Ít khả năng Mỹ can dự trực tiếp vào tranh chấp Biển Đông

Dân trí Biển Đông ngày càng trở thành vấn đề trọng tâm trong quan hệ Mỹ - Trung, nhưng Mỹ có thể tìm cách tránh can dự trực tiếp vào tranh chấp lãnh thổ phức tạp ở Biển Đông, mặc dù phản đối mạnh mẽ cách hành xử của Trung Quốc tại đây.
>>Đối thoại Mỹ - Trung thành công nhưng vẫn tồn tại bất đồng
>>Bất chấp bị phản đối, Trung Quốc vẫn ngang ngược nói sẽ tiếp tục xây dựng đảo đá trái phép

Tuy nhiên, sự tránh né của Washington có lẽ sẽ không nhiều nữa nếu theo dõi các bất đồng Trung – Mỹ ngày càng lớn xung quanh việc Bắc Kinh xây dựng các đảo nhân tạo ở quần đảo Trường Sa. Dù các dự án bồi đắp đó có thể sắp kết thúc, chúng vẫn khiến cho Mỹ thêm lo lắng về tự do hàng hải ở khu vực này và do vậy, khả năng Washington can dự vào Biển Đông vẫn được không ít chuyên gia dự đoán là nhiều hơn bao giờ hết.

Trung Quốc muốn gì?

Việc Trung Quốc bồi đắp đảo nhân tạo tại 8 đá ngầm ở Biển Đông không thể giải thích được bằng các mục tiêu kinh tế thông thường, hoặc trữ lượng cá biển đang ngày càng cạn kiệt quanh khu vực quần đảo Trường Sa. Mặc dù Biển Đông có một trữ lượng dầu mỏ khá lớn nhưng chi phí khai thác rất cao do là vùng nước sâu, cộng với rủi ro chính trị khiến cho việc khai thác hiện nay trở nên không có lãi. Thêm nữa, hầu hết các điểm đã được biết là có tài nguyên thiên nhiên thì đều nằm ngoài khu vực bồi đắp đảo nhân tạo của Trung Quốc.

Bắc Kinh hẳn là hy vọng có thể củng cố các yêu sách về chủ quyền của họ ở khu vực nằm cách bờ biển của Trung Quốc hàng nghìn km và gia cố căn cứ quân sự trên Biển Đông. Chẳng phải ngẫu nhiên mà Bắc Kinh thường viện dẫn luận điểm “nhằm đáp ứng các yêu cầu quốc phòng cần thiết” để nói về dự án bồi đắp đảo nhân tạo của mình. Sau quá trình Trung Quốc bồi đắp và xây dựng đường băng cất hạ cánh máy bay trên Đá Chữ Thập, quan sát vệ tinh cho thấy có hai khẩu pháo đã được đặt ở đảo nhân tạo này (mà sau đó Bắc Kinh nhanh chóng giấu đi đâu đó?)

Hoạt động bồi đắp, xây dựng phi pháp của Trung Quốc ở đá Chữ Thập. (Ảnh:
Hoạt động bồi đắp, xây dựng phi pháp của Trung Quốc ở đá Chữ Thập. (Ảnh: CSIS)
 
Dù khả năng phòng thủ theo đánh giá của các chuyên gia là kém trong trường hợp xảy ra chiến tranh, các đảo nhân tạo này vẫn đem lại cho Trung Quốc những lợi thế chiến lược lớn trong vai trò căn cứ trung chuyển.
 
Chúng sẽ giúp mở rộng tầm hoạt động của tàu thuyền và máy bay của Trung Quốc. Các sân bay trực thăng dã chiến cũng tăng cường năng lực chống ngầm của quân đội nước này. Tương tự, hạm đội tàu hải giám bán vũ trang cũng có được những trạm tiếp liệu mới. Cuối cùng, các vị trí đảo bồi đắp nằm đúng trên tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới với giá trị hàng hóa lưu thông qua lại tới 5.000 tỷ USD, có ý nghĩa sống còn với “đại đối thủ” của Trung Quốc là Nhật Bản.
 
Hoạt động bồi đắp phi pháp

Bằng cách bơm hút cát ở đáy biển rồi bồi đắp cho các đá ngầm hoặc rặng san hô nằm dưới mặt nước biển, Trung Quốc đã tạo ra 8 đảo nhân tạo ở Biển Đông. Hành động này vi phạm Tuyên bố ứng xử tại Biển Đông (DOC) mà các nước liên quan, trong đó có Trung Quốc, đã ký kết năm 2002. Theo đó, các nước cam kết “kiềm chế các hoạt động có thể làm phức tạp hoặc làm leo thang tranh chấp và ảnh hưởng đến hòa bình và ổn định.”
 
