Nga - “Nhà môi giới” quyền lực tại Trung Đông

Bình luận về vai trò của Nga tại khu vực Trung Đông, tờ Foreign Affairs mới đây dự đoán, chắc chắn, Nga sẽ nổi lên thành một “nhà môi giới” quyền lực ngang hàng và thậm chí còn quan trọng hơn Mỹ, sau khi thành công ở nơi Mỹ đã thất bại.
>>“Cuộc chơi” thành công ngoài mong đợi của Nga ở Trung Đông
>>Nga “rộng đường” ở Trung Đông sau quyết định rút quân của ông Trump

Nga - “Nhà môi giới” quyền lực tại Trung Đông - 1

Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Syria Bashar al-Assad. (Nguồn: Reuters)

Thông điệp về sức mạnh quân sự và kỹ năng ngoại giao của Nga sẽ vượt ra ngoài phạm vi Trung Đông và thúc đẩy việc công nhận Nga là một cường quốc toàn cầu.    

Từng hiện diện khắp Trung Đông

Nga từng thành công ở Trung Đông. Lực lượng không quân Nga đã cứu chế độ Assad khỏi một thất bại chắc chắn xảy ra. Giờ đây, Thổ Nhĩ Kỳ và Israel phải chấp nhận sự hiện diện của binh lính Nga ở biên giới nước mình. Saudi Arabia đã trải thảm đỏ tiếp đón Tổng thống Nga Vladimir Putin. Và Tổng thống Mỹ Donald Trump cảm ơn ông Putin vì đã tạo điều kiện thuận lợi cho chiến dịch tiêu diệt Abu Bakr al-Baghdadi, thủ lĩnh tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.

Nga đã hiện diện trên khắp Trung Đông, từ Bắc Phi đến vịnh Persia từ các vị khách cấp cao, vũ khí, binh lính cho đến những thỏa thuận xây dựng các nhà máy năng lượng hạt nhân.

Tờ Foreign Affairs nhận định, sự trỗi dậy trở lại của Nga với tư cách một “nhà môi giới” quyền lực lớn ở Trung Đông là rất đáng chú ý, không chỉ vì điều này trái ngược với lập trường không nhất quán của Mỹ trong khu vực mà còn vì trong 1/4 thế kỷ sau Chiến tranh Lạnh, Nga đã không hiện diện trong khu vực này. Tuy nhiên, sự vắng bóng của Nga, chứ không phải sự trở lại của siêu cường này, mới là điều bất thường.

Trong hàng thế kỷ, Nga đã chiến đấu với Thổ Nhĩ Kỳ, Anh và Pháp để giành quyền tiếp cận Địa Trung Hải, bảo vệ các tín đồ Cơ Đốc giáo dưới sự cai trị của Đế chế Ottoman và giữ một chỗ đứng ở vùng Đất Thánh. Trong phần lớn kỷ nguyên hậu Thế chiến II, Liên Xô là lực lượng chính ở Trung Đông.

Moscow đã hỗ trợ Tổ chức giải phóng Palestine trong cuộc đấu tranh chống lại Israel. Ai Cập và Syria đã tiến hành chiến tranh chống lại Israel bằng vũ khí của Liên Xô, với sự giúp đỡ từ các cố vấn quân sự và thậm chí đôi khi là cả các phi công Liên Xô.

Sau đó, vào cuối những năm 1980, Liên Xô rơi vào thời kỳ khó khăn và nhanh chóng rút lực lượng. Trong 2 thập kỷ sau đó, sự hiện diện của Nga ở Trung Đông chỉ là cho có. Mỹ dường như đã quen với việc tiến hành chiến tranh, áp đặt tầm nhìn chính trị của mình và trừng phạt các chính phủ không quy thuận.

Tình trạng này kéo dài cho đến năm 2015. Mùa Thu năm 2015, Nga đã điều binh lính đến Syria. Nhiều người kỳ vọng một liên minh các tổ chức đối lập do Mỹ hậu thuẫn sẽ giành chiến thắng trong cuộc nội chiến tại Syria và lật đổ chế độ Bashar al-Assad.

