Tiết lộ bất ngờ về tên tác phẩm bất hủ “Mười chín tháng Tám”

Dân trí Cố nhạc sĩ Xuân Oanh đã sáng tác lúc đi ra khỏi nhà và hoàn thành ca khúc ở cuối con đường. Anh Đỗ Lê Chi, con trai cố nhạc sĩ cũng tiết lộ, vì sao cha mình đặt tên ca khúc là “Mười chín tháng Tám”...

Mỗi dịp đến ngày 19/8, ngày Cách mạng thành công, cũng là ngày truyền thống của lực lượng Công an nhân dân, trên mọi ngõ ngách của dải đất hình chữ S đều rộn ràng vang lên giai điệu ca khúc bất hủ “Mười chín tháng Tám”, nhắc lại lịch sử hào hùng của dân tộc.

Tiết lộ bất ngờ về tên tác phẩm bất hủ “Mười chín tháng Tám” - 1

Cố nhạc sĩ Xuân Oanh (1923-2010), người đã viết nên những lời ca của bài hát đi cùng năm tháng ấy quê ở thị xã Quảng Yên (Quảng Ninh)

"Toàn dân Việt Nam đứng đều lên góp sức một ngày. Thề đem xương máu quyết lòng chiến đấu cho tương lai. Mười chín tháng Tám khi quốc dân căm hờn kêu thét. Tiến lên cùng hô mau diệt tan hết quân thù chung. Mười chín tháng Tám. Ánh sao tự do đem tới. Cờ bay nơi nơi muôn ánh sao vàng. Máu pha tươi hồng trên lá cờ bay khắp chốn giang sơn. Người Việt Nam đều thống nhất reo vang lời thề. Mười chín tháng Tám. Chớ quên là ngày khởi nghĩa. Hạnh phúc sáng tỏ, non sông Việt Nam...".

Và cứ mỗi dịp này, anh Đỗ Lê Chi, con trai cố nhạc sĩ Xuân Oanh lại bồi hồi. “Khi hành khúc vang lên, rất sôi động, gợi nhớ về thời hào hùng của dân tộc. Ca khúc thúc giục lòng yêu nước, yêu dân tộc, quyết tâm về độc lập dân tộc. Vào thời điểm như thế này, ca khúc rất ý nghĩa.

Là một người con, tôi rất tự hào về người cha của mình. Ông đã vươn lên từ khó khăn, gian khổ. Chúng tôi được kế thừa từ cha lòng yêu nước nồng nàn, khát khao độc lập dân tộc. Khi sáng tác ca khúc này, cha tôi còn trẻ lắm, mới 22 tuổi”, anh Đỗ Lê Chi chia sẻ với phóng viên Dân trí.

Tiết lộ bất ngờ về tên tác phẩm bất hủ “Mười chín tháng Tám” - 2

Quần chúng tập trung trước Quảng trường ngày 19-8-1945 (nguồn: Internet).

Theo anh Đỗ Lê Chi, cha anh kể lại, ngày 19/8/1945, từ sáng sớm tinh mơ, Hà Nội rực rỡ cờ đỏ sao vàng. Hàng vạn người được tập hợp thành đội ngũ từ các làng xã ngoại thành và các huyện thuộc tỉnh Hà Đông cũ theo các ngả đường rầm rập tiến vào nội thành. Họ mang theo khẩu hiệu, cờ và các loại vũ khí thô sơ như mã tấu, dao phát bờ, câu liêm...

Ở nội thành, nhà máy, công sở đều nghỉ việc. Các chợ vắng hẳn người. Nhiều hiệu buôn đóng cửa. Lớp lớp người xuống đường tham gia đoàn người hừng hực khí thế. Cả một biển người tràn ngập các nẻo đường dẫn đến Quảng trường Nhà hát Lớn Hà Nội. Chẳng mấy chốc, quảng trường chật ních người reo vang chiến thắng...

Tiết lộ bất ngờ về tên tác phẩm bất hủ “Mười chín tháng Tám” - 3

Ca khúc "Mười chín tháng Tám".