Diện tích khu vực mà Trung Quốc đòi chủ quyền đã tăng từ 2 hecta vào năm 2014, lên thành 202 hecta vào tháng 1/2015 và đến tháng 6/2015, con số này là 809 hecta, nhiều hơn tổng diện tích đòi chủ quyền của tất cả các nước liên quan khác cộng lại.
 
Như vậy, chưa cần xét đến quy định theo Công ước Liên hợp quốc về luật biển (UNCLOS) với các đảo, đá và đá ngầm thì hành động ngang ngược của Trung Quốc là vi phạm những cam kết mà chính nước này đã ký kết, vi phạm những tuyên bố về hòa bình, ổn định mà nước này thường lớn tiếng rao giảng.
 
Hoạt động bồi đắp, xây dựng phi pháp của Trung Quốc ở đá Chữ Thập. (Ảnh:
Một sĩ quan Mỹ trên chiếc P-8 Poseidon đang chỉ vị trí đá Chữ Thập mà Trung Quốc bồi đắp trái phép. (Ảnh: Diplomat)
 
Biển Đông là vấn đề chiến lược của Mỹ
 
Hành động bồi đắp đảo nhân tạo của Trung Quốc ở Biển Đông ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ.
Việc giám sát tự do hàng hải của Mỹ tại khu vực này từ nay trở thành có liên quan đến tranh chấp chủ quyền.
 
Đó là lý do chính quyền Obama phải nhanh chóng và trực tiếp tiến hành hoạt động thách thức đòi hòi chủ quyền với các đảo bồi đắp nhân tạo của phía Trung Quốc. Các tàu và máy bay quân sự của Mỹ tuần tra trong phạm vi giới hạn hợp pháp theo UNCLOS theo đúng “nhiệm vụ đảm bảo tự do hàng hải” mà Mỹ đã tiến hành từ năm 1979. Hoạt động này tương tự như Mỹ đã từng làm trên biển Hoa Đông năm 2013 khi Trung Quốc lộ ý đồ thiết lập vùng nhận dạng phòng không (ADIZ).
Tình trạng Biển Đông lúc này giữa Washington và Bắc Kinh giống như trò “mèo vờn chuột” để xem động tĩnh của nhau.
 
Trong chuyến tuần tra của một máy bay P-8 Poseidon bay qua khu vực đó, phóng viên kênh CNN trên cùng chuyến bay đã ghi nhận có giọng nói nhận là của “Hải quân Trung Quốc” và yêu cầu chiếc P-8 rút ngay khỏi “vùng cảnh báo quân sự.” Nếu như Bắc Kinh còn chưa tiết lộ ý đồ coi các đảo nhân tạo đó là gì thì vụ việc chiếc P-8 Poseidon là bằng chứng cho thấy ẩn ý phía sau là có ý định nâng cấp các đòi hỏi của Trung Quốc mà không đếm xỉa đến UNCLOS.
 
Một số quan chức Mỹ đã đề cập đến thử nghiệm tiếp theo, một bước hợp lý là tiếp tục cho máy bay và tàu chiến tuần tra trong phạm vi 12 hải lý với các đảo nhân tạo đó. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter đã phát biểu rằng lực lượng Mỹ “sẽ bay, bơi qua và hoạt động ở bất cứ nơi nào luật quốc tế cho phép, giống như quân đội Mỹ vẫn làm ở khắp nơi trên thế giới.”
 
Các động thái ngoại giao mới đây trước và trong Đối thoại Kinh tế và Chiến lược thường niên Mỹ - Trung (S&ED) có thể nhằm giúp S&ED 2015 diễn ra êm ả. Nhưng nếu dựa vào đó để dư luận trông đợi một sự thay đổi căn bản trong chiến lược biển của Trung Quốc thì chắc chắn sẽ thất vọng tràn trề.
 
Tương tự, Mỹ càng chờ đợi một tiền lệ thách thức mới thì càng ít khả năng có thêm tiền lệ. Mỹ càng trì hoãn thì càng khiến triển vọng xung đột lớn thêm và Bắc Kinh càng có cơ hội quy kết Mỹ “phá vỡ nguyên trạng” một khi có hoạt động tuần tra thách thức chủ quyền của Mỹ. Thêm nữa, việc trì hoãn sẽ làm tăng thêm hoài nghi “trục châu Á” của Mỹ chỉ là sáng kiến “đầu voi đuôi chuột” nặng tính hình thức hơn là thực chất.
 
