Mỹ-Trung: Gió đảo chiều chỉ sau "một đêm"?

Xét trong bối cảnh hai nước có các tính toán lợi ích như trên thì kết quả của cuộc Đối thoại Trung-Mỹ vừa qua là hoàn toàn hiểu được và không đến nỗi quá “bất ngờ”.
>>Ẩn ý sau những thông điệp khác nhau từ đối thoại Mỹ - Trung
>>Đối thoại Mỹ - Trung thành công nhưng vẫn tồn tại bất đồng

Trái với dự đoán của báo giới và khá nhiều chuyên gia về kết quả “bế tắc” hoặc “thất bại” của Đối thoại chiến lược và kinh tế lần thứ 7 diễn ra trong hai ngày 23-24/6/2015 tại Washington DC, cả 4 trưởng đoàn Mỹ và Trung Quốc đều cười tươi, tay bắt chặt khi Đối thoại kết thúc và tuyên bố “kết quả vượt quá mong đợi” với 127 kết quả. Phải chăng quan hệ Trung-Mỹ đã thực sự “đảo chiều” chỉ sau “một đêm”?

Cuộc Đối thoại được mong chờ nhất

Kể từ khi được Tổng thống Obama và Chủ tịch Hồ Cẩm Đào nâng cấp thành Đối thoại Chiến lược và Kinh tế năm 2009, các Đối thoại chiến lược Trung-Mỹ luôn là mối quan tâm hàng đầu của dư luận lẫn các nhà phân tích thời cuộc bởi quy mô lớn nhất và tính chất cũng quan trọng nhất trong hơn 90 kênh đối thoại thường niên.

Đối thoại năm nay chủ nhà Mỹ có 8 thành viên nội các, trong đó có Ngoại trưởng Kerry, Bộ trưởng tài chính Jack Lew, và đông đảo quan chức cấp cao. Còn phía Trung Quốc có 400 quan khách do Phó Thủ tướng Uông Dương và Ủy viên Quốc vụ Dương Khiết Trì dẫn đầu. Đây cũng là kênh đối thoại song phương quy mô nhất thế giới. Điều này phản ảnh đúng thực trạng cũng như tầm vóc quan hệ giữa hai quốc gia lớn.

Cuộc Đối thoại năm nay nhận được quan tâm đặc biệt hơn, bởi:

Một, quan hệ Trung-Mỹ đang trải qua thời kỳ sóng gió nhất trong hơn ¼ thế kỷ qua kể từ sau sự kiện Thiên An Môn 6/1989 liên quan đến việc Trung Quốc xây đảo nhân tạo trên vùng biển chiếm đóng trái phép ở Biển Đông, các “thách đố” 2 nước về vùng cấm bay trên đảo nhân tạo và “vùng cấm” 12 hải lý trên biển , và đặc biệt là việc chính quyền Mỹ “nghi” tin tặc Trung Quốc đột nhập, lấy cắp dữ liệu của khoảng 4 triệu người do Cơ quan quản lý nhân lực (OPM) đang cất giữ. Dư luận lo ngại, với hàng tá các bất đồng và khác biệt như vậy liệu hai nước có còn duy trì được quan hệ hợp tác nữa hay không?

Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden bắt tay Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Diên Đông tại hội đàm.
Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden bắt tay Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Diên Đông tại hội đàm.

Hai, khả năng đạt được thỏa thuận về biến đổi khí hậu và Hiệp định đầu tư song phương (BIT). Chẳng hạn, liên quan đến biến đổi khí hậu, các động thái của Trung Quốc - nước đang phát triển lớn nhất, và Mỹ-nước phát triển lớn nhất thế giới, đồng thời là cả hai nước có lượng khí thải Carbon lớn nhất thế giới, sẽ có tác động sâu sắc đến lập trường của hàng loạt nước tại Hội nghị Thượng đỉnh về biến đổi khí hậu sẽ diễn ra tại Paris vào tháng 12/2015.