Tuy nhiên, sức mạnh bất ngờ của quân đội Nga đã nhanh chóng làm thay đổi chiều hướng các sự kiện, cho thấy Trung Đông nếu không có Nga sẽ thực sự đi chệch hướng

Nga đang thực sự muốn gì?

Theo quan điểm của Moscow, việc quay trở lại chính trường quyền lực ở Trung Đông năm 2015 là một động thái hợp lý, thậm chí là cần thiết. Chế độ Assad là khách hàng còn lại cuối cùng của Nga – mà họ đã làm ăn kinh doanh cùng trong nửa thập kỷ trước.

Giờ đây, Assad đang gặp nguy hiểm, sắp sửa bị liên minh các tổ chức đối lập do Mỹ hậu thuẫn đánh bại. Việc cứu chế độ Syria vừa là điều cần thiết nếu Nga muốn duy trì chỗ đứng ở Trung Đông, vừa là một cơ hội để “giáng đòn” vào Mỹ.

Hơn nữa, Nga có những quan ngại an ninh trong nước về tác động gián tiếp của cuộc chiến ở Syria. Có nguồn tin cho biết, một vài trong số các tổ chức cấp tiến nhất trong cuộc nội chiến Syria đã tiếp nhận hàng trăm, có thể là hàng nghìn, chiến binh Nga vào hàng ngũ với họ. Do có vị trí địa lý gần Trung Đông và đường biên giới dễ xâm nhập nên việc Nga chiến đấu chống lại những kẻ khủng bố ở Syria, theo như lời ông Putin, hợp lý hơn là chờ “chúng đến gõ cửa”.

Mùa Thu năm 2015, khi ông Putin cử lực lượng không quân và bộ binh Nga đến Syria, Mỹ đã tỏ rõ rằng, họ sẽ không trực tiếp can thiệp cuộc nội chiến Syria. Do đó, nguy cơ xảy ra đối đầu quân sự với Mỹ là rất nhỏ. Vẫn còn có nguy cơ hai lực lượng vô tình đối đầu nhau, nhưng nguy cơ này đã được giải quyết thông qua việc giảm xung đột. Điều này cũng được đánh giá là một chiến thắng đối với quân đội Nga vì nếu như trước đây Mỹ tự do hoạt động ở Syria theo ý muốn thì giờ đây, họ phải phối hợp hoạt động với Nga.

Theo quan điểm của Moscow, chiến dịch Syria là một thành công – nơi Nga không phải chịu nhiều tổn thất về tính mạng hay tài sản. Thay vào đó, cuộc can thiệp này đã khôi phục vị trí nổi bật của Nga ở Trung Đông, chứng tỏ sức mạnh mới được khôi phục của quân đội Nga và mang đến nhiều cơ hội để thử các vũ khí mới.

Giờ đây, tất cả các nước trong khu vực cũng sẽ biết rằng, Nga giúp đỡ đồng đội của mình – không như Mỹ, bỏ rơi bạn bè khi vừa thấy dấu hiệu khó khăn đầu tiên, như họ từng làm với cựu Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak vào năm 2011.

Thành tựu đi đôi với thách thức

Iran, Israel và Saudi Arabia đang chiến đấu chống lại cuộc chiến tranh ủy nhiệm ác liệt ở Syria và Điện Kremlin đã tự đặt mình vào vị trí một nhà môi giới quyền lực cho tất cả các bên. Nga có thể đàm phán và có mối quan hệ tốt đẹp với tất cả, do đó Nga có vai trò không thể thiếu.

Tuy nhiên, trong một khu vực bị chia rẽ bởi những bất hòa về tôn giáo, ý thức hệ và địa chính trị, và từ lâu đã chứng kiến những cuộc cạnh tranh dữ dội, một “nhà môi giới” quyền lực cần phải có khả năng hành động chứ không chỉ là đàm phán với tất cả các bên tham gia.