Nhạc sĩ Xuân Oanh khi đó là con trong một gia đình tiểu thị dân nghèo có cha làm thợ may. Mẹ mất từ năm 6 tuổi nên đến 14 tuổi, học xong tiểu học trường Pháp thuộc, ông bắt đầu tự kiếm sống bằng đủ các nghề: Thợ đúc, thợ mỏ, dạy học, vẽ tranh, nhạc công phòng trà.

Năm 19 tuổi, ông lên Hà Nội. Từ một người chỉ học đến lớp 4 tiểu học, lấy tự học làm đầu và sự nỗ lực đã giúp ông thông thạo 4 ngoại ngữ: Pháp, Anh, Nga, Trung Quốc. Ông đã dịch hàng chục cuốn tiểu thuyết nổi tiếng của nước ngoài sang tiếng Việt… Cũng chính ông tự học âm nhạc để sáng tác nhạc và chơi nhạc. Ông cũng đã tự mày mò để vẽ nên những bức tranh sơn dầu đẹp để treo trong gia đình.

Vào thời điểm sáng tác ca khúc “Mười chín tháng Tám”, Xuân Oanh đã sớm giác ngộ cách mạng, được nhà văn Nguyễn Đình Thi và một số đồng chí khác dìu dắt, hướng dẫn tham gia công tác tuyên truyền, cụ thể là đi phát hành các tờ báo Hồn Nước, Cờ Giải Phóng.

Tiết lộ bất ngờ về tên tác phẩm bất hủ “Mười chín tháng Tám” - 4

Nhạc sĩ Xuân Oanh và bà Xuân Uyên ngày cưới (năm 1951).

Sáng sớm ngày 19/8 lịch sử, Xuân Oanh đã nhập vào đoàn người đi từ Văn Điển lên Nhà hát Lớn Hà Nội. Mọi người hối hả, khẩn trương và vô cùng phấn khích. Người ta hô vang những khẩu hiệu "Việt Minh muôn năm!". Tâm trạng ông lúc đó rất khó tả, bèn nảy ý nghĩ sáng tác một ca khúc đánh dấu sự kiện lịch sử trọng đại này của toàn dân tộc.

Thế là ông cứ vừa đi, vừa lẩm nhẩm những câu hát đầu tiên: "Toàn dân Việt Nam đứng đều lên góp sức một ngày/ Thề đem xương máu lên đường chiến đấu cho tương lai…". Ông lấy mẩu giấy từ vỏ bao thuốc lá để ghi lại những ca từ đầu tiên. Hễ viết được câu nào thì ông lại bắt nhịp cho đồng bào trong đoàn cùng hát theo câu ấy.

Họ thuộc và hát trôi chảy, ông lại nghĩ tiếp câu sau cho đến hết bài. Không hiểu sao, ông cho ra đời bài hát khá dễ dàng, có thể nói là không mất công nghĩ ngợi nhiều. Để rồi, từ đường Hàng Bài, sau khi đoàn biểu tình chiếm được trại lính khố xanh, đến khi tập hợp lại trước cửa Nhà hát Lớn thì ca khúc cũng được sáng tác xong.

Lúc sinh thời, ông từng khẳng định rằng, chính cái không khí lịch sử, tình cảm của đồng bào đã giúp ông sáng tác nhanh như vậy. Sau đó bài hát đã đi vào lòng người trong niềm hân hoan và tự hào.

Anh Đỗ Lê Chi tiết lộ: “Điều đặc biệt là khi cha tôi sáng tác, ông chẳng nghĩ gì đến tên ca khúc, chỉ cố làm sao cho số đông người dễ hát, dễ thuộc. Sau khi hướng dẫn xong cả bài, khi mọi người đã hát trôi chảy, bỗng có người hỏi: "Này nhạc sĩ ơi, thế ca khúc này tên gì?", khi ấy, ông mới sực nhớ là chưa nghĩ tên. Ông nghĩ mãi, cuối cùng bèn nói: "Hôm nay là ngày 19/8. Lịch sử sẽ ghi nhớ mãi ngày này. Thôi, lấy luôn tên bài là “Mười chín tháng Tám". Sau đó ông hỏi mọi người thấy thế có được không? Tất cả thống nhất: "Được đấy". Phải nói rằng, chính không khí lịch sử, chính sự đồng lòng của mọi người đã đặt tên cho ca khúc. Cái tên vừa cụ thể, giản dị vừa ý nghĩa, gắn liền với dấu mốc lịch sử”.