Ba, việc chuẩn bị của hai nước cho chuyến thăm Mỹ sẽ diễn ra vào tháng 9/2015 của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Đây là chuyến đi hết sức quan trọng đối với Trung Quốc và quan hệ Mỹ-Trung. Nhiều khả năng ông Tập sẽ trở thành nhà lãnh đạo của Trung Quốc lần đầu tiên được phát biểu trước cả hai viện của Quốc hội Mỹ. Do đó, Trung Quốc rất muốn mọi chuyện liên quan đến chuyến đi suôn sẻ.

Bước đi đầu tiên của Trung Quốc là tạm dừng bồi đắp đảo và kết quả của đòn tấn công ngoại giao là “không ngờ”!

Kết quả “không ngờ”

Nội dung của Đối thoại chiến lược khá rộng, bao trùm hàng loạt các chủ đề, từ an ninh hàng hải, an ninh mạng đến biến đổi khí hậu, phòng chống dịch bệnh, thương mại, rồi hợp tác kinh tế. Quan trọng nhất, hai bên đã đạt được 127 kết quả cụ thể, giải tỏa các căng thẳng trong quan hệ hai nước để chuẩn bị cho chuyển đi Washington của ông Tập. Các thỏa thuận chính đạt được gồm:

Thứ nhất, hai bên cam kết hợp tác để đem lại kết quả thành công của Hội nghị chống biến đổi khí hậu toàn cầu họp tại Paris vào tháng 12/2015. Riêng trong việc chống biến đổi khí hậu và môi trường, hai nước đã đạt được gần 40 kết quả. Các kết quả này là sự triển khai Tuyên bố chung Trung-Mỹ về thay đổi khí hậu trái đất được ông Obama và Tập ký năm 2014.

Thứ hai, bảo vệ và bảo tồn các đại dương, trong đó có việc chống đánh bắt cá bất hợp pháp, mở rộng các lực lượng cưỡng chế trên biển, thiết lập khu bảo vệ biển ở Nam cực.

Ba là, củng cố an ninh y tế toàn cầu, trong đó có việc Trung Quốc giúp các nước Tây Phi xây dựng lại hệ thống y tế, đối phó chống lại các bệnh dịch truyền  nhiễm.

Thứ tư, các hợp tác khác bao gồm: hai nước Trung-Mỹ ủng hộ một quốc gia Afghanistan hòa bình, ổn định và thống nhất; ủng hộ việc phi hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên và việc sớm đạt được thỏa thuận về Kế hoạch hành động chung toàn diện trên cơ sở thỏa thuận khung được nhóm P5+1, Iran và EU; hợp tác sâu rộng hơn trong việc chống lại chủ nghĩa khủng bố.

Hai nội dung được trông chờ nhiều nhất là căng thẳng trên Biển Đông và an ninh mạng–vốn được Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden nêu khá thẳng thắn trong phiên khai mạc–lại hoàn toàn “biến mất” trong Tuyên bố chung sau đó. Chẳng hạn, thay vì nhắc đến vấn đề Biển Đông, thì vấn đề hợp tác dân sự ở các đại dương lại được đưa vào thông cáo chung.    

Phải chăng gió đã “đảo chiều”?

Những ai mong chờ các trận “khẩu chiến” kịch liệt giữa Mỹ và Trung Quốc cũng như động thái cứng rắn từ phía Mỹ hẳn sẽ thất vọng. Các sắc thái đánh giá cũng khá khác nhau. Trước hết là việc cho rằng Trung Quốc đã “cao tay” khi tuyên bố dừng đắp đảo để đổi lấy “yên ổn” tạm thời, rồi sau đó “đâu lại đóng đấy” sau cuộc gặp cấp cao Mỹ-Trung được tổ chức vào tháng 9/2015. Có ý kiến khác lại cho rằng đã đến lúc Trung-Mỹ “bắt tay thỏa hiệp” và Biển Đông không phải là vấn đề lớn mà thực sự hai nước còn có các quan hệ lớn hơn. Vậy nên hiểu thế nào cho đúng?