Israel muốn Nga kiềm chế Iran và Hezbollah ở Syria, trong khi đó Iran và Hezbollah vẫn có ý định tiến hành chiến dịch chống nhà nước Do Thái. Saudi Arabia muốn Nga đứng về phía họ trong cuộc đối đầu với Iran. Trong khi đó, Nga đã đầu tư đáng kể vào mối quan hệ với Iran và sẽ không hy sinh nó để đổi lấy mối quan hệ tốt đẹp hơn với Israel hay Saudi Arabia.

Tháng 6/2018, tại Jerusalem, Thư ký Hội đồng an ninh Nga Nikolai Patrushev đã đưa ra quan điểm rõ ràng, bác bỏ những cáo buộc của Mỹ và Israel rằng, Iran là mối đe dọa lớn nhất đối với an ninh Trung Đông và gọi các cuộc tấn công của Israel là điều không mong muốn.

Theo giới quan sát, một giải pháp chính trị ở Syria sẽ là thành tựu lớn nhất sau nỗ lực quân sự của Moscow. Chắc chắn, Nga sẽ nổi lên thành một “nhà môi giới” quyền lực ngang hàng và thậm chí còn quan trọng hơn Mỹ, sau khi thành công ở nơi Mỹ đã thất bại. Thông điệp về sức mạnh quân sự và kỹ năng ngoại giao của Nga sẽ vượt ra ngoài phạm vi Trung Đông và thúc đẩy việc công nhận Nga là một cường quốc toàn cầu.

Sau khi đảm bảo hòa bình ở Syria, Nga có thể trông cậy vào nguồn tài trợ của châu Âu và các nước Arab giàu có để tái thiết Syria. Điều này sẽ mang đến những hợp đồng sinh lợi cho các công ty Nga có quan hệ thân thiết với Điện Kremlin.

Để mang lại một nền hòa bình bền vững, Nga sẽ cần phải kiềm chế Iran và Hezbollah, cũng như trấn an Israel và Thổ Nhĩ Kỳ về tình hình an ninh. Hiện tại, châu Âu hay bất kỳ nước nào khác đều không vội vã chi trả khoản phí tổn khổng lồ cho công cuộc tái thiết Syria. Nga không thể giải quyết vấn đề nan giải này mà không khiến một số quốc gia phật lòng.

Nga đã quay trở lại một khu vực rộng lớn và bất ổn đúng lúc nơi đây bắt đầu thích nghi với sự không chắc chắn của một trạng thái bình thường mới đang xuất hiện: “Một Trung Đông hậu Mỹ”. Dù vậy, rất ít chính phủ trong khu vực, nếu có, thực sự mong muốn Nga lấp vào chỗ trống mà Mỹ để lại khi nước này rút quân và tập trung sự chú ý và các nguồn lực của họ vào nơi khác.

Thành tích của quân đội Nga ở Syria và việc ông Putin được tiếp đón nồng nhiệt ở Saudi Arabia không thể che giấu thực tế rằng, nền kinh tế Nga đang gặp khó khăn và khao khát các khoản đầu tư.

Đối với Điện Kremlin, các nước Arab vùng Vịnh giàu có là một cơ hội để xây dựng nguồn quỹ. Việc quân đội Nga dành khoản ngân sách tương đối hạn chế cho hoạt động mua bán cũng không còn là bí mật và các thương vụ bán vũ khí cho nước ngoài là nguồn thu nhập chính của ngành công nghiệp quốc phòng Nga.

Điều này cũng đúng với nền công nghiệp năng lượng hạt nhân của Nga. Mặc dù được quảng bá là doanh nghiệp mũi nhọn của ngành công nghiệp Nga, nhưng Tập đoàn năng lượng nguyên tử quốc gia Rosatom vẫn chưa xây dựng được một nhà máy nào ngoài nhà máy Bushehr ở Iran, vốn mất vài thập kỷ mới hoàn thành.

Nga hầu như không mang lại điều gì cho các xã hội Arab trong khu vực, vốn cần an ninh, sự ổn định và các cơ hội hiện đại hóa chính trị và kinh tế. Các chuyến thăm cấp cao và các thương vụ mua bán vũ khí sẽ không đáp ứng được những mục tiêu đó.

