Thứ ba, 15/12/2020 - 07:02

6 lý do khiến ngày càng có nhiều người trẻ bị đột quỵ

Dân trí

Không còn là bệnh của người già, ngày nay các bác sĩ gặp nhiều trường hợp mới 28, 35 tuổi thậm chí 12 tuổi đã bị đột quỵ. Bệnh không chừa một ai và không có một độ tuổi nào miễn nhiễm với bệnh.

Đột quỵ luôn là nỗi ám ảnh về sức khỏe với mọi nền y tế trên thế giới. Trong những năm gần đây, nhiều nghiên cứu cho thấy tỷ lệ đột quỵ não ở người trẻ tuổi ngày càng tăng. 

Theo Tổ chức Đột quỵ Hoa Kỳ năm 2019, số lượng bệnh nhân đột quỵ ở những người trẻ đã tăng hơn 44% trong 10 năm gần đây. Khoảng 15% bệnh nhân đột quỵ mỗi năm có độ tuổi từ 18 đến 50. 

Ở Việt Nam, tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ tuổi cũng đang có xu hướng tăng lên, trung bình khoảng 2% mỗi năm, trong đó số lượng nam giới cao gấp 4 lần nữ giới. 

Tại Trung tâm Đột quỵ não, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Hà Nội) trong năm nay đã ghi nhận và điều trị trường hợp nhỏ tuổi nhất là 12 và nhiều trường hợp khác trong độ tuổi thanh thiếu niên bị đột quỵ não. 

6 lý do khiến ngày càng có nhiều người trẻ bị đột quỵ - 1
Một trường hợp bị đột quỵ tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

Mới thành lập và đi vào hoạt động được chưa đầy một tháng nhưng Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai cũng đã tiếp nhận 750 bệnh nhân đột quỵ. Đáng báo động trong số đó có 60 người có độ tuổi 18-44, chiếm tỷ lệ xấp xỉ 10%. 

PGS.TS Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ cho biết 10% là con số không nhỏ và có xu hướng ngày càng gia tăng. Điều đáng nói, phần lớn bệnh nhân nhập viện muộn và hệ lụy là mất đi cơ hội hồi phục trong giờ vàng. Lý do của việc đến viện muộn là do người trẻ thường chủ quan, không nhận diện rõ các dấu hiệu điển hình của đột quỵ và không nghĩ là đột quỵ có thể xảy ra ở người trẻ tuổi. 

Tại sao người trẻ cũng bị đột quỵ?

Theo BS Phạm Văn Cường, Trung tâm Đột quỵ não, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, nguyên nhân hàng đầu gây nên đột quỵ não ở người trẻ tuổi là bệnh lý dị dạng mạch máu não. Sự phát triển bất thường của mạch máu não có thể gây nên những túi phình-với thành mạch máu mỏng, là nguyên nhân có thể gây xuất huyết não.

Bên cạnh đó còn phải kể đến một số nguyên nhân khác như:

- Thuốc lá

Khoảng 50% số bệnh nhân đột quỵ trẻ tuổi có hút thuốc lá. Những nghiên cứu mới nhất cho thấy có sự tương quan giữa số lượng thuốc hút mỗi ngày và nguy cơ đột quỵ não. Thuốc lá có chứa khoảng 7000 chất độc hóa học như carbon monoxide, formaldehyde, arsenic và cyanide. 

- Rối loạn chuyển hóa mỡ máu

Có khoảng 50-60% bệnh nhân nhồi máu não trẻ tuổi có rối loạn chuyển hóa mỡ máu, có sự khác biệt nhẹ giữa nam và nữ, trong đó nam giới hay gặp hơn nữ.

6 lý do khiến ngày càng có nhiều người trẻ bị đột quỵ - 2

Đột quỵ có thể xảy ra ở cả những người trẻ, không riêng gì người già.

- Bệnh béo phì và lười vận động

Các nghiên cứu tại Hoa Kỳ cho thấy khoảng 10% các bệnh nhân đột quỵ trẻ tuổi có thừa cân (chỉ số khối cơ thể BMI >30), ngoài ra các chỉ số chu vi vòng bụng, tỷ lệ vòng bụng/vòng hông, tỷ lệ vòng bụng/chiều cao còn có mối liên quan chặt chẽ hơn đến nguy cơ đột quỵ. 

- Đái tháo đường và tăng huyết áp

Đái tháo đường gặp ở 30% bệnh nhân đột quỵ trẻ và với bệnh tăng huyết áp là khoảng 10%. Đặc biệt với khu vực Đông Nam Á, tỷ lệ bệnh nhân đột quỵ nhồi máu não trẻ tuổi có đái tháo đường lên tới gần 55%. Tại Việt Nam, đang có sự gia tăng nhanh bệnh tiểu đường ở người trẻ, thậm chí với trẻ em. 

- Rượu bia

Uống rượu bia, đặc biệt là rượu nặng có liên quan chặt chẽ đến sự tăng lên của bệnh lý chảy máu não ở bệnh nhân trẻ tuổi. Nghiên cứu của Tạp chí Y khoa Lancet (Anh) về tình trạng sử dụng đồ uống có cồn tại 189 quốc gia và vùng lãnh thổ giai đoạn 1990 - 2017 cho thấy Việt Nam là quốc gia có tốc độ tăng tiêu thụ rượu lớn nhất thế giới, gần 90% kể từ năm 2010, gấp khoảng 2,5 lần tốc độ tiêu thụ của Ấn Độ (37,2%). Năm 2017, bình quân mỗi người Việt uống gần 9 lít đồ uống có cồn, con số này tại Ấn Độ là 5,9 lít; Nhật Bản là 7,9 lít...

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm có khoảng 15 triệu người mắc đột quỵ não, khoảng 5 triệu người trong số đó tàn phế vĩnh viễn và 5 triệu người tử vong. 

BS Cường cho rằng đột quỵ ở người trẻ tuổi có thể được đẩy lùi nhờ những thói quen sinh hoạt lành mạnh. Cụ thể, người trẻ cần tích cực vận động thể dục thể thao, hạn chế sử dụng thức ăn nhanh, các thực phẩm chế biến sẵn, nói không với thuốc lá, hạn chế bia rượu…

Ngoài ra, người trẻ không nên chủ quan cho rằng đột quỵ chỉ xảy ra ở người cao tuổi mà bỏ qua việc thăm khám sớm tại các cơ sở y tế khi có biểu hiện của bệnh lý đột quỵ (yếu liệt tay chân, méo miệng, nói khó …). Khi đến viện muộn, họ đã làm mất đi cơ hội vàng để phục hồi và để lại hệ lụy đáng tiếc về sức khỏe, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội

"Đột quỵ não là căn bệnh không chừa một ai và dù ở độ tuổi thấp người trẻ cũng hoàn toàn không miễn nhiễm với đột quỵ", BS Cường nhấn mạnh.  

Nam Phương