Cúng Rằm tháng Giêng và những điều không phải ai cũng biết

Dân trí Rằm tháng Giêng hay còn gọi là Tết Nguyên Tiêu là ngày chính rằm rất quan trọng trong phong tục Việt Nam.

Tết Nguyên Tiêu là sự pha trộn giữa tín ngưỡng dân gian Việt Nam với tôn giáo ngoại lai

Về cội nguồn của Tết Nguyên Tiêu, dân gian có nhiều giải thích. Nhưng Tết Nguyên Tiêu, Tết Nguyên Đán cũng như nhiều ngày Tết khác của người Việt, theo T.S Đinh Đức Tiến, khoa Lịch sử, trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn cho biết, đều có sự ảnh hưởng từ các tích truyện của Trung Quốc. Chỉ có điều, khi về đến Việt Nam, qua sự tiếp biến văn hóa, các phong tục, ngày lễ này đều có sự thay đổi ít nhiều.

Nhiều tài liệu viết, phong tục này bắt nguồn từ thời Tây Hán ở Trung Quốc với lễ hội rước đèn lồng long trọng. Hồi đó, các cung nữ sau tết Nguyên Tiêu đều nhớ nhà và nhớ cha mẹ. Nhưng ngặt nỗi, cung vua canh phòng cẩn mật nên không thể ra ngoài.

Đông Phương Sóc- viên sủng thần của Hán Vũ Đế, vốn thông minh, khi nghe được tin này liền tìm cách giúp các cung nữ thực hiện nguyện vọng gặp mặt cha mẹ. Bước đầu tiên, Đông Phương Sóc tung tin, hỏa Thần sẽ cử người đến thiêu hủy thành Trường An, khiến trong nội thành hoang mang khiếp sợ.

Sau đó, Đông Phương Sóc hiến kế với vua Hán Vũ rằng, tối ngày Rằm, mọi người trong cung phải đi lánh nạn ở ngoài cùng vua, các đường to ngõ hẻm, trước nhà sau sân trong nội thành đều treo đèn lồng đỏ, tạo nên cảnh giả thành Trường An lửa cháy hừng hực, nhờ đó đánh lừa Hỏa Thần.


Tết Nguyên Tiêu ở Trung Quốc còn được gọi là Tết Hoa Đăng.

Tết Nguyên Tiêu ở Trung Quốc còn được gọi là Tết Hoa Đăng.

Vua Hán Vũ đã đồng ý phương án này của Đông Phương Sóc. Thế là từ đó, cứ đến ngày rằm tháng Giêng đều phải treo đèn lồng và các cung nữ nhân ngày này đều có thể thực hiện nguyện vọng gặp mặt người thân.

Về sau, Tết Nguyên Tiêu được lưu truyền rộng rãi và ảnh hưởng đến Việt Nam. Tuy nhiên, cũng trong quá trình giao lưu tiếp biến văn hóa, nước ta đồng thời có sự du nhập của Phật giáo, ảnh hưởng đến nhiều phương diện truyền thống, trong đó có ngày Tết Nguyên Tiêu. Nhờ sự hỗn dung văn hóa này, Tết Nguyên Tiêu cũng có ít nhiều sự biến đổi”.

“Theo truyền thống Phật giáo, ngày Rằm tháng Giêng là ngày trọng đại và vô cùng đặc sắc, mang ý nghĩa rất lớn. Vào ngày này, dân chúng lên chùa cúng dâng sao giải hạn với mong muốn giải trừ tai ách, cầu nguyện an lành. Chính vì vậy mà vào Rằm tháng Giêng, nhiều chùa lập đàn, tụng niệm và hồi hướng công đức đầu năm, mong cầu phát sinh an lành, hạnh phúc”, T.S Đinh Đức Tiến cho biết.

Từ nghi thức Phật giáo này kết hợp thêm với tục thờ cúng tổ tiên của người Việt, từ đó, không gian thờ cúng của ngày Rằm tháng Giêng càng mang nhiều ý nghĩa hơn.

Lễ Phật cả năm không bằng cúng Rằm tháng Giêng

“Nguyên” là thứ nhất, “tiêu” là đêm, Tết Nguyên Tiêu có nghĩa là đêm rằm đầu tiên của năm mới. Tết Nguyên Tiêu còn được dân gian gọi là Tết Thượng Nguyên, bởi còn có Tết Trung Nguyên (rằm tháng bảy) và Tết Hạ Nguyên (rằm tháng mười).

