Ghiền nặn gãi da: Bệnh tâm thần kỳ quái!

Dân trí Nặn mụn, cào gãi da vì ngứa là một động thái bản năng tự nhiên giúp cơ thể thoát khỏi tác nhân kích thích khi bị bệnh lý da để có được cảm giác thoải mái, dễ chịu. Nhưng việc gãi nặn da sẽ trở thành bệnh lý khi động thái này trở thành sở thích, thói quen dù da chẳng có tổn thương hoặc kích thích gì cả.

Đây là chứng ghiền nặn gãi da, một bệnh lý tâm thần thuộc nhóm “rối loạn ám ảnh cưỡng chế” (obsessive compulsive disorder).

Ghiền nặn gãi da: Bệnh tâm thần kỳ quái! - 1

Định danh và phân loại

Ghiền nặn gãi da (dermatillomania, skin picking disorder, excoriation disorder) là một bệnh tâm thần kinh biểu hiện bằng việc thích nặn gãi, cào cấu da nhiều lần gây trầy xước, tổn thương, nhiễm trùng da của chính bản thân. Đây là một trong các bệnh các rối loạn kiểm soát hành vi trùng lặp vào cơ thể (body-focused repetitive behaviors, BFRB).

Ghiền nặn gãi da là bệnh lý khá phổ biến trên toàn thế giới. Đây là một chứng rối loạn tâm thần thôi thúc sự cào cấu da không kiểm soát và thường dẫn đến chấn thương thực thể. Tần suất ghiền nặn gãi da khá cao, lên đến khoảng 5% dân số, trong đó đến 75% là nữ. Theo một số thống kê y học, vì khá nhiều bệnh nhân không lưu ý căn bệnh, mà chỉ xem là một tật, thói quen nên rất nhiều trường hợp chẳng được chữa chạy, báo cáo, hay công nhận, do đó tần suất mắc bệnh thật sự phải cao hơn nhiều so với thống kê hiện tại.

Chứng ghiền nặn gãi da thuộc nhóm rối loạn hành vi lặp lại vào cơ thể: “Rối loạn tái lặp có gây tổn thương da”. Theo tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh tâm thần (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, DSM) của Hội Tâm thần Hoa Kỳ (American Psychiatric Association, APA), chứng ghiền nặn gãi da chính thức xếp loại là rối loạn hành vi gây tổn thương da (excoriation disorder) gồm ghiền nặn gãi da (dermatillomania) và ghiền bứt nhổ lông tóc (trichotillomania).

Những dấu hiệu nhận biết

Người ghiền nặn gãi da thường nhiều lần chà xát, cấu véo, thậm chí là cắn vào da ở nhiều cơ quan, bộ phận, bất kể là bình thường hay có tổn thương.

Ghiền nặn gãi da: Bệnh tâm thần kỳ quái! - 2

Da mặt, móng tay chân là những vị trí hay bị nặn gãi nhất. Người bệnh thường dùng móng tay, nhưng cũng có khi dùng kéo, nhíp hoặc các dụng cụ khác để cào gãi. Hậu quả của việc nặn gãi để lại trên da những vết thâm tím, đổi màu…Những trường hợp nặng có thể gây tổn thương, nhiễm trùng nghiêm trọng và nhiều sẹo trên da.

Ghiền nặn gãi da: Bệnh tâm thần kỳ quái! - 3

Ghiền cào cấu da có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng thường bắt đầu ở tuổi vị thành niên. Các nghiên cứu y học cho thấy, 47,5% người ghiền nặn gãi da khởi bệnh khi lên 10 tuổi, với bắt đầu từ việc nặn mụn trứng cá và cứ thế tiếp tục nặn gãi sau khi đã hết mụn. Cũng có người bắt đầu từ gãi ngứa do bị dày sừng nang lông, vẩy nến, chàm thể tạng... Người lớn thường khởi phát chứng ghiền nặn gãi da ở tuổi 30- 45 tuổi, sau các stress cuộc sống.

Cũng vì lo lắng, trầm cảm, xấu hổ, hay sợ hãi, bệnh nhân thường cố gắng che phủ da bằng son, phấn, phục trang, và thường có quan hệ không thoải mái, thân thiện với gia đình, bạn bè...và có đến 11,5% bệnh nhân ghiền nặn gãi da có ý định muốn tự tử.