Trước hết, diễn đàn Đối thoại Chiến lược và Kinh tế Trung Mỹ không phải là nơi để giải quyết các khác biệt, các tranh chấp. Đây là nơi mà hai bên chủ yếu bày tỏ quan điểm của mình với mục đích tăng cường lòng tin, thu hẹp các bất đồng. Do đó, cả Trung Quốc và Mỹ đều cố gắng gác lại các tranh chấp, các khác biệt, nhấn mạnh đến các điểm đồng làm nền tảng thúc đẩy hợp tác. Họ biết rằng các bất đồng, khác biệt hiện nay là quá lớn và càng tìm cách giải quyết thì lại càng đưa đến đến các tranh cãi không lối thoát. Thực chất đây là sự “thừa nhận các bất đồng, khác biệt” (agree to disagree).

Bên cạnh đó, xét trong bối cảnh hiện nay, cả Mỹ và Trung Quốc đều đang phải dồn sức đối phó cho hàng loạt các vấn đề đối nội, đối ngoại lớn và chưa sẵn sàng cho một cuộc đối đầu toàn diện. Đặc biệt, đối với Trung Quốc, nếu đối đầu càng leo thang thì Trung Quốc sẽ càng ở thế bất lợi khi không có chỗ dựa là mạng lưới các đồng minh và hệ thống căn cứ quân sự hải ngoại liên hoàn như Mỹ. Chưa kể sức mạnh và kinh nghiệm tác chiến trên biển của Trung Quốc còn thua xa Mỹ hàng thập kỷ.

Cuối cùng, về phía mình, Trung Quốc thấy giai đoạn đầu “lấn hải” có thể tạm ổn, cần tập trung củng cố các “thành quả” vừa giành được để dồn sức cho các “trận chiến” dài hơi hơn phía sau. Hơn nữa, việc tiếp tục xây đảo nhân tạo có thể phá hỏng chuyến đi Mỹ vào tháng 9/2015 của Chủ tịch Tập Cận Bình, đưa Trung Quốc vào “tầm ngắm” của tâm điểm chính trị nội bộ Mỹ trong mùa bầu cử Tổng thống năm 2016.

Còn bản thân Mỹ cũng cảm thấy “hài lòng” khi ít nhất các yêu cầu đòi phía Trung Quốc dừng hoạt động bồi đắp, cải tạo đã có kết quả và cần tiếp tục dùng các biện pháp, sức ép khác để Trung Quốc tuân thủ luật pháp quốc tế.

Sau cuộc Đối thoại này, hai nước Trung-Mỹ đã nhất trí sẽ có cuộc họp về an ninh biển vào tuần tới.

Xét trong bối cảnh hai nước có các tính toán lợi ích như trên thì kết quả của cuộc Đối thoại Trung-Mỹ vừa qua là hoàn toàn hiểu được và không đến nỗi quá “bất ngờ”.

Theo Hoàng Anh Tuấn (Viện trưởng Viện nghiên cứu Chiến lược, Bộ Ngoại giao)
Vietnamnet
MỚI NHẤT
Phiến quân IS thành lập tỉnh ở Nga
Phiến quân IS thành lập tỉnh ở Nga

Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS mới đây đã tuyên bố thành lập wilayat, tức là tỉnh của Tổ chức khủng bố này trên lãnh thổ Nga, cụ thể là trên lãnh thổ các nước Cộng hòa tự trị vùng Bắc Kavkaz như Chechnia, Ingushetia, Dagestan và Kabardino-Balkaria.

Chủ nhật, 28/06/2015 - 12:43

Tàu ngầm Kilo 185 - Khánh Hòa đang về Cam Ranh
Tàu ngầm Kilo 185 - Khánh Hòa đang về Cam Ranh

Lúc 05h30 ngày 28/6 (giờ Việt Nam), tàu Rolldock Storm của hãng Rolldock (Hà Lan) chở theo tàu ngầm kilo 185 - Khánh Hòa đã ở cách Singapore khoảng 40 hải lý về phía Đông - Đông Bắc, với đích đến là vịnh Cam Ranh (Khánh Hòa).