Mỹ được dự đoán sẽ không hành động khiến cho các đối tác của Washington trong khu vực thêm lo lắng, nhất là trong bối cảnh nhiệm kỳ Tổng thống Obama sắp kết thúc.
Nhiều chuyên gia Nhật Bản, Ấn Độ và ASEAN cho rằng trong 18 tháng tới sẽ càng có nhiều hành động hiếu chiến hơn nữa từ phía Bắc Kinh, vì nước này cũng rất lo lắng Tổng thống kế nhiệm ông Obama có thể là người có lập trường cứng rắn hơn
(!?)
 
Hoài My
Theo Diplomat
MỚI NHẤT
Tổng thống Pháp: Vụ tấn công tại nhà máy khí đốt là khủng bố
Tổng thống Pháp: Vụ tấn công tại nhà máy khí đốt là khủng bố

Tổng thống Pháp Francois Hollande ngày 26/6 đã lên án vụ tấn công nhà máy khí đốt ở thị trấn Saint-Quentin-Fallavier, làm một người chết và 2 người bị thương là một vụ khủng bố...

Thứ sáu, 26/06/2015 - 07:05

Trung Quốc điều tra hàng loạt quan chức thành phố Thiên Tân
Trung Quốc điều tra hàng loạt quan chức thành phố Thiên Tân

Trước đó, cùng ngày, Ủy ban Kiểm tra kỷ luật trung ương Trung Quốc (CCDI) cho biết ông Nhạc Đại Khắc - nguyên Cục trưởng Cục an ninh khu tự trị Tây Tạng, đang bị điều tra với cáo buộc tham nhũng.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 07:04

Philippines: "Trung Quốc vẫn bồi đắp "hết công suất" các bãi đá trên Biển Đông"
Philippines: "Trung Quốc vẫn bồi đắp "hết công suất" các bãi đá trên Biển Đông"

(Dân trí) - Thị trưởng đảo Kalayaan của Philippines ngày 26/6 cho biết, Trung Quốc vẫn đang tiếp tục hoạt động bồi đắp trái phép “hết công suất” các bãi đá trên Biển Đông, tại ít nhất hai địa điểm, trái với những tuyên bố mới đây của Bắc Kinh.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 06:10

Ẩn ý sau những thông điệp khác nhau từ đối thoại Mỹ - Trung
Ẩn ý sau những thông điệp khác nhau từ đối thoại Mỹ - Trung

(Dân trí) - Chuyên gia về quan hệ quốc tế Jin Canrong của Đại học Nhân dân Trung Quốc cho rằng: Mỹ và Trung Quốc đã gửi đi những thông điệp khác nhau tới các "khán giả" trong và ngoài nước sau vòng đối thoại tại Washington.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 06:04

Thỏa thuận Minsk được chú trọng trong cuộc điện đàm Putin - Obama
Thỏa thuận Minsk được chú trọng trong cuộc điện đàm Putin - Obama

(Dân trí) - Nhà Trắng ngày 25/6 thông báo Tổng thống Mỹ Barack Obama đã điện đàm với người đồng cấp Nga Vladimir Putin để thảo luận về những vấn đề nóng hiện nay như cuộc xung đột tại miền Đông Ukraine và cuộc chiến chống IS ở Trung Đông...

Thứ sáu, 26/06/2015 - 05:50

“Hổ” đầu tiên của Tây Tạng dính nghi án tham nhũng
“Hổ” đầu tiên của Tây Tạng dính nghi án tham nhũng

(Dân trí) - Chinanews ngày 26/6 dẫn thông báo hôm 25/6 của Ủy ban giám sát kỷ luật trung ương TQ (CCDI) cho biết, cơ quan này đang tiến hành điều tra tham nhũng với ông Nhạc Đại Khắc - Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân khu tự trị Tây Tạng.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 05:08

Máy bay A380 chở hơn 500 người hạ cánh khẩn cấp tại Sri Lanka
Máy bay A380 chở hơn 500 người hạ cánh khẩn cấp tại Sri Lanka

(Dân trí) - Một máy bay Airbus A380 của hãng hàng không Emirates chở theo hơn 500 người trên khoang, ngày 26/6 đã phải hạ cánh khẩn cấp xuống Sri Lanka, sau khi phi công phát hiện có khói trong buồng lái.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 05:05

 Xoáy nước tử thần tại hồ Texoma
Xoáy nước tử thần tại hồ Texoma

Gần đây người dân quay lại hình ảnh một xoáy nước kích thước khổng lồ có thể nuốt chửng một chiếc tàu cỡ lớn xuất hiện tại hồ Texoma – một trong những hồ chứa nước lớn nhất nước Mỹ. (xem video dưới).

