1. Dân trí   ›  
  2. Sức khỏe   ›  
Thứ Tư 10/07/2019 - 10:33

Vi khuẩn HP có gene Cag A sẽ gây ung thư dạ dày?

Chia sẻ
Dân trí Y học xác nhận, nhiễm Helicobacter pylori là yếu tố nguy cơ hàng đầu của ung thư dạ dày, bệnh gây tử vong hàng thứ ba trong các ung thư.

Hệ gene di truyền của H. pylori rất đa dạng. Trong nhiều chủng H. pylori, chỉ chủng H. pylori có vùng nhiễm sắc thể 40 kb gọi là gene gây độc tế bào A (Cag A) mới có nguy cơ gây ung thư dạ dày.

Vi khuẩn HP có gene Cag A sẽ gây ung thư dạ dày? - 1

Nhận diện Helicobacter pylori

Họ vi khuẩn Helicobacter có khá nhiều loại, trong đó có 3 loại phân lập được ở dạ dày người là H.pylori, H.cinaedi, H.heilmanni, và 21 loại cư ngụ trên các động vật khác. Ở người, H.pylori là thủ phạm chính gây ra các bệnh dạ dày tá tràng như viêm, loét và cả ung thư.

Helicobacter pylori, HP, được hai nhà khoa học người Úc là Robin Warren và Barry Marshall phân lập năm 1982 từ mẫu sinh thiết dạ dày bệnh nhân và nhờ đó đoạt giải Nobel Y học năm 2005. 

Đây là loại vi khuẩn có nhiều tiêm mao hình xoắn phát triển trong lớp niêm mạc bao phủ bên trong dạ dày người. Thật ra, H. pylori đã “chung sống” với con người trong nhiều ngàn năm và nhiễm vi khuẩn này là rất phổ biến. Theo ước tính của Trung tâm kiểm soát bệnh Hoa Kỳ CDC, có đến hai phần ba dân số thế giới có mang vi khuẩn, đặc biệt tỷ lệ lây nhiễm ở các nước đang phát triển là rất cao.

Để tồn tại trong môi trường rất axit của dạ dày, H. pylori tiết ra enzyme urease, chuyển hóa urê thành amoniac. Amoniac có tính kiềm sẽ trung hòa axit của dịch dạ dày, giúp vi khuẩn hoạt động mạnh mẽ hơn. Ngoài ra, nhờ có các tua xoắn, H. pylori có thể chui xuyên vào lớp niêm mạc, bám gắn vào các tế bào lót ở mặt trong của dạ dày.

Dù hầu hết người nhiễm H. pylori đều không phát bệnh, nhưng các nhà nghiên cứu y học đều thống nhất rằng nhiễm H. pylori là yếu tố nguy cơ chính gây bệnh viêm loét dạ dày, tá tràng. Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế IARC đã phân loại H. pylori là tác nhân gây ung thư dạ dày ở người, và Tổ chức Y tế Thế giới WHO xếp H.pylori là nguyên nhân loại I gây ung thư dạ dày.

Vài nét về ung thư dạ dày

Ung thư dạ dày đứng thứ ba trong các nguyên nhân gây tử vong liên quan đến ung thư trên thế giới, gây cái chết cho gần cả triệu người hàng năm. Ung thư dạ dày ít phổ biến ở các nước Tây Mỹ do điều kiện vệ sinh thực phẩm tốt hơn so với ở Nam Mỹ và Á Phi.

Hiện nay, các nhà khoa học về bệnh lý tiêu hóa chia ung thư dạ dày thành hai loại chính: ung thư dạ dày vùng tâm vị (gastric cardia cancer) và ung thư dạ dày không ở tâm vị (non-gastric cardia cancer), gồm tất cả ung thư ở các vị trí của dạ dày.