Cần phân biệt với động tác nặn gãi da vì ngứa khó chịu, gặp trong các bệnh lý có biểu hiện ngoài da như chàm, vẩy nến, đái tháo đường, suy gan, bệnh Hodgkin, bệnh đa hồng cầu, lupus ban đỏ hệ thống, hội chứng Prader-Willi…

Nguyên nhân

Những nguyên nhân phổ biến của chứng nghiện gãi da gồm: (1) Stress căng thẳng, lo lắng và các yếu tố tâm lý khác, (2) Mất cân bằng thần kinh gây ra do quá tải hệ thần kinh, (3) Mất cân bằng sinh hóa học, (4) Các chấn thương, đặc biệt là trong thời thơ ấu, và (4) Yếu tố cá nhân, di truyền trong gia đình.

Ghiền nặn gãi da: Bệnh tâm thần kỳ quái! - 4

Điều trị

Ghiền nặn gãi da là một bệnh tâm thần kinh, nên việc điều trị khá phức tạp và thường phải dựa nhiều vào liệu pháp tâm lý hơn là dùng thuốc men, thực phẩm chức năng hỗ trợ.

Hai phương pháp điều trị chứng ghiền nặn gãi da chính là dùng thuốc và liệu pháp hành vi:

* Dùng dược, thực phẩm

Hiện chưa có thuốc chuẩn mực đầu tay. Một số nghiên cứu cho thấy các thuốc chống trầm cảm, như thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc (selective serotonin reuptake inhibitors, SSRIs) được chứng minh là có hiệu quả cao trong điều trị các rối loạn ám ảnh cưỡng chế (obsessive compulsive disorder, OCD). Doxepin, clomipramine, naltrexone, andolanzapine, và pimozide đều có hiệu quả trong việc giảm các hành vi ghiền nặn gãi da. Một số thực phẩm chức năng, thực phẩm thuốc (nutraceuticals), như N-acetyl cysteine cũng có hỗ trợ hữu ích.

* Liệu pháp hành vi

Ghiền nặn gãi da là một rối loạn tâm thần, nên điều chỉnh hành vi thật sự quan trọng hơn cả việc dùng thuốc. Những điều trị hành vi bao gồm liệu pháp nhận thức hành vi (cognitive-behavioral therapy), liệu pháp nâng cao hành vi (acceptance-enhanced behavioral therapy), liệu pháp cam kết (acceptance and commitment therapy), và huấn luyện thay đổi thói quen (habit reversal training). Đặc biệt, hướng dẫn đảo ngược thói quen được chứng minh là rất hiệu quả. Ví dụ, khuyến khích bệnh nhân không để tay trống, tay luôn có nắm đồ vật, như đồ chơi trong ngày.

Ghiền nặn gãi da: Bệnh tâm thần kỳ quái! - 5

Thay lời kết

Trong thực tế cuộc sống, các thống kê cho thấy, chỉ 30% đến 45% bệnh nhân bị ghiền nặn gãi da có tìm khám và điều trị. Lý do là chứng ghiền nặn gãi này chưa được lưu ý đúng mức và công nhận rộng rãi. Hơn nữa, do lắng, xấu hổ, người bệnh ít khi tìm đến bác sĩ chuyên ngành mà thường mày mò tìm cách tự điều trị tại nhà.

Cần nhớ rằng đây là một căn bệnh thật sự chứ không đơn giản chỉ là một thói quen, cá tính đặc thù. Người bệnh cần phải có bác sĩ chuyên khoa tâm thần khám, tư vấn, điều trị tới nơi tới chốn mới thành công.

TS.BS Trần Bá Thoại

Uỷ viên BCH Hội Nội tiết Việt Nam

MỚI NHẤT
Hỗ trợ tối đa sản phụ viêm não không giữ được con
Hỗ trợ tối đa sản phụ viêm não không giữ được con

(Dân trí) - Quá trình mang thai, một sản phụ người Lào bị viêm não, màng não… Tuy đã được thăm khám và nhập viện điều trị nhưng vì quá khó khăn, sản phụ tự ý bỏ viện. Tuy nhiên, sau đó sản phụ tiếp tục quay lại bệnh viện điều trị nhưng không cứu được con.