Người Việt Nam có câu "Lễ Phật cả năm không bằng cúng Rằm tháng Giêng". Điều này cho thấy tầm quan trọng của ngày Tết Nguyên tiêu trong đời sống tâm linh của người Việt. Chính vì vậy mà vào ngày lễ này, các gia đình thường rất cẩn thận trong việc sắm lễ cúng. Nhiều người còn lên chùa cầu may mắn, bình an rồi mới làm lễ tại nhà.


Ngày Rằm tháng Giêng, nhiều người thường đi chùa để cầu bình an.

Ngày Rằm tháng Giêng, nhiều người thường đi chùa để cầu bình an.

Rằm tháng Giêng còn được coi là Tết muộn, bởi dư âm của những ngày Tết Nguyên Đán vẫn còn và nhiều gia đình vẫn tiếp tục ăn Tết, gói bánh chưng, chơi mai, đào nở muộn. Đây cũng là dịp để những người không may đau yếu vào đúng dịp Tết, sau Tết đã khoẻ mạnh trở lại hoặc nhiều gia đình tang ma có người chết vào dịp Tết Nguyên Đán, được ăn tết “bù”...

Vì vậy, từ lâu trong tâm thức người Việt, Rằm tháng Giêng đã có ý nghĩa không khác gì ngày Tết Nguyên đán. Ngày nay, cùng với sự phát triển của kinh tế xã hội, cách đón ngày Rằm của người dân cũng ít nhiều thay đổi.

Tùy theo tín ngưỡng và ngành nghề, có gia đình lễ bái chư Phật, có gia đình cúng thổ công, thần tài hoặc cúng âm hồn... Nhưng nhà nào cũng phải có lễ cúng gia tiên để bày tỏ lòng hiếu kính với ông bà, cha mẹ, cảm ơn trên đã phù hộ cho con cháu an lành, làm ăn khá giả.

Cách sắm lễ vật

Nhiều người tin rằng, thời điểm này là lúc Phật giáng lâm. Bởi thế ngày rằm tháng Giêng, người Việt rất coi trọng lễ cúng tại nhà. Các gia đình thường sắm hai lễ cúng rằm, một là cúng Phật, hai là cúng gia tiên.

Tuy nhiên, hiện nay do điều kiện cuộc sống, mỗi gia đình lại tùy biến linh động cúng vào ngày, giờ khác nhau, nhưng đều thể hiện tinh thần chung là tấm lòng thành kính và biết ơn của con cháu đối với tổ tiên, ông bà, thần thánh.

Theo T.S Đinh Đức Tiến, cúng Phật là mâm lễ chay tinh khiết, bắt buộc phải có hương hoa oản quả.


Lễ vật trên mâm cúng thường là đồ chay.

Lễ vật trên mâm cúng thường là đồ chay.

Giờ “chuẩn” để cúng rằm tháng Giêng, T.S Đinh Đức Tiến cho rằng, theo quan niệm dân gian, thích hợp và chính xác nhất là thường cúng vào giờ Ngọ.

Hoàng Ngọc

MỚI NHẤT
“Tôn Ngộ Không” lái xe bị cảnh sát giao thông "hỏi thăm" giữa đường
“Tôn Ngộ Không” lái xe bị cảnh sát giao thông "hỏi thăm" giữa đường

(Dân trí) - Tại một trạm kiểm soát thuộc thành phố Tế Nguyên, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc, cảnh sát giao thông được phen ngỡ ngàng khi thấy một chiếc xe khách do “Tôn Ngộ Không” điều khiển.

Thứ sáu, 10/02/2017 - 05:27

Giới xe công nghệ tri ân khách hàng: "Đi 1 giảm 50%"
Giới xe công nghệ tri ân khách hàng: "Đi 1 giảm 50%"

Ngay sau đợt nghỉ Tết, ứng dụng đặt xe công nghệ Grab đã tung ra chương trình khuyến mãi lớn đầu năm Đinh Dậu, giảm giá cước đến 50% dành cho chuyến GrabBike thứ hai trong ngày nhằm tri ân dành cho những khách hàng đã luôn ủng hộ dịch vụ, đặc biệt là những ngày cận Tết Đinh Dậu vừa qua, góp phần giúp các tài xế có thêm thu nhập để đón một mùa Tết ấm cúng và đầy đủ hơn.