Vi khuẩn HP có gene Cag A sẽ gây ung thư dạ dày? - 2

Trong ung thư dạ dày, nhiễm H. pylori là nguyên nhân chính; Các yếu tố nguy cơ khác gồm: Viêm dạ dày mãn tính; Người cao tuổi; Giới tính nam; Chế độ ăn mặn, ăn thực phẩm hun khói, bảo quản kém, mốc meo; Hút thuốc lá; Thiếu máu ác tính; Tiền sử phẫu thuật dạ dày cho các tình trạng lành tính; và Tiền sử gia đình bị ung thư dạ dày.

H. pylori tác động gây ung thư dạ dày thông qua nhiều cơ chế: gián tiếp qua việc gây viêm niêm mạc dạ dày mãn tính, do tác động trực tiếp của vi khuẩn lên từng tế bào, và kết hợp với các yếu tố môi trường và của người bệnh quyết định khả năng phát triển khối ung thư.

Helicobacter pylori mang gene cag A (cagA-positive H. pylori)

Một số vi khuẩn H. pylori sử dụng các tiêm mao bơm độc tố được sinh tổng hợp nhờ gen tên là gen liên quan đến độc tố tế bào A (cytotoxin-associated gene A, cagA) vào các điểm tiếp nối của các tế bào nền niêm mạc dạ dày. Độc tố này (gọi là CagA) làm thay đổi cấu trúc của các tế bào dạ dày và cho phép vi khuẩn bám vào chúng dễ dàng hơn. Tiếp xúc lâu dài với chất độc này làm dạ dày bị viêm mãn tính.

Vi khuẩn HP có gene Cag A sẽ gây ung thư dạ dày? - 3

Bằng chứng dịch tễ học cho thấy rõ, nhiễm trùng với các chủng H pylori dương tính với cagA làm gia tăng rõ rệt nguy cơ ung thư dạ dày “không tâm vị” và giảm nguy cơ ung thư dạ dày “tâm vị” và ung thư tuyến thực quản: (1) Phân tích tổng hợp 16 nghiên cứu đối-chứng (case–control studies) thực hiện trên toàn thế giới cho thấy những người nhiễm H. pylori dương tính với cagA có nguy cơ mắc ung thư dạ dày không tâm vị cao gấp đôi so với những người nhiễm H. pylori âm tính; (2) Ngược lại, một nghiên cứu case-control ở Thụy Điển lại cho thấy những người nhiễm H. pylori dương tính với cagA lại giảm đáng kể về mặt thống kê nguy cơ ung thư biểu mô tuyến thực quản (esophageal adenocarcinoma); (3) Một nghiên cứu thực hiện tại Hoa Kỳ cho kết quả tương tự.

Những nhà nghiên cứu cho rằng H. pylori dương tính với CagA gây nguy cơ ung thư cao vì chúng có khả năng bất hoạt các protein ức chế khối u.

Đôi điều bàn luận

Các nhà sinh y học chỉ rõ, vi khuẩn H. pylori đã “chung sống” với con người trong nhiều ngàn năm nay và nhiễm vi khuẩn này là rất phổ biến. Trong thực tế, hầu hết người trên 50 tuổi đều có mang vi khuẩn HP này, nhưng không phải ai cũng bị viêm dạ dày hay phát triển bệnh ung thư cả. Do đó, cũng có thể cho rằng H pylori giống như một vi khuẩn cộng sinh, có một số tác dụng tốt đối với cơ thể. Ví dụ: Người nhiễm HP ít bị các nhiễm trùng đường ruột khác, do vi khuẩn này tiết ra các chất ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn khác. Những bệnh lý dị ứng như với phấn hoa, bụi phấn… cũng sẽ giảm nếu có sự hiện diện của HP trong dạ dày. Một số nhà khoa học lại đưa ra giả thuyết rằng, H pylori có enzyme urease sẽ phân giải urê thành amoniac làm kiềm hóa dịch axit dạ dày, sẽ làm giảm bệnh lý trào ngược thực quản, giảm loét trợt tâm vị, thực quản và nhờ đó sẽ làm giảm nguy cơ ung thư tâm vị và ung thư biểu mô thực quản.