Thứ ba, 11/09/2018 - 08:16

Bé 4 tuổi bị cây xiên thịt đâm thấu hốc mắt
Bé 4 tuổi bị cây xiên thịt đâm thấu hốc mắt

(Dân trí) - Đang ăn thịt viên chiên, cậu bé thấy ba về chạy ra mừng không may vấp té bị cây xiên cầm trên tay đâm thấu hốc mắt. May mắn không bị mù nhưng cậu bé bị đứt tuyến lệ phải phẫu thuật nối lại.

Thứ ba, 11/09/2018 - 05:27

Bị ho có uống sữa được không?
Bị ho có uống sữa được không?

(Dân trí) - Nhiều cha mẹ tin rằng cho trẻ bị cảm lạnh uống sữa sẽ làm cho bệnh nặng hơn. Nhưng nghiên cứu mới đây cho thấy đó là quan niệm sai lầm.

Thứ ba, 11/09/2018 - 02:38

Vì sao xảy ra tình trạng hết vắc xin 5 trong 1?
Vì sao xảy ra tình trạng hết vắc xin 5 trong 1?

(Dân trí) - Phía Hàn Quốc ngừng sản xuất vắc xin Quinvaxem nên nguồn cung cho thị trường Việt Nam bị đứt hàng. Loại vắc xin sẽ được sử dụng để thay thế là ComBE Five do Ấn Độ sản xuất chưa đạt kết quả mong muốn khiến tình trạng khan hiếm vắc xin cục bộ đang xảy ra.

Thứ ba, 11/09/2018 - 02:23

Buồn ngủ ban ngày tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer
Buồn ngủ ban ngày tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer

(Dân trí) - Trong một phát hiện quan trọng, các nhà nghiên cứu Johns Hopkins cho biết những người thường cảm thấy buồn ngủ ban ngày có nguy cơ phát triển bệnh Alzheimer cao hơn gần gấp 3 lần so với những người có giấc ngủ ngon ban đêm.

Thứ ba, 11/09/2018 - 01:04

Doanh nhân trẻ mắc ung thư: Thức khuya con đường ngắn nhất tới nghĩa địa
Doanh nhân trẻ mắc ung thư: Thức khuya con đường ngắn nhất tới nghĩa địa

"Mọi người nhất định phải chú ý đến sức khỏe, đừng bao giờ thức quá khuya, hãy từ bỏ rượu, thuốc lá và ở nhà ăn cơm cùng mọi người trong gia đình” - Lưu Lăng Phong chia sẻ.

Thứ ba, 11/09/2018 - 12:25

Phun xăm mày không bong, không kiêng khem - Xu hướng mới của thẩm mỹ
Phun xăm mày không bong, không kiêng khem - Xu hướng mới của thẩm mỹ

(Dân trí) - Lần đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam có một hội thảo đào tạo trực tiếp xu hướng mới trong ngành thẩm mỹ - phun xăm lông mày không bong, không kiêng khem. Hội thảo sẽ được diễn ra tại Khách sạn Fortuna - Hà Nội vào trung tuần tháng 9/2018 tới đây.

Thứ ba, 11/09/2018 - 12:20

Giải mã “cơn sốt” mua viên uống cân bằng nội tiết tố nữ Bảo Xuân
Giải mã “cơn sốt” mua viên uống cân bằng nội tiết tố nữ Bảo Xuân

(Dân trí) - Bảo Xuân được nhiều người biết đến là sản phẩm viên uống cân bằng nội tiết tố nữ, được đặc chế dành riêng cho phụ nữ sau sinh, sau 30 tuổi, tiền mãn kinh và mãn kinh.

Thứ ba, 11/09/2018 - 12:19

Sự thật về “Thần dược” nano vàng chữa được ung thư: Thị trường “ngầm” cần loại bỏ!
Sự thật về “Thần dược” nano vàng chữa được ung thư: Thị trường “ngầm” cần loại bỏ!

Ngày 31/7/2018, Bộ Y tế vừa có công văn gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố về việc triển khai thanh tra, xử lý vi phạm liên quan đến sản phẩm nano vàng. Thế nhưng, bất chấp cảnh báo từ các chuyên gia, trao đổi thông tin mua bán loại “thần dược” này vẫn âm thầm diễn ra.