"Mười chín tháng Tám" đã trở thành một ca khúc đi cùng năm tháng và nhạc sĩ Xuân Oanh không phải sửa chữa gì thêm: "Người Việt Nam ta giữ vững trong tim lời thề. Mười chín tháng Tám chớ quên là ngày khởi nghĩa. Hạnh phúc sáng tô non sông Việt Nam. Toàn dân Việt Nam đứng đều lên góp sức một ngày. Thề đem xương máu quyết lòng chiến đấu cho tương lai. Mười chín tháng Tám khi quốc dân căm hờn kêu thét. Tiến lên cùng hô mau diệt tan hết quân thù chung".

Ca khúc này có sức lan tỏa, ảnh hưởng rộng rãi tới người dân Hà Nội thời điểm đó. Ngay trong ngày 19/8/1945; ca khúc được in ở một hiệu sách và phát trên sóng phát thanh.

Tiết lộ bất ngờ về tên tác phẩm bất hủ “Mười chín tháng Tám” - 5

Nhạc sĩ Xuân Oanh và các con. Anh Đỗ Lê Chi ngoài cùng, bên trái. (Ảnh gia đình NS cung cấp)

Ngoài ca khúc “Mười chín tháng Tám”, sau này, nhạc sĩ Xuân Oanh còn là tác giả của nhiều ca khúc nổi tiếng khác như: "Quê hương anh bộ đội"; "Thổn thức mùa xuân"; "Hồ Chí Minh - Người là muôn ánh sao"; "Ngôi sao thế kỷ"; "Hà Nội ở Lâm Đồng"; "Trời sẽ trong xanh lại"...

Sau Cách mạng Tháng Tám, nhạc sĩ Xuân Oanh chuyển về làm ở bộ phận thông tin, tiền thân của Thông tấn xã Việt Nam ngày nay. Nhờ có nền tảng là vốn ngoại ngữ phong phú nên ít lâu sau, ông nhận nhiệm vụ sang làm phát thanh viên tiếng Anh đầu tiên của Đài Tiếng nói Việt Nam.

Ông cũng từng giữ nhiều chức vụ quan trọng như: Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Ủy ban Bảo vệ hòa bình thế giới của Việt Nam; Vụ trưởng Ban Đối ngoại Trung ương Đảng; Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Ghi nhận sự cống hiến của ông đối với đất nước, Đảng và Nhà nước đã trao tặng ông Huân chương Độc lập hạng ba (năm 1998) và Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật (năm 2007).

Trong những năm tháng chiến đấu giành độc lập dân tộc, ca khúc “Mười chín tháng Tám” cũng đã trở thành nguồn cổ vũ tinh thần mạnh mẽ với những người chiến sĩ khắp mọi miền đất nước, không chỉ ở thành phố Hà Nội mà ở khắp cả nước...

Nguyễn Hằng

MỚI NHẤT
Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam giới thiệu triển lãm đặc biệt “Nhớ về Bác”
Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam giới thiệu triển lãm đặc biệt “Nhớ về Bác”

(Dân trí) - Nhân kỷ niệm 50 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1969 - 2019) và chào mừng 74 năm Quốc khánh (2/9/1945 – 2/9/2019), Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam giới thiệu triển lãm đặc biệt “Nhớ về Bác”. Lễ khai mạc sẽ diễn ra lúc 9h30 ngày 30/8 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Thứ tư, 21/08/2019 - 08:00

Khán giả bị bò tót tấn công tử vong tại lễ hội
Khán giả bị bò tót tấn công tử vong tại lễ hội

(Dân trí) - Một người đàn ông đã vừa qua đời ở tuổi 59 do bị bò tót tấn công tại lễ hội, tất cả bi kịch xảy ra sau một cú trượt chân ngã trước mũi sừng bò.

