúc nào cũng bị ám ảnh bởi virus, đến độ mất ăn, mất ngủ vì nó, làm đủ cách, đủ kiểu phi khoa học để chống virus, lại cũng là điều nguy hiểm. Ví như việc uống tới 15 viên thuốc có chứa hoạt chất chloroquine và hydroxychloroquine dùng cho việc chữa bệnh sốt rét để phòng virus Corona; hay việc không tiếc tiền mua “bùa đeo phòng virus” bán tràn lan trên mạng, hoặc sắm những bộ đồ “bảo hộ” có thể khiến virus phải tránh xa... Đây là kiểu mà người xưa vẫn nói “kiềng canh nóng mà thổi rau nguội”.
Đối mặt với dịch bệnh một cách bất chấp, hay chạy trốn nó đều không phải là hành vi được khuyến khích. Nó cũng không giúp chúng ta cải thiện được tình thế. Một thái độ bình tĩnh, sự cẩn trọng trong ứng xử, hành động, đó là những gì cần làm lúc này. Đặc biệt, hãy tin tưởng vào những quyết sách của cơ quan chức năng, bởi nó đều xuất phát từ sự phân tích, tính toán để ứng phó với dịch bệnh, với mục đích đem lại sự an toàn cho người dân, đảm bảo ổn định xã hội. Vì thế, thay vì phán xét, người dân cần phải quan tâm và thực hiện một cách nghiêm túc, có trách nhiệm. “Muốn đi nhanh thì đi một mình, muốn đi xa phải đi cùng nhau”. Không ai, không nhà nước nào có thể thành công nếu không có sự đồng thuận và hưởng ứng của người dân. “Hiệu ứng con gián” ở chiều ngược lại, nếu khởi phát từ những phản ứng, hành vi tích cực, sẽ có giá trị lan toả những  điều tốt đẹp. Có vậy, chúng ta mới hi vọng giành được thắng lợi trong cuộc chiến này./.

TS Nguyễn Thị Hường (Học viện Hành chính Quốc gia)

Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam

MỚI NHẤT
Từ lời cảm ơn của Tổng thống Donald Trump về sự hỗ trợ của Việt Nam
Từ lời cảm ơn của Tổng thống Donald Trump về sự hỗ trợ của Việt Nam

Việt Nam được thế giới đánh giá phòng chống dịch có hiệu quả. Việt Nam còn dành vật tư y tế tặng bạn bè quốc tế.

Chủ nhật, 12/04/2020 - 04:00

Nâng cao “sức đề kháng” nhằm chống lại virus xấu độc
Nâng cao “sức đề kháng” nhằm chống lại virus xấu độc

Không chỉ tồn tại những “Virus trì trệ”, mà hiện xã hội đang tồn tại những virus xấu, độc hại mang tên “tin giả” liên quan đến dịch bệnh COVID-19. Dù là giả nhưng lại đang gây ra những hậu quả...thật.

Thứ bảy, 11/04/2020 - 06:34

Dịch Covid19: Cần cảnh giác nguy cơ gây đột biến ở VN
Dịch Covid19: Cần cảnh giác nguy cơ gây đột biến ở VN

(Dân trí) - Tuy Việt Nam đang có xu hướng giảm số ca nhiễm, nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều bất ngờ. Nguy hiểm hơn, một số bệnh nhân không hề biết mình nhiễm Covid -19

Thứ sáu, 10/04/2020 - 04:19

Xử lý nghiêm việc cố tình vi phạm về cách ly tập trung, khai báo y tế bắt buộc
Xử lý nghiêm việc cố tình vi phạm về cách ly tập trung, khai báo y tế bắt buộc

Vẫn còn nhiều người cố tình vi phạm các quy định về cách ly tập trung, khai báo y tế bắt buộc.

Thứ năm, 09/04/2020 - 09:48

Suy nghĩ về việc hình thành thành phố phía Đông
Suy nghĩ về việc hình thành thành phố phía Đông

(Dân trí) - ​ Vừa qua, UBND TP. Hồ Chí Minh đã có văn bản số 1157/UBND-TH gửi Bộ Xây dựng để xin ý kiến  sáp nhập Quận 2, Quận 9 và Quận Thủ Đức để hình thành “thành phố phía Đông” trực thuộc TP.HCM

Thứ tư, 08/04/2020 - 04:15

Trong dịch bệnh, lá lành cần đùm lá rách
Trong dịch bệnh, lá lành cần đùm lá rách

(Dân trí) - Nếu những người có công, những người mất việc ở các công ty, người nghèo, cận nghèo ở địa phương dễ lên danh sách cứu trợ  thì lao động tự do mất việc làm là đối tượng dễ bị bỏ sót nhất.