Thứ ba, 11/09/2018 - 08:02

Hãi hùng những “gương mặt ma” vì kem trộn làm đẹp thần tốc
Hãi hùng những “gương mặt ma” vì kem trộn làm đẹp thần tốc

(Dân trí) - Với tác dụng làm trắng sáng và giảm mụn trứng cá nhanh chóng khiến không ít người nghiện sử dụng kem trộn mà không lường được hậu họa để lại. Những gương mặt sần sùi, bong tróc và cả mụn dày đặc sau một thời gian dùng kem trộn khiến ai thấy cũng phải rùng mình. Chưa kể, để điều trị cần thời gian cả vài tháng cho đến cả năm vẫn rất khó trở về bình thường.

Thứ ba, 11/09/2018 - 07:37

Các nhà thuốc phải có thiết bị và triển khai ứng dụng CNTT là quy định bắt buộc
Các nhà thuốc phải có thiết bị và triển khai ứng dụng CNTT là quy định bắt buộc

(Dân trí) - "Việc quy định các nhà thuốc phải có thiết bị và triển khai ứng dụng CNTT thực hiện kết nối mạng bảo đảm kiểm soát xuất xứ, giá cả nguồn gốc thuốc mua vào, bán ra là quy định bắt buộc. Vì vậy các nhà thuốc nào không chấp hành là vi phạm quy định và sẽ bị xử lý', đại diện Cục Quản lý Dược cho biết.

Thứ ba, 11/09/2018 - 06:35

Thiếu úy công an tử vong do uống nhầm ma túy: Bác sĩ chẩn đoán ban đầu chủ quan
Thiếu úy công an tử vong do uống nhầm ma túy: Bác sĩ chẩn đoán ban đầu chủ quan

(Dân trí) - Ngày 10/9 Đại tá Huỳnh Thanh Mộng, Phó giám đốc Công an tỉnh Vĩnh Long, cho biết, Sở Y tế tỉnh này đã gửi kết luận về trách nhiệm của Bệnh viện đa khoa tỉnh trong quy trình tiếp nhận, cấp cứu cho Thiếu úy Công an Nguyễn Đức Đạt (26 tuổi), sau khi uống nhầm ma túy đá trong quá trình truy bắt tội phạm.

Thứ hai, 10/09/2018 - 05:15

ĐÁNG QUAN TÂM
TPHCM: Liên tiếp 3 trường hợp mắc sởi trong 1 tuần
TPHCM: Liên tiếp 3 trường hợp mắc sởi trong 1 tuần

(Dân trí) - Chỉ trong 1 tuần, trên địa bàn thành phố liên tiếp phát hiện thêm 3 trường hợp mắc sởi. Bệnh có nguy cơ lây lan trên diện rộng, ngành y tế khuyến cáo cộng đồng tăng cường các biện pháp phòng ngừa.

Thứ hai, 10/09/2018 - 03:48

Đang khỏe mạnh, bé trai 11 tuổi bỗng lơ mơ, liệt tay chân sau dấu hiệu buồn nôn
Đang khỏe mạnh, bé trai 11 tuổi bỗng lơ mơ, liệt tay chân sau dấu hiệu buồn nôn

(Dân trí) - Khoảng 20 ngày trước khi được phẫu thuật, bệnh nhi chóng mặt, buồn nôn... và cũng đã được gia đình đưa đến viện. Khi được đưa đến BV Việt Đức với mong muốn "còn nước còn tát", bác sĩ phát hiện khối u thân não chảy máu là nguyên nhân khiến bệnh nhân liệt tay chân, lơ mơ.

Thứ hai, 10/09/2018 - 03:46

Hết vắc xin 5 trong 1, phụ huynh hoang mang
Hết vắc xin 5 trong 1, phụ huynh hoang mang

(Dân trí) - Vắc xin 5 trong 1 Quinvaxem đã hết nhưng loại vắc xin mới dùng để thay thế chưa được cung ứng khiến việc chủng ngừa cho trẻ bị gián đoạn. Không chỉ phụ huynh hoang mang, lo lắng mà ngành y tế địa phương cũng không biết khi nào mới có nguồn vắc xin thay thế cho Quinvaxem.

Thứ hai, 10/09/2018 - 03:10

Sự thật về “thần dược” nano vàng chữa được ung thư!
Sự thật về “thần dược” nano vàng chữa được ung thư!

Với tâm lý níu kéo hy vọng về sự sống và tin vào những lời quảng cáo “có cánh” ở một số group trên mạng xã hội, rất nhiều bệnh nhân ung thư đã tìm đến “thần dược” nano vàng với giá rất cao, nhưng cuối cùng tiền mất mà bệnh không thuyên giảm.