Thứ tư, 21/08/2019 - 07:28

Thần tượng âm nhạc ăn khách hàng đầu thế giới từng liên tiếp bị đánh trượt ở trường nhạc
Thần tượng âm nhạc ăn khách hàng đầu thế giới từng liên tiếp bị đánh trượt ở trường nhạc

(Dân trí) - Nam ca sĩ Ed Sheeran đã phải nhận 6 điểm “F” (điểm trượt) khi còn theo học ở một trường nhạc. Vậy mà giờ đây, Ed Sheeran có hơn 150 triệu đĩa hát bán ra và là nghệ sĩ ăn khách hàng đầu thế giới.

Thứ tư, 21/08/2019 - 07:27

Vì sao Hoa hậu Hà Kiều Anh ít khi nhắc đến bố ruột?
Vì sao Hoa hậu Hà Kiều Anh ít khi nhắc đến bố ruột?

(Dân trí) - Chia sẻ nhiều về mẹ, về ông bà, về cuộc sống vất vả mưu sinh khi theo mẹ vào Sài Gòn sinh sống từ lúc hơn 3 tuổi, nhưng hiếm khi Hoa hậu Hà Kiều Anh chủ động chia sẻ về người bố mà cô cảm ơn vì “được là con gái xinh đẹp giống bố”...

Thứ ba, 20/08/2019 - 03:09

NSND Trần Hạnh: “Mắt tôi không còn nhìn thấy gì, tay cũng không cầm nắm được nữa”
NSND Trần Hạnh: “Mắt tôi không còn nhìn thấy gì, tay cũng không cầm nắm được nữa”

(Dân trí) - “Bây giờ mắt bên phải của tôi là hoàn toàn không nhìn thấy gì, mắt bên trái chỉ còn 40%. Mỗi lần người ta đưa kịch bản mời tôi đóng tôi toàn phải nhờ con dâu đọc cho nghe còn mình ngồi nhẩm để thuộc thoại”, nam nghệ sĩ tâm sự.

Thứ ba, 20/08/2019 - 02:26

Triển lãm “50 năm thực hiện Di chúc Chủ tịch Hồ Chí Minh”
Triển lãm “50 năm thực hiện Di chúc Chủ tịch Hồ Chí Minh”

(Dân trí) - Từ ngày 30/8 - 03/9 tại Trung tâm Triển lãm VHNT Việt Nam sẽ diễn ra triển lãm “50 năm thực hiện Di chúc Chủ tịch Hồ Chí Minh”. Đây là hoạt động văn hóa có ý nghĩa sâu sắc nhằm tiếp tục khẳng định giá trị to lớn của tư tưởng Hồ Chí Minh, Di chúc thiêng liêng và tấm gương đạo đức của Người.

Thứ ba, 20/08/2019 - 09:11

Họa tiết báo in gây sốt với giới thời trang
Họa tiết báo in gây sốt với giới thời trang

(Dân trí) - Dù báo in đang ở vào một thời kỳ khó khăn trong việc cạnh tranh với báo điện tử, với mạng xã hội; nhưng họa tiết báo in lại đang thịnh hành và rất được ưa chuộng trong giới thời trang.

Thứ ba, 20/08/2019 - 07:45

Kỳ lạ những con người xa lạ nhưng giống nhau như thể song sinh
Kỳ lạ những con người xa lạ nhưng giống nhau như thể song sinh

(Dân trí) - Dù không hề có quan hệ huyết thống nhưng họ lại giống nhau như thể song sinh và có nhiều nét tính cách tương đồng, câu chuyện cuộc đời cũng có nhiều điểm giống nhau…

Thứ ba, 20/08/2019 - 07:29

Khoe một đôi giày, Britney Spears bị cộng đồng mạng chỉ trích
Khoe một đôi giày, Britney Spears bị cộng đồng mạng chỉ trích

(Dân trí) - Nữ ca sĩ Britney Spears đã bị cộng đồng mạng chỉ trích sau khi đăng tải một bức ảnh trên tài khoản Instagram chụp đôi giày cao gót hàng hiệu làm từ da rắn trị giá 6.000 USD (140 triệu đồng) mà cô từng mua cách đây 4 năm nhưng chưa một lần sử dụng.