Chủ nhật, 28/06/2015 - 12:40

Nhiều quốc gia báo động an ninh cao sau 3 vụ tấn công khủng bố
Nhiều quốc gia báo động an ninh cao sau 3 vụ tấn công khủng bố

Sau ba vụ tấn công kinh hoàng xảy ra trong ngày 26-6 tại Pháp, Kuwait và Tunisia làm hơn 60 người thiệt mạng, một số quốc gia đã nâng mức báo động khủng bố và yêu cầu công dân nêu cao tinh thần cảnh giác trước nguy cơ xảy ra các vụ tấn công khủng bố tiếp theo.

Chủ nhật, 28/06/2015 - 12:00

Nga âm thầm phát triển vũ khí siêu thanh
Nga âm thầm phát triển vũ khí siêu thanh

Trang tin Business Insider dẫn nhận định của các nhà phân tích quân sự cho rằng, Moscow đang phát triển một vũ khí tấn công chiến lược có tốc độ cực cao tương tự như vũ khí siêu thanh của Trung Quốc.

Chủ nhật, 28/06/2015 - 11:05

Chiến lược nguy hiểm "gặm nhấm Biển Đông" và các "tam giác quan hệ"
Chiến lược nguy hiểm "gặm nhấm Biển Đông" và các "tam giác quan hệ"

(Dân trí) - Các học giả Việt-Mỹ cuối tuần này đã nhấn mạnh tính chất nguy hiểm của chiến lược "gặm nhấm Biển Đông" của Trung Quốc. Các chuyên gia cũng bàn tới các "tam giác quan hệ" Việt-Mỹ với Nhật và Trung Quốc như môi trường thúc đẩy hay kìm hãm sự hợp tác giữa Washington và Hà Nội.

Chủ nhật, 28/06/2015 - 11:03

Nghi phạm chặt đầu ông chủ tại Pháp là "con sói đội lốt cừu"
Nghi phạm chặt đầu ông chủ tại Pháp là "con sói đội lốt cừu"

Cảnh sát Pháp ngày 27/6 đã tiến hành thẩm vấn nghi phạm Hồi giáo cực đoan thực hiện vụ tấn công vào nhà máy khí đốt ở gần Lyon, đồng thời chặt đầu ông chủ của y, theo hướng kết hợp hai vụ làm một.

Chủ nhật, 28/06/2015 - 10:43

Trung Quốc phát triển tên lửa thế hệ mới cho tàu ngầm
Trung Quốc phát triển tên lửa thế hệ mới cho tàu ngầm

(Dân trí) - Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) đang phát triển tên lửa mới để trang bị cho loại tàu ngầm mới được đưa vào sử dụng.

Chủ nhật, 28/06/2015 - 10:10

Phái đoàn nghị sĩ Mỹ thăm Cuba thúc đẩy bình thường hoá quan hệ
Phái đoàn nghị sĩ Mỹ thăm Cuba thúc đẩy bình thường hoá quan hệ

(Dân trí) - Một phái đoàn các thượng nghị sĩ Mỹ đang có chuyến thăm Cuba. Dự kiến đoàn Mỹ sẽ có buổi làm việc với các quan chức chính phủ Cuba và các lãnh đạo tôn giáo tại đây.

Chủ nhật, 28/06/2015 - 09:45

Quốc tế phản đối Trung Quốc thay đổi nguyên trạng Biển Đông
Quốc tế phản đối Trung Quốc thay đổi nguyên trạng Biển Đông

Chiều 27/6, đông đảo bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình cùng sinh viên, Việt kiều đã tụ họp tại khu vực quảng trường Liên hợp quốc, nơi đặt biểu tượng chiếc ghế ba chân khổng lồ tại thành phố Geneva, Thụy Sĩ, để cùng tham gia diễu hành, ký kháng thư phản đối Trung Quốc thay đổi nguyên trạng Biển Đông.