Do đó, chúng ta nên nhìn vi khuẩn H pylori dưới hai khía cạnh: (1) chúng sống vô hại, thậm chí có vài lợi ích, và (2) chúng cũng tác nhân gây viêm loét dạ dày tá tràng và ung thư non-cardia. Vì thế hiện nay, nhiều cơ sở y tế trên toàn thể giới đều thống nhất chỉ dùng kháng sinh để triệt để loại trừ H pylori trong các tình huống sau: Loét dạ dày tá tràng có HP dương tính; Viêm dạ dày HP dương tính; Gia đình có người bị ung thư dạ dày, loét dạ dày tá tràng; Viêm teo dạ dày mạn tính; Sau phẫu thuật ung thư dạ dày. Riêng với trẻ em, đặc biệt với trẻ nhũ nhi, dù tỷ lệ nhiễm HP rất lớn, PGS.TS. Nguyễn Duy Thắng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đào tạo tiêu hóa, gan mật khuyên chưa điều trị vì rằng, trong môi trường dạ dày axit cao của trẻ còn bú sữa vi khuẩn HP sẽ tự chết đi.

Điều hết sức lưu ý là phải hạn chế lây nhiễm H. pylori bằng 4 động thái đơn giản nhưng hữu hiệu: (1) Vệ sinh môi trường sống; (2) Vệ sinh thực phẩm: ăn chín, uống sôi; (3) Tránh lây nhiễm khi làm nội soi, chữa sâu hoặc lấy cao răng; và (4) Không dùng chung bát đũa, ly chén, hôn hít, mớm cơm cho trẻ con….

TS.BS Trần Bá Thoại

Uỷ viên BCH Hội Nội tiết Việt Nam

Chia sẻ
In bài viết này

MỚI NHẤT

Chăn nuôi an toàn sinh học là "vũ khí" chống dịch tả lợn châu Phi
Chăn nuôi an toàn sinh học là "vũ khí" chống dịch tả lợn châu Phi

(Dân trí) - Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường đánh giá, chăn nuôi sinh học đến giờ phút này là "vũ khí" duy nhất để ứng phó với dịch tả lợn châu Phi và là nguyên lý nói chung ứng phó các loại dịch bệnh trên vật nuôi.

Thứ năm, 11/07/2019 - 03:39

Hơn 10 năm chảy nước mũi vì căn bệnh nhân loại mới vài người mắc
Hơn 10 năm chảy nước mũi vì căn bệnh nhân loại mới vài người mắc

(Dân trí) - Mỗi khi cuối đầu hoặc nghiêng sang trái dòng dịch trong lại chảy ra từ lỗ mũi của bệnh nhân. Sau 10 năm đi khắp nơi điều trị không khỏi, bệnh nhân bất ngờ được bác sĩ phát hiện mắc căn bệnh cực hiếm y văn thế giới mới chỉ ghi nhận vài trường hợp.

Thứ năm, 11/07/2019 - 03:07

Hoảng hồn mờ mắt, lòi sợi chỉ ra ngoài sau nhấn mí tại spa
Hoảng hồn mờ mắt, lòi sợi chỉ ra ngoài sau nhấn mí tại spa

(Dân trí) - Sau 3 tuần nhấn mí tại một spa, cô gái trẻ L.T.T (25 tuổi, Lào Cai) có biểu hiện thị lực giảm, mắt trái mờ, đau nhức, chói cộm... Sau 3 tuần dùng kháng sinh không đỡ, mắt thêm nhức nhối, sưng nề cô đã đến BV Mắt Trung ương khám. Tại đây, bác sĩ đã lấy ra hai sợi chỉ gần như lòi ra trên mí mắt của cô gái.

Thứ năm, 11/07/2019 - 09:32

Rối loạn nội tiết - Một nguyên nhân gây vô sinh nữ
Rối loạn nội tiết - Một nguyên nhân gây vô sinh nữ

Chứng rối loạn nội tiết là sự mất cân bằng hormon sinh sản trong cơ thể người phụ nữ, gây ra nhiều loại bệnh ảnh hưởng tới sức khỏe và thẩm mỹ...

Thứ năm, 11/07/2019 - 07:27

Mướp đắng có chữa được tiểu đường?
Mướp đắng có chữa được tiểu đường?