Thứ ba, 07/04/2020 - 09:26

Phải bảo vệ an toàn cho nhân sự ngành y trước dịch bệnh COVID-19
Phải bảo vệ an toàn cho nhân sự ngành y trước dịch bệnh COVID-19

Đã có 4 cán bộ y tế ở các bệnh viện tuyến cuối, bệnh viện chuyên điều trị dịch bệnh nhiễm bệnh.

Thứ hai, 06/04/2020 - 05:49

Mong chờ các nhà cung cấp dịch vụ mạng giảm giá cước Internet
Mong chờ các nhà cung cấp dịch vụ mạng giảm giá cước Internet

Nhu cầu cập nhật thông tin về tình hình dịch bệnh COVID-19 đang tăng cao, nhiều người bày tỏ mong muốn các nhà cung cấp dịch vụ mạng giảm giá cước Internet.

Chủ nhật, 05/04/2020 - 07:02

Dừng việc “sáng tạo” hình thức xử phạt trái quy định trong phòng dịch COVID-19
Dừng việc “sáng tạo” hình thức xử phạt trái quy định trong phòng dịch COVID-19

Xung quanh việc cảnh sát giao thông phạt chống đẩy với người dân không đeo khẩu trang phòng dịch COVID-19, những ngày qua trên mạng xã hội đã xuất hiện những ý kiến trái chiều.

Thứ bảy, 04/04/2020 - 10:30

Người nhà ông Phan Văn Anh Vũ tổ chức diễn trò ăn xin tràn phố cổ Hội An
Người nhà ông Phan Văn Anh Vũ tổ chức diễn trò ăn xin tràn phố cổ Hội An

Sáng 31.3, tại đô thị cổ Hội An bỗng xuất hiện một tốp người ăn mặc nhếch nhác, cải trang người ăn xin rồi tổ chức diễn trò khắp các khu vực công cộng để chụp ảnh, quay phim.

Thứ sáu, 03/04/2020 - 09:08

Chống Covid-19: Thành bại ở thời kỳ tiền khẩn cấp
Chống Covid-19: Thành bại ở thời kỳ tiền khẩn cấp

(Dân trí) - Giai đoạn chống dịch Covid-19 của chúng ta bắt đầu bước vào giai đoạn cực kỳ khó khăn. Cần tuyệt đối chấp hành những mệnh lệnh “thời chiến” của Chính phủ.

Thứ năm, 02/04/2020 - 11:02

Bầu cử trong Đảng: Đề cử người không đủ tiêu chuẩn sẽ bị xử lý
Bầu cử trong Đảng: Đề cử người không đủ tiêu chuẩn sẽ bị xử lý

Sau đại hội, nếu xác minh người được đề cử không đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định thì tuỳ theo mức độ vi phạm, người đề cử sẽ bị xem xét xử lý theo quy định của Đảng.

Thứ năm, 02/04/2020 - 03:38

ĐÁNG QUAN TÂM
Mong muốn được chia sẻ khi tham gia cách ly
Mong muốn được chia sẻ khi tham gia cách ly

Nhiều người mong muốn được đóng góp một phần (hoặc toàn bộ) chi phí cách ly như một sự chia sẻ một phần tài chính

Thứ ba, 31/03/2020 - 08:20

Bài toán tiết kiệm chi tiêu vì dịch Covid-19
Bài toán tiết kiệm chi tiêu vì dịch Covid-19

Song song với việc tăng cường các hoạt động phòng, chống dịch Covid-19, những giải pháp tiết kiệm chi tiêu của các gia đình là cần thiết nhằm tăng tính chủ động đối phó với dịch của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội.

Thứ hai, 30/03/2020 - 02:36

Giáo dục thời COVID-19: Học sinh không cần đến trường vẫn tốt nghiệp?
Giáo dục thời COVID-19: Học sinh không cần đến trường vẫn tốt nghiệp?