Thứ sáu, 10/02/2017 - 05:03

Vùng đất an lành giữa lòng thành phố
Vùng đất an lành giữa lòng thành phố

Đôi khi, sự yên bình là một điều xa xỉ ở cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng trong cuộc sống hiện đại, bởi bạn sẽ phải đánh đổi rất nhiều thứ để sở hữu nó. Đôi khi, ta hay ước quay ngược lại thời gian…

Thứ sáu, 10/02/2017 - 05:00

Sài Gòn sắp có công viên Hoa Anh Đào
Sài Gòn sắp có công viên Hoa Anh Đào

Hàng hoa anh đào trắng muốt, những cánh hoa tinh khôi lất phất rơi trên phố trong tiết trời xuân là khung cảnh mỹ lệ đậm chất Nhật Bản mà hàng triệu bạn trẻ yêu thích. Sắp tới, cư dân Sài Gòn sẽ được thưởng thức cảnh đẹp này mà không phải sang Nhật vì TPHCM sắp có công viên Hoa Anh Đào.

Thứ sáu, 10/02/2017 - 04:00

3 lưu ý khi chọn quà vặt tốt cho sức khoẻ của bé
3 lưu ý khi chọn quà vặt tốt cho sức khoẻ của bé

Bạn thường nghĩ, bé ăn vặt nhiều sẽ không tốt cho sức khoẻ, dễ gây chán bữa chính và bệnh béo phì, sâu răng... Tuy nhiên, đứa trẻ nào cũng thích ăn vặt và ăn theo sở thích của mình. Và theo trang Health Essentials, mẹ càng cấm, bé càng có xu hướng muốn ăn và ăn nhiều nhất khi có cơ hội.

Thứ sáu, 10/02/2017 - 03:00

TP Huế vận động người dân chiếu sáng mặt tiền nhà ngày cuối tuần
TP Huế vận động người dân chiếu sáng mặt tiền nhà ngày cuối tuần

(Dân trí) - Ngày 8/2 theo tin từ UBND TP Huế cho biết Chủ tịch Nguyễn Văn Thành, vừa ban hành văn bản đề nghị, vận động cơ quan, nhân dân trong thành phố chiếu sáng mặt tiền trụ sở, nhà ở vào các ngày cuối tuần.

Thứ năm, 09/02/2017 - 03:06

Những thói quen tưởng tốt nhưng gần như... vô dụng
Những thói quen tưởng tốt nhưng gần như... vô dụng

(Dân trí) - Nếu là người đang thường xuyên sử dụng gel rửa tay khô, viên uống vitamin tổng hợp hay các sản phẩm ít béo thì sau khi xem xong bài viết này, có lẽ bạn sẽ phải xem xét lại thói quen của mình.

Thứ năm, 09/02/2017 - 01:07

Những điều kiêng kỵ và cách chuẩn bị mâm cúng ngày Rằm tháng Giêng
Những điều kiêng kỵ và cách chuẩn bị mâm cúng ngày Rằm tháng Giêng

(Dân trí) - Đối với ngày rằm, theo quan niệm phương Đông thì có một số điều nên lưu ý để tránh vận hạn đen đủi, điều không may mắn. Bên cạnh đó, việc chuẩn bị mâm cỗ cúng đầy đủ cũng thể hiện tấm lòng thành kính con cháu dâng lên ông bà, tổ tiên.

Thứ năm, 09/02/2017 - 06:07

Nuôi cá nước ngọt, “bỏ túi” 300 triệu đồng mỗi năm
Nuôi cá nước ngọt, “bỏ túi” 300 triệu đồng mỗi năm

(Dân trí) - Không chỉ làm giàu cho bản thân, anh Mai Hồng Quân (sinh 1974, trú phường Hòa Hiệp Nam, quận Liên Chiểu, TP Đà Nẵng) còn xây dựng mô hình Hợp tác xã, tạo công ăn việc làm cho nhiều người dân.