Bác tôi năm nay 80 tuổi, bị mắc bệnh tiểu đường đã hơn 5 năm, vẫn uống thuốc đều đặn theo đơn nhưng đường huyết không ổn định. Có người mách ăn mướp đắng, nhất là mướp đắng rừng sẽ rất tốt. Xin bác sĩ hướng dẫn cách sử dụng (dùng cả hạt hay bỏ hạt)?

Thứ năm, 11/07/2019 - 07:15

Phát hiện nguy cơ gây mất an toàn vệ sinh thực phẩm ở hệ thống Adora
Phát hiện nguy cơ gây mất an toàn vệ sinh thực phẩm ở hệ thống Adora

(Dân trí) - Kiểm tra đột xuất 9 nhà hàng trong hệ thống Adora của tập đoàn Đông Phương, cơ quan chức năng phát hiện những vấn đề mất an toàn tại 2 cơ sở. Ngoài xử phạt hành chính 18 triệu đồng, vụ việc hàng trăm thực khách phải nhập viện đang được khẩn trương làm rõ.

Thứ năm, 11/07/2019 - 06:36

Trung tâm tiêm chủng “5 sao” lớn nhất miền Bắc đi vào hoạt động
Trung tâm tiêm chủng “5 sao” lớn nhất miền Bắc đi vào hoạt động

(Dân trí) - Ngày 11/7, Công ty Cổ phần Vacxin Việt Nam (VNVC) đưa vào hoạt động Trung tâm tiêm chủng VNVC thứ 12 tại thành phố Thanh Hoá (tỉnh Thanh Hoá). Đây được đánh giá là Trung tâm tiêm chủng "5 sao" lớn nhất miền Bắc, đáp ứng đủ nhu cầu các vắc xin “hot” nhất hiện nay.

Thứ năm, 11/07/2019 - 05:15

Lần đầu tiên ghép giác mạc thành công cho 2 bệnh nhân từ 1 cựu binh hiến tặng
Lần đầu tiên ghép giác mạc thành công cho 2 bệnh nhân từ 1 cựu binh hiến tặng

(Dân trí) - Ngày 10/7 theo tin từ Bệnh viện Trung ương Huế (TP Huế) cho biết, đơn vị lần đầu tiên ghép giác mạc thành công cho 2 bệnh nhân từ 1 người hiến tặng giác mạc.

Thứ tư, 10/07/2019 - 07:07

Bệnh sốt xuất huyết ở Đắk Lắk tăng đột biến gấp 7 lần
Bệnh sốt xuất huyết ở Đắk Lắk tăng đột biến gấp 7 lần

(Dân trí) - (Dân trí) – Đến thời điểm hiện tại, toàn tỉnh Đắk Lắk đã xuất hiện 152 ổ dịch sốt xuất huyết, số ca mắc sốt xuất huyết tăng gấp 7 lần cùng kỳ năm trước và đang có diễn biến phức tạp.

Thứ tư, 10/07/2019 - 07:04

Gần 2.000 cơ sở sản xuất kinh doanh vật tư nông nghiệp, ATTP nông lâm thủy sản bị xử phạt hành chính
Gần 2.000 cơ sở sản xuất kinh doanh vật tư nông nghiệp, ATTP nông lâm thủy sản bị xử phạt hành chính

(Dân trí) - Từ đầu năm đến nay, ngành nông nghiệp cả nước đã kiểm tra 34.220 cơ sở, xử phạt hành chính 1.947 cơ sở sản xuất kinh doanh vật tư nông nghiệp, ATTP nông lâm thủy sản.

Thứ tư, 10/07/2019 - 07:02

Vợ trẻ cầm dao cắt phăng của quý của chồng
Vợ trẻ cầm dao cắt phăng của quý của chồng

(Dân trí) - Do mâu thuẫn gia đình, cô vợ trẻ trong lúc tức giận đã cầm dao cắt phăng "của quý" của chồng. Người chồng 24 tuổi được đưa đến bệnh viện Việt Đức cấp cứu trong tình trạng vết thương đứt gần rời dương vật.