Tuy nhiên, việc Nga quay trở lại Trung Đông không hẳn chỉ là đe dọa đến các lợi ích của Mỹ. Khi xem xét lại những lợi ích và cam kết của mình trong khu vực, Mỹ có thể tìm thấy những lĩnh vực mà lợi ích của Mỹ và Nga tương thích hay thậm chí là đồng nhất với nhau. Chẳng hạn, năm 2015, Mỹ và Nga đã có thể hợp tác trong vấn đề thỏa thuận hạt nhân Iran.

Theo Thế giới & Việt Nam

MỚI NHẤT
Nhà Trắng dọa trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ nếu không từ bỏ vũ khí Nga
Nhà Trắng dọa trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ nếu không từ bỏ vũ khí Nga

(Dân trí) - Cố vấn An ninh Nhà Trắng cảnh báo nếu Thổ Nhĩ Kỳ không từ bỏ ý định mua hệ thống phòng thủ tên lửa của Nga, Mỹ sẽ áp lệnh trừng phạt với Ankara.

Thứ hai, 11/11/2019 - 07:19

Tổng thống Bolivia và "phó tướng" đồng loạt từ chức sau 3 tuần tái đắc cử
Tổng thống Bolivia và "phó tướng" đồng loạt từ chức sau 3 tuần tái đắc cử

(Dân trí) - Tổng thống Bolivia Evo Morales và Phó Tổng thống Álvaro García Linera đã tuyên bố từ chức sau khi một tổ chức nước ngoài phát hiện sai sót trong kết quả cuộc bầu cử hồi tháng trước, sự việc đã “thổi bùng” bất ổn chính trị tại Bolivia trong những tuần qua.

Thứ hai, 11/11/2019 - 07:06

Tổng thống Mỹ Donald Trump được gửi tặng một mảng Bức tường Berlin
Tổng thống Mỹ Donald Trump được gửi tặng một mảng Bức tường Berlin

Một nhóm công dân Đức đã gửi mảng tường 2,7 tấn vốn thuộc về Bức tường Berlin tới Tổng thống Mỹ Donald Trump nhân kỷ niệm 30 năm ngày bức tường sụp đổ, như một món quà để nhắc nhở ông Trump về tầm quan trọng của một thế giới không có ngăn cách.

Chủ nhật, 10/11/2019 - 09:14

Thị trưởng bỏ chạy thục mạng khỏi cánh phóng viên
Thị trưởng bỏ chạy thục mạng khỏi cánh phóng viên

(Dân trí) - Các chính trị gia khắp thế giới thường bị chỉ trích về chuyện phớt lờ các câu hỏi khó. Nhưng một thị trưởng tại Chile lại tránh câu hỏi của phóng viên bằng cách bỏ chạy nhanh nhất có thể.

Chủ nhật, 10/11/2019 - 08:57

Iran phát hiện mỏ dầu 53 tỷ thùng
Iran phát hiện mỏ dầu 53 tỷ thùng

(Dân trí) - Tổng thống Iran Hassan Rouhani hôm nay cho biết, nước này đã phát hiện một mỏ dầu mới có trữ lượng 53 tỷ thùng. Phát hiện này giúp trữ lượng dầu thô của Cộng hòa Hồi giáo tăng lên 1/3.

Chủ nhật, 10/11/2019 - 04:50

Xung đột Mỹ - Trung trên bờ vực trở thành “chiến tranh tài chính”
Xung đột Mỹ - Trung trên bờ vực trở thành “chiến tranh tài chính”

(Dân trí) - Cựu Bộ trưởng Tài chính Trung Quốc nhận định cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa Bắc Kinh và Mỹ có nguy cơ trở thành một cuộc chiến tài chính.

Chủ nhật, 10/11/2019 - 03:55

Kẻ thắng, người thua thực sự ở Syria là ai?
Kẻ thắng, người thua thực sự ở Syria là ai?

Bất chấp những diễn biến mới, có 1 thực tế vẫn không thay đổi: Đó là tương lai Syria đang phụ thuộc vào các lực lượng bên ngoài hơn là chính nước này.