Thứ năm, 09/02/2017 - 06:00

"Mách nước" quà Valentine khiến nàng thích mê
"Mách nước" quà Valentine khiến nàng thích mê

Valentine là dịp để chàng bày tỏ tình cảm và dành tặng những món quà ngọt ngào, hợp “gu” nàng nhất. Hiểu được tâm lý quý cô, luôn xem trọng yếu tố thời trang, cánh mày râu hiện đang “rỉ tai” nhau lựa chọn Galaxy S7 edge như một món quà hoàn hảo nhân ngày 14-2 ngọt ngào sắp tới.

Thứ năm, 09/02/2017 - 05:00

Tưng bừng cảnh bủa lưới trên cạn ở lễ hội Cầu ngư lớn nhất Huế
Tưng bừng cảnh bủa lưới trên cạn ở lễ hội Cầu ngư lớn nhất Huế

(Dân trí) - Cứ “Tam niên đáo lệ” (3 năm một lần), vào các năm Tý, Mão, Ngọ, Dậu đến ngày 12 tháng Giêng âm lịch, lễ hội Cầu Ngư lớn nhất Huế của nhân dân làng chài Thai Dương Hạ, thị trấn Thuân An, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế lại được diễn ra.

Thứ năm, 09/02/2017 - 05:00

Đào móng nhà, phát hiện cả hũ tiền xu cổ
Đào móng nhà, phát hiện cả hũ tiền xu cổ

(Dân trí) - Trong lúc đào móng nhà, gia đình ông Vũ Văn Điền (60 tuổi, trú tại xóm 4, thị trấn Yên Thành, Nghệ An) phát hiện một hũ sành cỡ lớn trong đó đựng hàng trăm đồng tiền xu cổ bằng đồng có trọng lượng khoảng 10 kg.

Thứ tư, 08/02/2017 - 01:16

ĐÁNG QUAN TÂM
Hà Nội: Dân làng chạy thục mạng rước lửa may mắn về nhà
Hà Nội: Dân làng chạy thục mạng rước lửa may mắn về nhà

(Dân trí) - Theo quan niệm của người dân làng An Định (Hà Đông, Hà Nội), xin được lửa từ nhà đình trong đêm kết thúc dịp hội làng đầu năm vào ngày 11 tháng Giêng sẽ mang lại nhiều may mắn cho gia đình.

Thứ tư, 08/02/2017 - 11:19

Căn nhà có thiết kế độc đáo làm ngỡ ngàng khách đến thăm
Căn nhà có thiết kế độc đáo làm ngỡ ngàng khách đến thăm

(Dân trí) - Nằm trên nền diện tích gần 29m2, thoạt nhìn, căn nhà tạo cảm giác chênh vênh và nhỏ hẹp. Nhưng khi bước vào trong, không gian rộng rãi thoáng đãng nhờ cách thiết kết hợp lý khiến người ta ngạc nhiên.

Thứ tư, 08/02/2017 - 06:00

Bảo Việt Nhân thọ tích cực trong hoạt động vì trẻ em
Bảo Việt Nhân thọ tích cực trong hoạt động vì trẻ em

Tháng 1/2017, trong chương trình truyền hình trực tiếp “Mùa Xuân cho em” lần thứ 10 do Bộ LĐTB&XH, Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam và Đài truyền hình Việt Nam phối hợp tổ chức, 34 đơn vị đã cam kết đóng góp 113 tỷ đồng cho các hoạt động vì trẻ em năm 2017, trong đó Bảo Việt Nhân thọ - doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ dẫn đầu thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam đã cam kết đóng góp gần 4,5 tỷ đồng.

Thứ tư, 08/02/2017 - 05:30

Làm sao để những tấm lòng hảo tâm đến được chính xác những hoàn cảnh khó khăn?
Làm sao để những tấm lòng hảo tâm đến được chính xác những hoàn cảnh khó khăn?

Nhiều người nghĩ rằng làm việc tốt chỉ cần có thiện tâm và nhiệt huyết là đủ. Nhưng đến khi bắt đầu thực hiện mới phát hiện có rất nhiều trở ngại, rào cản vô hình khiến cho việc giúp đỡ người khác không hề đơn giản.

Thứ tư, 08/02/2017 - 05:00

Bếp Ngon: Làm món cá om chuối đậu cùng NTK Đỗ Trịnh Hoài Nam
Bếp Ngon: Làm món cá om chuối đậu cùng NTK Đỗ Trịnh Hoài Nam

(Dân trí) - Cá om chuối đậu là món ăn dân dã, quen thuộc, mang đậm hương vị Việt. Sự hòa quyện giữa thứ nước dùng vàng óng, vị thịt cá ngọt tươi cùng các loại rau thơm sẽ đem lại không khí hòa thuận cho những bữa cơm gia đình ngày cuối tuần.