Thứ tư, 10/07/2019 - 03:17

Quyết giữ thai dị dạng, sản phụ cùng con tử vong sau sinh
Quyết giữ thai dị dạng, sản phụ cùng con tử vong sau sinh

(Dân trí) - Dù ở tuần thai thứ 32, chị G. được các bác sĩ tư vấn bỏ thai vì dị dạng, tuy nhiên, chị G. đã quyết giữ lại đứa con trong bụng. Đến tuần thứ 40, sản phụ này cùng con đã tử vong sau sinh.

Thứ tư, 10/07/2019 - 10:41

ĐÁNG QUAN TÂM

Những thực phẩm chức năng chống ung thư tốt nhất
Những thực phẩm chức năng chống ung thư tốt nhất

(Dân trí) - Một số loại thực phẩm chức năng có thể giúp giảm nguy cơ ung thư hoặc hỗ trợ cơ thể trong quá trình điều trị ung thư. Những sản phẩm này có thể chứa chiết xuất thảo dược hoặc vitamin và khoáng chất. Có rất nhiều loại như vậy, do đó một số người có thể thấy khó khăn khi biết bắt đầu từ đâu.

Thứ tư, 10/07/2019 - 06:31

Đau bụng khi mang thai: khi nào nên lo lắng?
Đau bụng khi mang thai: khi nào nên lo lắng?

(Dân trí) - Nếu bạn bị đau vùng bụng dưới khi đang mang thai hoặc đau ở vùng bụng bên phải, thì bạn không phải là cá biệt. Cho dù bạn đang mang thai ba tháng đầu tiên hoặc sắp đến ngày dự sinh, thai nghén cũng sẽ gây ra những ảnh hưởng đáng ngạc nhiên đối với cơ thể.

Thứ tư, 10/07/2019 - 06:24

Đoàn công tác Bộ Y tế làm việc tại Hà Nam
Đoàn công tác Bộ Y tế làm việc tại Hà Nam

(Dân trí) - Trong buổi làm việc với tỉnh Hà Nam, Đoàn công tác của Bộ Y tế đã đề nghị UBND tỉnh Hà Nam tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ cho ngành y tế để đảm bảo phục vụ tốt hơn cho công tác chăm sóc sức khỏe người dân trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới.

Thứ tư, 10/07/2019 - 06:19

VOV Bacsi24 – nơi những bác sĩ có tâm, có tầm hội tụ
VOV Bacsi24 – nơi những bác sĩ có tâm, có tầm hội tụ

(Dân trí) - Là một ứng dụng khám bệnh online quy tụ hơn 1500 bác sĩ đầu ngành của cả nước, VOV Bacsi24 là nơi những bác sĩ có tâm, có tầm hội tụ để mang tới giải pháp dự phòng, khám và điều trị bệnh uy tín cho các bệnh nhân ở xa.

Thứ tư, 10/07/2019 - 05:00

Sâm nhung cường lực Tuệ Linh - Giải pháp tăng cường sinh lý nam
Sâm nhung cường lực Tuệ Linh - Giải pháp tăng cường sinh lý nam

(Dân trí) - Mới đây, Học viện Y dược học cổ truyền (Bệnh viện Tuệ Tĩnh) vừa báo cáo kết quả nghiên cứu lâm sàng về Sâm nhung cường lực Tuệ Linh – một sản phẩm từ thảo dược nhằm giúp tăng cường sinh lực phái mạnh. Kết quả cho thấy, có tới 90% số người sử dụng đạt hiệu quả rõ rệt. Chúng tôi đã có buổi trao đổi với một số chuyên gia trong lĩnh vực để có cái nhìn khách quan hơn về vấn đề này.