Thứ ba, 20/08/2019 - 05:45

“Ngàn năm mây trắng”: Một thử nghiệm chưa từng có trên sân khấu Việt Nam
“Ngàn năm mây trắng”: Một thử nghiệm chưa từng có trên sân khấu Việt Nam

(Dân trí) - Lần đầu tiên trên sân khấu Việt Nam sẽ có một vở kịch lấy cảm hứng từ nàng Tô Thị, hòn Vọng Phu mà có sự kết hợp độc đáo giữa 4 loại hình sân khấu truyền thống: cải lương, chèo, xẩm và hát văn Huế.

Thứ hai, 19/08/2019 - 04:11

Brad Pitt và 10 điều chưa biết...
Brad Pitt và 10 điều chưa biết...

(Dân trí) - Brad Pitt không dễ khóc khi xem phim, nhưng từng có hai phim khiến anh “rơi lệ”. Brad Pitt thích nhất một bộ phim trong sự nghiệp diễn xuất của mình, đó là bộ phim mà anh đã diễn xuất… rất tệ.

Thứ hai, 19/08/2019 - 02:38

Xúc động câu chuyện cô gái trẻ cứu 2 đứa trẻ suýt bị chôn sống
Xúc động câu chuyện cô gái trẻ cứu 2 đứa trẻ suýt bị chôn sống

(Dân trí) - Câu chuyện của cô gái vào tận quan tài cứu sống đứa trẻ và cưu mang từ năm 16 tuổi gây xúc động mạnh với khán giả truyền hình.

Thứ hai, 19/08/2019 - 01:41

ĐÁNG QUAN TÂM
Điều chưa kể về dàn diễn viên bộ phim kinh điển “Sao Tháng Tám”
Điều chưa kể về dàn diễn viên bộ phim kinh điển “Sao Tháng Tám”

(Dân trí) - Cách mạng tháng Tám năm 1945 là một bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử dân tộc. Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có bộ phim nào làm về đề tài này lại vượt qua được thành công của “Sao Tháng Tám”.

Thứ hai, 19/08/2019 - 10:10

Người đẹp nuối tiếc vì từng từ chối hẹn hò với Leonardo DiCaprio
Người đẹp nuối tiếc vì từng từ chối hẹn hò với Leonardo DiCaprio

(Dân trí) - Whitney Port tiết lộ rằng đây chính là bí mật mà cô đã khao khát được chia sẻ từ rất lâu rồi: “Tôi rất muốn chia sẻ câu chuyện này với mọi người, bởi mỗi khi tôi kể nó cho bạn bè tôi, dường như chẳng ai tin tôi cả”.

Thứ hai, 19/08/2019 - 06:16

“Về nhà đi con” và những kỷ niệm về một bộ phim truyền hình “quốc dân”
“Về nhà đi con” và những kỷ niệm về một bộ phim truyền hình “quốc dân”

(Dân trí) - Trong tuần qua, báo Dân trí đã tổ chức giao lưu trực tuyến cùng diễn viên phim “Về nhà đi con”, từ đó nhiều bí mật thú vị về bộ phim, về ê-kíp làm phim, và cuộc sống riêng tư của diễn viên trong phim đã được hé lộ.

Thứ hai, 19/08/2019 - 06:14

Tây Bắc khai hội văn hóa, thể thao và du lịch
Tây Bắc khai hội văn hóa, thể thao và du lịch

Tối 18.8, Lễ Khai mạc ngày hội văn hoá, thể thao, du lịch các dân tộc vùng Tây Bắc lần thứ XIV đã diễn ra tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Sơn La với chủ đề "Tây Bắc - Sơn La hội tụ và lan tỏa".

Thứ hai, 19/08/2019 - 04:23

“Mỹ nam tuổi 53” lần đầu đóng cảnh nóng trên màn ảnh
“Mỹ nam tuổi 53” lần đầu đóng cảnh nóng trên màn ảnh

(Dân trí) - Nhiếp ảnh gia người Singapore - Chuando Tan (53 tuổi) - vốn nổi tiếng trên mạng xã hội với những danh xưng như “mỹ nam không tuổi”, “mỹ nam ngoại ngũ tuần”... Tất cả chỉ bởi anh sở hữu một diện mạo trẻ trung và khỏe khoắn đến khó tin so với tuổi tác trong thực tế.