Thứ sáu, 26/06/2015 - 04:23

Mỹ: Rơi máy bay tham quan Alaska, 9 người tử nạn
Mỹ: Rơi máy bay tham quan Alaska, 9 người tử nạn

(Dân trí) - Ngày 25/6, một chiếc thủy phi cơ chở du khách tham quan khu vực Alaska, Mỹ đã bất ngờ lao vào vách đá, làm toàn bộ 9 người có mặt trên khoang thiệt mạng, cảnh sát địa phương cho biết.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 03:48

Việt - Mỹ: Chặng đường dài gỡ dần nút thắt
Việt - Mỹ: Chặng đường dài gỡ dần nút thắt

(Dân trí) - Đến giờ vị Đại sứ Việt Nam đầu tiên tại Mỹ Lê Văn Bàng vẫn nhớ như in cảm xúc vui đến trào nước mắt khi xem trên TV thấy Tổng thống Bill Clinton tuyên bố bỏ cấm vận Việt Nam ngày 3/2/1994...

Thứ sáu, 26/06/2015 - 03:38

Tàu tuần tra Trung Quốc bị "tố" lần thứ 18 xâm nhập đảo Điếu Ngư/Senkaku
Tàu tuần tra Trung Quốc bị "tố" lần thứ 18 xâm nhập đảo Điếu Ngư/Senkaku

(Dân trí) - Theo hãng Kyodo (26/6): Biên đội tàu Hải cảnh gồm 2 chiếc của Trung Quốc sáng 26/6 đã xâm nhập vào vùng biển rộng 12 hải lý quanh quần đảo tranh chấp Điếu Ngư/Senkaku và tiến hành tuần tra trong khoảng 2 giờ.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 03:10

Tập trận chung Mỹ - Philippines trên vùng biển Sulu
Tập trận chung Mỹ - Philippines trên vùng biển Sulu

(Dân trí) - Từ ngày 22 - 26/6, quân đội Mỹ và Philippines tiến hành cuộc tập trận thường niên “Hợp tác huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu trên biển” (CARAT) tại vùng biển Sulu, phía Đông đảo Palawan.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 02:33

ĐÁNG QUAN TÂM
Tàu ngầm 185 - Đà Nẵng sắp về Cam Ranh
Tàu ngầm 185 - Đà Nẵng sắp về Cam Ranh

Rạng sáng ngày 26/6, tàu tàu vận tải Rolldock Storm của hãng Rolldock (Hà Lan) chở theo tàu ngầm kilo 185- Đà Nẵng, đã qua eo biển Sunda (Indonesia) để từ Ấn Độ Dương vào biển Java.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 01:15

Lầu Năm Góc cảnh báo Nga đừng đùa với lửa!
Lầu Năm Góc cảnh báo Nga đừng đùa với lửa!

(Dân trí) - Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Work ngày 26/6 cho rằng Nga "đùa với lửa" nếu có ý định sử dụng chiến lược răn đe hạt nhân.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 01:00

Dấu ấn những con người làm nên lịch sử
Dấu ấn những con người làm nên lịch sử

(Dân trí) - "Nhìn lại chặng đường 20 năm qua, tôi nghĩ đến những con người…. nhiều người Việt và người Mỹ đã tạo dựng mối quan hệ này", Đại sứ Ted Osius nói và nhấn mạnh sẽ không phụ lòng những người đã nỗ lực để đưa hai nước xích lại gần nhau.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 12:08

Dấu hiệu các mục tiêu lớn hơn ở Biển Đông của hải quân Nhật Bản
Dấu hiệu các mục tiêu lớn hơn ở Biển Đông của hải quân Nhật Bản

(Dân trí) - Hải quân Nhật Bản vừa tham gia vào một cuộc tập luyện nhỏ cùng quân đội Philippines trong tuần này, động thái đó được cho là có thể báo hiệu một mục tiêu lớn hơn - Nhật có thể sẽ tham gia vào cuộc đua giành quyền kiểm soát Biển Đông (?)