Thứ tư, 10/07/2019 - 04:00

TPHCM: 2 trẻ bị sốc phản vệ nặng sau tiêm chủng
TPHCM: 2 trẻ bị sốc phản vệ nặng sau tiêm chủng

(Dân trí) - Sau tiêm vắc xin ComBE Five, 2 trẻ trên địa bản thành phố HCM bị phản ứng phản vệ nặng. Nhờ được phát hiện kịp thời, xử trí theo đúng phác đồ, cả 2 trẻ đã bình phục hoàn toàn. Đây là những trường hợp phản ứng muộn sau tiêm với khoảng thời gian trung bình hơn 2 giờ.

Thứ ba, 09/07/2019 - 06:34

Bộ Y tế lên tiếng giải thích “chậm tiến độ” bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức cơ sở 2 tại Hà Nam
Bộ Y tế lên tiếng giải thích “chậm tiến độ” bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức cơ sở 2 tại Hà Nam

(Dân trí) - Trước phản ánh về việc cơ sở 2 của hai bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức ở TP Phủ Lý, tỉnh Hà Nam bị chậm tiến độ đưa vào hoạt động, cuối giờ sáng 9/7 Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã đi kiểm tra tại hai dự án này, đề nghị nhà thầu hứa bàn giao mặt bằng cho bệnh viện vào cuối tháng 7/2019.

Thứ ba, 09/07/2019 - 06:33

Nam thanh niên mất cả cánh tay vì dùng thuốc thầy lang trị vết thương rắn cắn
Nam thanh niên mất cả cánh tay vì dùng thuốc thầy lang trị vết thương rắn cắn

(Dân trí) - Sau khi bị rắn độc cắn vào ngón tay trỏ, anh Y Lương không đến bệnh viện mà mua thuốc của thầy lang đắp dẫn đến tay bị hoại tử buộc phải cưa bỏ để đảm bảo tính mạng.

Thứ ba, 09/07/2019 - 05:07

Hà Nội: Bé trai 5 tuổi tử vong khi đang phẫu thuật gãy xương chân
Hà Nội: Bé trai 5 tuổi tử vong khi đang phẫu thuật gãy xương chân

(Dân trí) - Khi đang được tiến hành gây tê tuỷ sống để tiến hành phẫu thuật do gãy xương sau tai nạn, bệnh nhi 5 tuổi bất ngờ có dấu hiệu oxy tụt thấp, được cấp cứu ngay nhưng bệnh nhi đã không thể qua khỏi.

Thứ ba, 09/07/2019 - 04:56

Bộ trưởng Y tế gay gắt phê bình sự lãng phí phòng cho sinh đẻ tại các trạm y tế xã
Bộ trưởng Y tế gay gắt phê bình sự lãng phí phòng cho sinh đẻ tại các trạm y tế xã

(Dân trí) - Sáng 9/7, sau khi thị sát tại Trạm Y tế xã Thanh Thuỷ, huyện Thanh Liêm, Hà Nam, Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến gay gắt phê bình khi thấy cảnh hàng chục người bệnh chen chúc trong phòng chờ khám, trong khi trạm dành tới 3 phòng liên quan sinh đẻ, hậu sản, kế hoạch hoá gia đình với mỗi năm không có đến 100 ca đẻ, đặt vòng tránh thai.

Thứ ba, 09/07/2019 - 03:14

Chó cảnh cắn 5 người, một người tử vong vì mắc bệnh dại
Chó cảnh cắn 5 người, một người tử vong vì mắc bệnh dại

(Dân trí) - Ngày 9/7, UBND huyện Đắk Hà (tỉnh Kon Tum) thông tin, huyện đã có văn bản gửi các đơn vị chuyên môn trên địa bàn yêu cầu triển khai các biện pháp cấp bách phòng chống bệnh dại sau khi chó nhà cắn người khiến một người tử vong.

Thứ ba, 09/07/2019 - 03:06

Cứu sống nam thanh niên bị vật nhọn đâm thấu ngực trái
Cứu sống nam thanh niên bị vật nhọn đâm thấu ngực trái

(Dân trí) - Bệnh nhân D. vào viện với vết thương thấu ngực bên trái dài khoảng 2 cm do vật sắc nhọn đâm vào, khó thở, tràn khí màng phổi trái…

Thứ ba, 09/07/2019 - 02:56