Thứ hai, 10/09/2018 - 12:24

Người bị cholesterol cao có nên kiêng ăn trứng?
Người bị cholesterol cao có nên kiêng ăn trứng?

(Dân trí) - Không có khuyến cáo nào về số quả trứng cụ thể mà bạn có thể ăn trong một chế độ ăn lành mạnh. Trứng từng bị coi là một nguồn thực phẩm không lành mạnh vì cholesterol cao và những lo ngại về tim mạch. Việc lòng đỏ trứng có hàm lượng cholesterol cao là nguyên nhân chính gây ra mối lo ngại này.

Thứ hai, 10/09/2018 - 09:44

Bé 2 tháng tuổi mắc bệnh hiếm gặp "da vảy cá"
Bé 2 tháng tuổi mắc bệnh hiếm gặp "da vảy cá"

(Dân trí) - Bé trai 2 tháng tuổi được đưa vào viện trong tình trạng đóng vảy toàn thân, da cứng, dày, bong tróc, ngón tay, ngón chân không rõ, không thấy lỗ mũi, vành tai, hai mí mắt lộn ngược ra ngoài…

Thứ hai, 10/09/2018 - 09:05

Trẻ 10 tháng tuổi hóc xương cá vào đường thở
Trẻ 10 tháng tuổi hóc xương cá vào đường thở

Bệnh nhi Ngô N. U (10 tháng tuổi ở huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An) vào cấp cứu tại Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An trong tình trạng thở rít, khò khè, khóc nhỏ và khàn tiếng.

Thứ hai, 10/09/2018 - 09:02

Giúp bé tránh xa táo bón bằng mẹo cực hay của 500 bà mẹ
Giúp bé tránh xa táo bón bằng mẹo cực hay của 500 bà mẹ

(Dân trí) - Khảo sát 500 thành viên trên diễn đàn trực tuyến dành cho mẹ và bé về giải pháp tăng cường miễn dịch và tăng cường hệ tiêu hóa ở trẻ nhỏ cho thấy: Rối loạn tiêu hóa ở trẻ thường gặp ở các giai đoạn như chuyển chế độ ăn dặm, bắt đầu đi học.

Thứ hai, 10/09/2018 - 09:00

Tăng mức phạt sai phạm an toàn thực phẩm
Tăng mức phạt sai phạm an toàn thực phẩm

(Dân trí) - Theo Nghị định mới Thủ tướng vừa ban hành về xử phạt vi phạm hành chính an toàn thực phẩm, mức phạt tiền tăng tối đa đến 7 lần giá trị hàng hóa vi phạm (trước khi chỉ là 3,5 lần).

Thứ hai, 10/09/2018 - 07:53

Cơ thể bạn sẽ ra sao khi uống dầu cá hàng ngày?
Cơ thể bạn sẽ ra sao khi uống dầu cá hàng ngày?

(Dân trí) - Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 1/3 số ca tử vong nguyên nhân do bệnh tim mạch. Tuy nhiên, hầu hết cư dân ở Nga lại không gặp phải tình trạng này. Bí quyết của họ là một loại thực phẩm ai cùng biết - dầu cá.

Chủ nhật, 09/09/2018 - 02:46

Người phụ nữ mang bướu khổng lồ 30 năm mới được phát hiện
Người phụ nữ mang bướu khổng lồ 30 năm mới được phát hiện

(Dân trí) - Mang khối bướu cổ khổng lồ, lớn dần theo thời gian khiến bà Lầu Thị Sua, 70 (bản Láy, xã Chiềng Xuân, Vân Hồ, Sơn La) ăn uống khó, khó thở. PGS.TS Trần Ngọc Lương, Giám đốc BV Nội tiết Trung ương cho biết sẽ trực tiếp phẫu thuật và miễn phí toàn bộ chi phí cho người bệnh.

Chủ nhật, 09/09/2018 - 12:37

Trị mụn tuổi 30 như thế nào?
Trị mụn tuổi 30 như thế nào?

(Dân trí) - Thật khó tin khi làn da ở tuổi 30 nổi mụn như những thiếu niên tuổi 13. Điều này thật sự không hề công bằng, bởi rõ ràng mụn trứng cá là vấn đề tuổi teen chứ!

Chủ nhật, 09/09/2018 - 07:24