Đại dịch COVID-19 là một thử thách rất lớn, chưa từng gặp đối với giáo dục, nhưng cũng là cơ hội, tạo áp lực, động lực để giáo dục đổi mới

Chủ nhật, 29/03/2020 - 08:42

Dịch COVID-19 - biến thách thức thành cơ hội: Quyết liệt xây dựng Chính phủ điện tử phục vụ người dân và doanh nghiệp
Dịch COVID-19 - biến thách thức thành cơ hội: Quyết liệt xây dựng Chính phủ điện tử phục vụ người dân và doanh nghiệp

Dịch COVID-19 cũng chính là “phép thử” để khẳng định bản lĩnh lãnh đạo, điều hành của Chính phủ và tinh thần kiên cường, vượt khó của dân tộc Việt Nam.

Thứ bảy, 28/03/2020 - 08:03

Bình tĩnh ứng phó dịch Covid-19
Bình tĩnh ứng phó dịch Covid-19

Kéo dài đã 3 tháng, đến nay dịch Covid-19 vẫn diễn biến phức tạp. Trong nước và trên thế giới, các ca nhiễm mới vẫn không ngừng tăng lên đã ảnh hưởng mạnh tới việc triển khai các hoạt động ngành văn hóa, thể thao và du lịch (VH-TT&DL).

Thứ sáu, 27/03/2020 - 09:16

Những góc nhìn khác nhau về dịch Covid - 19
Những góc nhìn khác nhau về dịch Covid - 19

(Dân trí) - Tỷ phú Bill Gates dự đoán sẽ xảy ra đại dịch và một trong những nguyên nhân quan trọng khiến một số nước “vỡ trận” là do chủ quan, ỷ lại sức mạnh kinh tế, y khoa.

Thứ năm, 26/03/2020 - 08:36

Dịch COVID-19 làm thay đổi từ suy nghĩ đến hành động
Dịch COVID-19 làm thay đổi từ suy nghĩ đến hành động

Ngồi trong phòng làm việc, những chiếc máy tính, iPad được bật lên, thay cho ngồi ôtô chạy đến hội trường, đó là cách họp mới của nhiều cơ quan hiện nay.

Thứ tư, 25/03/2020 - 07:46

Quan điểm chỉ đạo, mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ hiện nay
Quan điểm chỉ đạo, mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ hiện nay

Bạn đọc Trần Anh Đức ở huyện Phú Xuyên (Hà Nội) hỏi: Quan điểm chỉ đạo, mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp chiến lược hiện nay được Đảng ta xác định như thế nào?

Thứ ba, 24/03/2020 - 04:51

Giải cứu  người lao động mùa covid 19
Giải cứu  người lao động mùa covid 19

(Dân trí) - Nhìn tư góc độ Luật, xã hội cần có phương án gì để bảo vệ người lao động khi mất việc làm do dịch covid 19?

Chủ nhật, 22/03/2020 - 08:30

Chuyên gia mách nước việc quan trọng không kém rửa tay để tránh xa COVID-19
Chuyên gia mách nước việc quan trọng không kém rửa tay để tránh xa COVID-19

Bạn đang rửa tay vô số lần mỗi ngày để cố gắng tránh xa SARS-CoV-2, nhưng vẫn là chưa đủ nếu không vệ sinh đồ vật mà đôi tay thường xuyên tiếp xúc – điện thoại di động.

Thứ bảy, 21/03/2020 - 04:22

Nghĩ về học online thời dịch bệnh
Nghĩ về học online thời dịch bệnh

(Dân trí) - Sự bất khả thi của việc triển khai học trực tuyến đại trà tại thời điểm hiện tại và Bộ Giáo dục đã đúng khi tiếp cận rất dè dặt và cẩn trọng trong những chỉ đạo học trực tuyến.

Thứ sáu, 20/03/2020 - 03:11

Học thế nào trong mùa dịch để mang lại hiệu quả?
Học thế nào trong mùa dịch để mang lại hiệu quả?

Có lẽ đây là một năm học đáng nhớ của nhiều học sinh. Do ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, đến nay, phần lớn học sinh trên cả nước đã nghỉ học kéo dài tháng rưỡi, ảnh hưởng ít nhiều đến việc học tập của của các em, đặc biệt là học sinh cuối cấp.

Thứ năm, 19/03/2020 - 05:37