Thứ sáu, 26/06/2015 - 11:03

Ngoại giao con thoi: Triều Tiên đang cần đồng minh mới?
Ngoại giao con thoi: Triều Tiên đang cần đồng minh mới?

Những chuyến công du liên tiếp chưa từng có tiền lệ của các quan chức cấp cao Triều Tiên đến Nga, Cuba và Guinea Xích Đạo có thể không chỉ đơn thuần mang tính nghi lễ.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 10:00

Trung Quốc đổ ngược lỗi cho Philippines
Trung Quốc đổ ngược lỗi cho Philippines

(Dân trí) - Bộ Quốc phòng Trung Quốc ngày 25/6 cáo buộc Manila "lôi kéo các nước khác vào tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông và làm gia tăng căng thẳng trong khu vực".

Thứ sáu, 26/06/2015 - 09:00

Đối thoại Mỹ - Trung thành công nhưng vẫn tồn tại bất đồng
Đối thoại Mỹ - Trung thành công nhưng vẫn tồn tại bất đồng

Sau hai ngày làm việc và thảo luận, cuộc Đối thoại chiến lược và kinh tế (S&ED) lần thứ 7 và Tham vấn về giao lưu nhân dân-nhân dân (CPE) lần thứ 6 diễn ra tại thủ đô Washington đã kết thúc vào ngày 24-6 (giờ Washington) với việc Mỹ và Trung Quốc đạt được một số kết quả quan trọng trong các lĩnh vực chiến lược và kinh tế.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 08:45

Trung Quốc lại ngang ngược điều giàn khoan Hải Dương 981 tới vị trí gần Hoàng Sa của Việt Nam
Trung Quốc lại ngang ngược điều giàn khoan Hải Dương 981 tới vị trí gần Hoàng Sa của Việt Nam

(Dân trí) - Cục Hải sự Trung Quốc (MSA) tối 25/6 lại ra thông báo ngang nhiên nói: từ ngày 25/6 đến 20/8, trong thời gian gần 2 tháng, giàn khoan Hải Dương 981 sẽ "tiến hành tác nghiệp" tại mỏ Lăng Thủy 25-1S-1.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 08:03

Việt - Mỹ: Tương lai “không điều gì là không thể”
Việt - Mỹ: Tương lai “không điều gì là không thể”

Chỉ riêng việc Tổng thống Mỹ lần đầu tiên mời và đón tiếp Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng, người đứng đầu Đảng chính trị của một quốc gia, ở mức cao nhất cho thấy quan hệ Việt-Mỹ đã tiến triển nhanh chóng ra sao sau 20 năm bình thường hóa.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 06:33

Đại tướng Trần Đại Quang tiếp xúc nhiều quan chức cấp cao dự Hội nghị tại Nga
Đại tướng Trần Đại Quang tiếp xúc nhiều quan chức cấp cao dự Hội nghị tại Nga

(Dân trí) - Từ ngày 24 - 25/6, tại Ulan-Uđe - Liên bang Nga đã diễn ra Hội nghị lần thứ Sáu lãnh đạo cấp cao phụ trách an ninh các nước. Tham dự hội nghị có 72 đoàn đại biểu đến từ các nước và đại diện của Liên hiệp quốc. Đoàn Việt Nam do Đại tướng Trần Đại Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công An làm Trưởng đoàn tham dự hội nghị.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 06:15

Nga cảnh báo “mục tiêu tấn công” với các quốc gia Baltic triển khai tên lửa Mỹ
Nga cảnh báo “mục tiêu tấn công” với các quốc gia Baltic triển khai tên lửa Mỹ

(Dân trí) - Nga ngày 25/6 đã phản ứng gay gắt tuyên bố của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter về việc Mỹ sẽ triển khai vũ khí hạng nặng tới Trung và Đông Âu.

Thứ sáu, 26/06/2015 - 06:00

Bất chấp bị phản đối, Trung Quốc vẫn ngang ngược nói sẽ tiếp tục xây dựng đảo đá trái phép
Bất chấp bị phản đối, Trung Quốc vẫn ngang ngược nói sẽ tiếp tục xây dựng đảo đá trái phép

(Dân trí) - Trong buổi họp báo thường kỳ, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Trung Quốc ngày 25/6 ngang ngược nói Bắc Kinh "sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động xây dựng liên quan" tại quần đảo Trường Sa của Việt Nam "theo kế hoạch".

Thứ sáu, 26/06/2015 - 05:00