Chủ nhật, 10/11/2019 - 12:34

Nga công bố video lắp ráp “bóng ma bầu trời” Su-57
Nga công bố video lắp ráp “bóng ma bầu trời” Su-57

(Dân trí) - Kênh truyền hình của Bộ Quốc phòng Nga đã công bố đoạn video ghi lại một phần quy trình lắp ráp máy bay chiến đấu tàng hình thế hệ 5 Su-57.

Chủ nhật, 10/11/2019 - 11:19

Khoảnh khắc máy bay chở khách bốc cháy trên đường băng
Khoảnh khắc máy bay chở khách bốc cháy trên đường băng

(Dân trí) - Một máy bay chở khách của hãng hàng không Ukraine đã bất ngờ bốc cháy tại sân bay ở Ai Cập do rò rỉ nhiên liệu.

Chủ nhật, 10/11/2019 - 10:19

Giáo sư đại học Nga bị bắt vì tình nghi sát hại, phân xác người tình trẻ
Giáo sư đại học Nga bị bắt vì tình nghi sát hại, phân xác người tình trẻ

(Dân trí) - Cảnh sát tại thành phố Saint Petersburg ngày 9/11 đã bắt giữ một sử gia Nga nổi tiếng bị tình nghi sát hại một cựu sinh viên sau khi ông này được kéo lên khỏi một con sông với chiếc balô chứa 2 cánh tay của một người phụ nữ.

Chủ nhật, 10/11/2019 - 08:54

Triều Tiên cảnh báo cánh cửa đàm phán với Mỹ sắp khép lại trước hạn chót
Triều Tiên cảnh báo cánh cửa đàm phán với Mỹ sắp khép lại trước hạn chót

(Dân trí) - Một nhà ngoại giao cấp cao của Triều Tiên cảnh báo cánh cửa cơ hội để đàm phán với Mỹ đang dần khép lại nếu Washington không có những động thái tích cực trước cuối năm nay.

Chủ nhật, 10/11/2019 - 07:48

Ông Trump: Trung Quốc đang trải qua giai đoạn tồi tệ nhất trong 57 năm
Ông Trump: Trung Quốc đang trải qua giai đoạn tồi tệ nhất trong 57 năm

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump cho rằng Trung Quốc rất muốn đạt được một thỏa thuận thương mại với Mỹ trong bối cảnh nước này đang trải qua một năm tồi tệ nhất trong hơn nửa thế kỷ.

Chủ nhật, 10/11/2019 - 07:06

ĐÁNG QUAN TÂM
30 năm bức tường Berlin và dòng chảy lịch sử
30 năm bức tường Berlin và dòng chảy lịch sử

Sự sụp đổ của bức tường Berlin là thất bại của một mô hình nhưng không phải là dấu chấm hết cho các mô hình khác.

Thứ bảy, 09/11/2019 - 10:25

Rộ tin cựu vương Malaysia gợi ý chi 250.000 USD để cắt liên lạc với người đẹp Nga
Rộ tin cựu vương Malaysia gợi ý chi 250.000 USD để cắt liên lạc với người đẹp Nga

(Dân trí) - Cựu vương Malaysia Muhammad V được cho là đã gợi ý sẽ mở một quỹ tín thác 250.000 USD cho mẹ con cựu hoa hậu Moscow Okasana Voevodina với một số điều kiện đi kèm, trong đó có việc hai bên sẽ ngừng liên lạc với nhau.

Thứ bảy, 09/11/2019 - 03:54

17 rocket tấn công căn cứ Mỹ đóng quân tại Iraq
17 rocket tấn công căn cứ Mỹ đóng quân tại Iraq

(Dân trí) - Gần 20 rocket đã nã vào một căn cứ không quân Iraq, nơi có quân đội Mỹ đồn trú.

Thứ bảy, 09/11/2019 - 03:12

Tàu lặn Trung Quốc hoàn tất hoạt động thử nghiệm ở Biển Đông
Tàu lặn Trung Quốc hoàn tất hoạt động thử nghiệm ở Biển Đông

(Dân trí) - Tàu lặn không người lái do Trung Quốc phát triển với khả năng hoạt động tầm xa ở Biển Đông đã hoàn tất cuộc thử nghiệm kéo dài hơn 1 tháng.