Chủ nhật, 28/06/2015 - 09:30

Đài Loan: Nổ lớn tại công viên nước, ít nhất 500 người bị thương
Đài Loan: Nổ lớn tại công viên nước, ít nhất 500 người bị thương

(Dân trí) - Thông tấn xã Đài Loan đưa tin một vụ nổ lớn đã xảy ra tại Công viên nước Bát Tiên, thuộc quận Tân Bắc, ngoại ô thành phố Đài Bắc, Đài Loan tối 27/6, khiến ít nhất 500 người bị thương do bỏng và hoảng loạn giẫm đạp lên nhau.

Chủ nhật, 28/06/2015 - 08:48

Nghi vấn về căn cứ huấn luyện mới cho tàu sân bay Trung Quốc
Nghi vấn về căn cứ huấn luyện mới cho tàu sân bay Trung Quốc

(Dân trí) - Tờ China Youth Daily ngày 26/6 đưa tin quá trình xây dựng căn cứ huấn luyện hải quân đang được triển khai trên khu đất rộng hơn 160 ha trên đảo Trường Hưng.

Chủ nhật, 28/06/2015 - 08:00

Nỗi ám ảnh mang tên IS
Nỗi ám ảnh mang tên IS

Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 26-6 tuyên bố, cho đến nay vẫn chưa có bằng chứng cho thấy các vụ tấn công khủng bố ở Pháp, Tunisia và Kuwait diễn ra cùng ngày có liên quan đến nhau.

Chủ nhật, 28/06/2015 - 07:03

ĐÁNG QUAN TÂM
Tunisia đóng cửa một loạt đền thờ Hồi giáo, siết chặt an ninh sau vụ xả súng
Tunisia đóng cửa một loạt đền thờ Hồi giáo, siết chặt an ninh sau vụ xả súng

(Dân trí) - Thủ tướng Tunisia ngày 27/6 đã công bố một loạt biện pháp thắt chặt an ninh sau vụ xả súng làm 38 người thiệt mạng. Khoảng 80 đền thờ Hồi giáo bị cáo buộc “truyền bá thù hận” sẽ bị đóng cửa, giữa lúc du khách lũ lượt rời Tunisia.

Chủ nhật, 28/06/2015 - 05:03

Trung Quốc khiến các nước trong khu vực phải tích lũy vũ khí phòng thủ
Trung Quốc khiến các nước trong khu vực phải tích lũy vũ khí phòng thủ

(Dân trí) - Các động thái bành trướng của Trung Quốc tại Biển Đông đang đẩy các nước trong khu vực hướng đến việc mua vũ khí hạng nặng và máy bay quân sự của Mỹ, cựu Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Dov Zakheim tuyên bố.

Chủ nhật, 28/06/2015 - 04:00

Ý đồ thực sự của Mỹ trong cuộc chiến chống IS - Kỳ cuối
Ý đồ thực sự của Mỹ trong cuộc chiến chống IS - Kỳ cuối

Bằng cách loại bỏ chính quyền của Tổng thống Saddam Hussein ở Iraq, Mỹ đã vô tình (dù không muốn) mở rộng vòng cung ảnh hưởng địa lý của Iran cho đến tận Palestine, điều này khiến cho dự án mở rộng các vùng định cư của Israel dễ bị tổn thương hơn.

Thứ bảy, 27/06/2015 - 11:04

Những ghi chép bí mật cuối cùng của bin Laden
Những ghi chép bí mật cuối cùng của bin Laden

Trong những năm tháng cuối đời ẩn náu tại Pakistan, trùm khủng bố khét tiếng Osama bin Laden đã dành tâm huyết cho gia đình song vẫn ấp ủ hàng loạt những âm mưu khủng bố nhằm vào nước Mỹ.