Chủ nhật, 18/08/2019 - 03:53

“Hết hồn” với những trò đùa giỡn tử thần của nhóm trình diễn mạo hiểm
“Hết hồn” với những trò đùa giỡn tử thần của nhóm trình diễn mạo hiểm

(Dân trí) - Tiết mục mạo hiểm chứa đầy sự kịch tính, hồi hộp, những nghệ sĩ trình diễn đẩy cao mức độ mạo hiểm của mình tới mức khiến người xem… “hết hồn”.

Chủ nhật, 18/08/2019 - 08:49

NSƯT Thanh Kim Huệ và Chí Tâm lấy nước mắt khán giả trong vở “Lan và Điệp”
NSƯT Thanh Kim Huệ và Chí Tâm lấy nước mắt khán giả trong vở “Lan và Điệp”

(Dân trí) - Bằng giọng ca truyền cảm, khả năng diễn xuất thần, bộ đôi NSƯT Thanh Kim Huệ và nghệ sĩ Chí Tâm trong vai đôi tình nhân Lan và Điệp đã lấy nước mắt khán giả khi tái xuất của trong vở diễn cùng tên sau hơn 40 năm.

Chủ nhật, 18/08/2019 - 08:34

Mỹ nhân Megan Fox từng bị chồng từ chối phũ phàng, không muốn hẹn hò
Mỹ nhân Megan Fox từng bị chồng từ chối phũ phàng, không muốn hẹn hò

(Dân trí) - Nam diễn viên Brian Austin Green - chồng của nữ diễn viên nổi tiếng xinh đẹp gợi cảm Megan Fox - tiết lộ rằng thoạt tiên anh không hứng thú hẹn hò với Megan Fox: “Tôi liên tục đẩy cô ấy ra xa mỗi khi cô ấy muốn lại gần”.

Chủ nhật, 18/08/2019 - 06:43

Gian lận tại cuộc thi “Ai là triệu phú?” được chuyển thể thành phim
Gian lận tại cuộc thi “Ai là triệu phú?” được chuyển thể thành phim

(Dân trí) - Vụ scandal dùng tiếng ho để hỗ trợ gian lận tại cuộc thi “Ai là triệu phú?” đã vừa được chuyển thể thành một sê-ri phim truyền hình kéo dài 3 phần.

Chủ nhật, 18/08/2019 - 06:41

Mái vòm cổng phía nam Thành nhà Hồ bị hư hỏng đã được tu sửa
Mái vòm cổng phía nam Thành nhà Hồ bị hư hỏng đã được tu sửa

(Dân trí) - Sau 8 tháng thực hiện tu sửa mái vòm phía nam Thành nhà Hồ, viên đá vỡ, tụt xuống vòm cổng thành được cố định về vị trí cũ, gia cố vững chắc. Toàn bộ cổng nam được làm sạch, loại bỏ các tác nhân gây hại như rêu, tảo, địa y, muối.

Thứ bảy, 17/08/2019 - 04:24

Nam diễn viên thoát lệnh cấm lái xe nhờ... vai diễn
Nam diễn viên thoát lệnh cấm lái xe nhờ... vai diễn

(Dân trí) - Nam diễn viên người Anh Steve Coogan (53 tuổi) đã thoát khỏi lệnh cấm lái xe kéo dài 6 tháng với lý do nếu chịu lệnh cấm này, ông sẽ không thể thực hiện phần tiếp theo của sê-ri sitcom hài hước - “I’m Alan Partridge”. Có thể nói chính vai diễn đã “cứu nguy” cho Steve Coogan.

Thứ bảy, 17/08/2019 - 04:22

Người đàn ông may mắn sống sót sau khi bị bò tót tấn công tại lễ hội
Người đàn ông may mắn sống sót sau khi bị bò tót tấn công tại lễ hội

(Dân trí) - Một con bò tót đã tấn công một người đàn ông tham gia lễ hội, khiến người này ngã bất tỉnh, sau đó, bò tót kéo cơ thể bất động của người đàn ông chạy đi vài mét, bởi trong lúc ngã… sấp mặt, người đàn ông đã bị mắc vào sợi dây thừng dùng để buộc con bò vào cột.

Thứ bảy, 17/08/2019 - 04:21