Thứ bảy, 09/11/2019 - 03:11

Mỹ lên tiếng sau khi Tổng thống Pháp ví NATO bị “chết não”
Mỹ lên tiếng sau khi Tổng thống Pháp ví NATO bị “chết não”

(Dân trí) - Một quan chức cấp cao của Mỹ thừa nhận rằng NATO cần phải thay đổi để phát triển hơn nữa, sau khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nói khối liên minh quân sự đang đối mặt với tình trạng “chết não”.

Thứ bảy, 09/11/2019 - 11:40

Người đẹp Iran được tị nạn tại Philippines sau 3 tuần bám trụ sân bay
Người đẹp Iran được tị nạn tại Philippines sau 3 tuần bám trụ sân bay

(Dân trí) - Một người đẹp Iran bị giới chức nước này truy nã về các cáo buộc hình sự đã được phép tị nạn chính trị tại Philippines sau 3 tuần bám trụ tại sân bay ở thủ đô Manila.

Thứ bảy, 09/11/2019 - 11:32

Lễ an táng gặp sự cố, thi thể cựu thị trưởng Peru văng khỏi quan tài
Lễ an táng gặp sự cố, thi thể cựu thị trưởng Peru văng khỏi quan tài

(Dân trí) - Thi thể của cựu thị trưởng Peru bị văng ra khỏi quan tài khi một sự cố xảy ra trong quá trình hạ huyệt tại lễ tang của ông.

Thứ bảy, 09/11/2019 - 10:49

Tranh cãi quanh cuốn sách của “kháng chiến quân” về Tổng thống Trump
Tranh cãi quanh cuốn sách của “kháng chiến quân” về Tổng thống Trump

Nội dung cuốn sách có tên “Một lời cảnh báo” của tác giả “ẩn danh” được Washington Post tiết lộ chưa đầy 2 tuần trước khi nó lên kệ vào 19/11 tới.

Thứ bảy, 09/11/2019 - 10:39

Ông Trump chưa đồng ý gỡ bỏ thuế với Trung Quốc
Ông Trump chưa đồng ý gỡ bỏ thuế với Trung Quốc

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump cho biết ông vẫn chưa đồng ý gỡ bỏ thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc, mặc dù Bắc Kinh muốn ông làm như vậy.

Thứ bảy, 09/11/2019 - 08:49

Tổng thống Trump có thể sang Nga dự duyệt binh Ngày Chiến Thắng
Tổng thống Trump có thể sang Nga dự duyệt binh Ngày Chiến Thắng

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đang cân nhắc lời mời từ Tổng thống Nga Vladimir Putin về việc tham dự lễ duyệt binh Ngày Chiến Thắng vào năm sau. Ông chủ Nhà Trắng cho biết ông rất muốn tham gia sự kiện này nếu có thể.

Thứ bảy, 09/11/2019 - 08:33

Iran tung video bắn rơi máy bay không người lái nước ngoài, Mỹ lên tiếng
Iran tung video bắn rơi máy bay không người lái nước ngoài, Mỹ lên tiếng

(Dân trí) - Truyền thông Iran đăng tải đoạn video được cho ghi lại cảnh tên lửa nước này xuất phát từ bệ phóng bắn rơi máy bay không người lái nước ngoài. Mỹ sau đó đã lên tiếng khẳng định đây không phải là thiết bị của Washington.

Thứ bảy, 09/11/2019 - 07:34

Kho vũ khí hạt nhân của Nga thay đổi thế nào thời hậu Xô viết?
Kho vũ khí hạt nhân của Nga thay đổi thế nào thời hậu Xô viết?

Cho đến nay, “bộ ba” hạt nhân của Nga và Mỹ đều đang bị khống chế bởi Hiệp ước cắt giảm vũ khí chiến lược (START-3).

Thứ bảy, 09/11/2019 - 07:09