Thứ tư, 08/02/2017 - 05:00

3 máy giặt lồng ngang dưới 10 triệu bán chạy nhất hiện nay
3 máy giặt lồng ngang dưới 10 triệu bán chạy nhất hiện nay

Những chiếc máy giặt lồng ngang được trang bị công nghệ giặt tiên tiến nhất hiện nay ẩn sau những thiết kế vô cùng tinh tế sẽ khiến căn nhà bạn thêm sang trọng và hiện đại. 3 mẫu máy giặt lồng ngang đang làm mưa làm gió trên thị trường nhưng chỉ có giá dưới 10 triệu đồng dưới đây sẽ là lựa chọn đáng lưu tâm cho bạn khi mua máy giặt.

Thứ tư, 08/02/2017 - 04:00

Lễ rước vua "sống" trên kiệu ngả nghiêng ở Hà Nội
Lễ rước vua "sống" trên kiệu ngả nghiêng ở Hà Nội

(Dân trí) - Lễ rước vua và chúa ở đến Sái (Đông Anh, Hà Nội) diễn ra vào ngày 11/1 Ân lịch hàng năm để tưởng nhớ sự tích An Dương Vương xây thành Cổ Loa. Lễ độc đáo bởi có người thật vào vai vua và chúa trong hóa trang đặc sắc, đặc biệt cách rước kiệu cũng "chẳng giống ai" khi liên tục nghiêng ngả, tới lui biến hóa.

Thứ ba, 07/02/2017 - 05:45

Ăn gì để chống say tàu xe hiệu quả?
Ăn gì để chống say tàu xe hiệu quả?

(Dân trí) - Say tàu xe khi đi đường dài vào mỗi dịp lễ Tết luôn là nỗi ám ảnh của nhiều người. Để tránh cảm giác say xe, nôn, mệt mỏi, tăng hoạt động bàng quang khi đi đường xa bạn nên tham khảo một số món ăn theo gợi ý dưới đây.

Thứ ba, 07/02/2017 - 05:20

Tỷ phú Sài Gòn xưa chơi ngông cỡ nào?
Tỷ phú Sài Gòn xưa chơi ngông cỡ nào?

Ông Nguyễn Văn Hảo, một thương gia, tỷ phú ô tô của Sài Gòn xưa vì quá yêu cải lương đã mở nguyên một rạp hát lớn nhất, 1200 chỗ mang tên mình: Rạp Nguyễn Văn Hảo.

Thứ ba, 07/02/2017 - 07:48

Những công trình kiến trúc cực dị tựa như "đến từ hành tinh khác"
Những công trình kiến trúc cực dị tựa như "đến từ hành tinh khác"

(Dân trí) - Với dáng vẻ khác thường và đầy ma mị, những công trình kiến trúc “cực dị” sau đây khiến không ít người liên tưởng tới bối cảnh ở một hành tinh khác trong các bộ phim viễn tưởng.

Thứ ba, 07/02/2017 - 06:50

Tại sao phải chọn máy bơm 2 trong 1
Tại sao phải chọn máy bơm 2 trong 1

Việc lựa chọn máy bơm chất lượng, phù hợp với nhu cầu của gia đình sẽ giúp giảm thiểu nhiều rủi ro trong quá trình sử dụng. Hãy tưởng tượng một ngày nào đó chiếc máy bơm của nhà bạn “đình công”, bao nhiêu thời gian, rắc rối và công sức khi phải sửa chữa?

Thứ ba, 07/02/2017 - 03:00

Trai Hà Nội lả lơi giả gái trong điệu múa trống bồng
Trai Hà Nội lả lơi giả gái trong điệu múa trống bồng

(Dân trí) - 12 nam thanh niên trong váy áo mớ ba mớ bảy vừa vỗ trống bồng đeo trước bụng, vừa múa lả lơi khiến du khách ngất ngây khi trảy hội làng Triều Khúc (Thanh Trì, Hà Nội). Đây là điệu múa cổ truyền nổi tiếng mà dân gian hay gọi là điệu múa "con đĩ đánh bồng".

Thứ hai, 06/02/2017 - 12:30