Thứ bảy, 27/06/2015 - 10:03

Hôn nhân đồng tính hợp pháp trên toàn nước Mỹ
Hôn nhân đồng tính hợp pháp trên toàn nước Mỹ

Với tỷ lệ bỏ phiếu 5-4 (5 phiếu thuận, 4 phiếu chống), Tòa án tối cao Mỹ ngày 26/6 đã ra phán quyết hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới trên toàn bộ 50 bang của nước này, đánh dấu sự thay đổi lớn về quyền dân sự của cộng đồng người đồng giới ở Mỹ.

Thứ bảy, 27/06/2015 - 09:00

Nga – phương Tây tái diễn đối đầu
Nga – phương Tây tái diễn đối đầu

Khi Mỹ bắn tiếng triển khai vũ khí tới các nước thuộc Liên Xô (cũ), Liên minh châu Âu (EU) kéo dài lệnh trừng phạt kinh tế Nga, cuộc đối đầu Nga – phương Tây xoay quanh vấn đề Ukraine đang có dấu hiệu bùng phát trở lại.

Thứ bảy, 27/06/2015 - 08:00

Ukraina: Quân đội nước ngoài là ai?
Ukraina: Quân đội nước ngoài là ai?

Ngày 25/6, Tổng thống Ukraina Petro Porsoshenko đã ký ban hành dự luật cho phép quân đội nước ngoài vào Ukraina. Vậy những đạo quân sắp tới sẽ hiện diện ở nước này là ai?

Thứ bảy, 27/06/2015 - 07:00

Tham vọng của Trung Quốc đe dọa quyền lợi Mỹ?
Tham vọng của Trung Quốc đe dọa quyền lợi Mỹ?

Hãng Sputnik dẫn lời Tổng thống Djibouti Ismail Omar Guelleh cho biết, Trung Quốc đang đàm phán nhằm thành lập căn cứ quân sự tại quốc gia này.

Thứ bảy, 27/06/2015 - 06:01

Vì sao châu Âu phải cứu Hy Lạp?
Vì sao châu Âu phải cứu Hy Lạp?

Bất chấp việc không đưa ra quyết định thực tiễn nào về danh mục cải cách mà Hy Lạp có nghĩa vụ tiến hành, Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) ngày 25-6 ở Brussels (Bỉ) đã kết thúc với quyết định bằng mọi giá phải giữ Hy Lạp ở lại Khu vực sử dụng đồng tiền chung châu Âu (Eurozone).

Thứ bảy, 27/06/2015 - 05:00

Cải tạo đảo ở Biển Đông, Trung Quốc đang tàn sát môi trường
Cải tạo đảo ở Biển Đông, Trung Quốc đang tàn sát môi trường

Các nhà khoa học ngày càng lo ngại về hoạt động cải tạo đảo phi pháp của Trung Quốc ở Biển Đông gây hậu quả nghiêm trọng đến môi trường tại đây.

Thứ bảy, 27/06/2015 - 04:03

Chính quyền Bắc Kinh sẽ dời trụ sở ra khỏi trung tâm thủ đô
Chính quyền Bắc Kinh sẽ dời trụ sở ra khỏi trung tâm thủ đô

(Dân trí) - Trung Quốc đang lên kế hoạch di dời chính quyền thành phố Bắc Kinh, bao gồm hàng chục nghìn công chức ra khỏi trung tâm thủ đô, tới quận Thông Châu ở phía đông.

Thứ bảy, 27/06/2015 - 03:03

NATO tìm cách tạo thế cân bằng với Nga
NATO tìm cách tạo thế cân bằng với Nga

Nhiều dấu hiệu cho thấy Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang tái trang bị để chuẩn bị cho cái mà họ gọi là cuộc đối đầu trong nhiều năm tới có khả năng xảy ra với một nước Nga đang trỗi dậy và khó đoán định.

Thứ bảy, 27/06/2015 - 03:00