Văn hóa tiền lẻ hay cái giá của văn hóa tâm linh quá rẻ?

Tưởng đã có quán triệt ở đủ các cấp, ngành, đoàn thể và sự tự giác “đổi mới” của nhân dân, nhưng cảnh tiền lẻ vung vãi khắp nơi thờ tự trong các lễ hội đầu xuân vẫn gần như không thay đổi.

Phải chăng, “văn hóa tiền lẻ” đã ăn sâu khó thay đổi, hay cái giá “xin cho” thần linh quá rẻ, nên tiền lẻ vẫn thống soái lễ hội?

“Văn hóa tiền lẻ” hay tâm lý “nhỏ, lẻ”?

“Văn hóa tiền lẻ” hay tâm lý “nhỏ, lẻ”?

Việc “xin - cho” giữa con người và thần linh đã là “văn hóa tâm linh” trong văn hóa truyền thống của người VN. Việc công đức hay đóng góp để xây dựng và hương hoa cho nơi thờ tự và thần linh cũng không thể thiếu trong văn hóa tâm linh của người VN. Ngày trước, khi đồng tiền lẻ còn có giá cao, thì vài chục xu, vài hào lẻ cũng có thể mua bó hương, bông hoa cúng và chuyện công đức thì tùy tâm. Do nhiều nguyên nhân, khi vào đình, đền, chùa, miếu không mua bó hương, đĩa hoa dâng cúng thì bỏ ít tiền lên đĩa.. Dần dần, việc thay hương hoa bằng tiền đã thành thói quen.

Trong khoảng 20 năm trở lại đây, càng ngày đồng tiền Việt càng mất giá, những đồng tiền lẻ mệnh giá thấp không còn giá trị thực tế, nhưng nó lại có giá khi đi lễ. Ít ai bỏ một khoản tiền có mệnh giá cao vào một chỗ nhất định, mà “xé lẻ”, để mỗi nơi thờ một ít, xem như nén hương, bông hoa dâng cúng với lời nguyện của mình... Rồi tâm lý sợ thần linh quở trách thần được ít, thần được nhiều, mà vào bất cứ nơi thờ tự nào cũng “chia đều” cho các thần, để không ai so bì...

Và “văn hóa tiền lẻ”, tâm lý “nhỏ, lẻ” nơi thờ tự thần linh hình thành, ngày một biến tướng, ngày cành “phình” ra theo chiều hướng xô bồ, lộn xộn, đầy phản cảm, báng bổ thần linh, xâm phạm sự linh thiêng của những nơi thờ tự tôn nghiêm. 

Tiên trách kỷ, hậu trách nhân

Cái “văn hóa tiền lẻ” nảy sinh ra “tâm lý nhỏ, lẻ” phát sinh ngoài việc sự “giác ngộ” của người dân có hạn chế, sự thiếu hiểu biết “lễ” của người dân, còn một phần do chính công tác quản lý các nơi thờ tự, lễ hội. Nếu như ban quản lý làm nghiêm ngay từ đầu, cấm bỏ tiền vào ban thờ, vào tượng... mà chỉ để vào hòm công đức, thì chắc mọi người cũng sẽ tự giác tuân thủ (việc này các nơi thờ tự ở miền Nam và miền Trung làm tốt hơn ngoài Bắc). Và nếu các nơi thờ tự ban quản lý không đặt hòm công đức tràn lan thì người dân không “xé lẻ” số tiền mệnh giá cao thành tiền lẻ để bỏ công đức mỗi nơi một ít cho đều.

Ngay tại Hà Nội, điển hình là Văn Miếu - Quốc Tử Giám, mỗi khu tượng thánh là một hòm, và tiền vẫn cứ bị nhét vào chân thánh, hay bỏ lung tung trên ban thờ. Hay vào Phủ Tây Hồ, hòm công đức thì để góc tường khuất, rồi bày ra mỗi ban thờ mấy cái chậu cho người đi lễ vứt tiền vào...

Phải chăng chính những người trong ban quản lý các nơi thờ tự cũng muốn “tích tiểu thành đại”? Bỏ lơ chuyện người dân đi lễ rải tiền khắp nơi, kể cả dán tiền lên tượng phật, ném tiền dưới chân phật như ở chùa Bái Đính - Ninh Bình? Nên mới có chuyện thật sốc, chỉ riêng Chùa Hương - Hà Nội, mỗi năm gom số tiền lẻ “giọt dầu” đã là 1.200 bao tiền lẻ, chở bằng 15 chuyến xe tải...

Việc không của riêng ai

Cấm buôn tiền lẻ, không in tiền lẻ chỉ là biện pháp tình thế, và nó coi như bất khả thi đầu mùa lễ hội tháng giêng. Thực tế người dân có nhu cầu đổi tiền lẻ, tiền mới không khó để tìm ra những điểm dịch vụ này. Không chỉ tập trung ở khu vực cổng chùa, đền, khu di tích, mà ở Hà Nội, có nhiều cửa hàng cầm đồ, bán trang sức công khai treo biển đổi tiền lẻ như tại các phố Nguyễn Xí, Đinh Lễ, Đinh Tiên Hoàng,... dù hoạt động này năm nay không rầm rộ như các năm trước, nhưng vẫn rất đắt khách, và không thấy cơ quan chức năng nào có ý kiến. 

Từ đầu mùa lễ đến giờ, cũng chưa có ai bị phạt vì tội buôn tiền lẻ ở đình, đền, chùa, miếu, phủ..., dù nó công khai. Phải chăng có cả sự tiếp tay của nhân viên ngân hàng, của chính ban quản lý các nơi thờ tự và sự làm ngơ của chính quyền địa phương?

Tiền lẻ đi lễ gây ra những phản cảm trong văn hóa tâm linh, không phải là chuyện của riêng ngành ngân hàng... mà nó liên quan đến nhiều ngành, ban, đoàn thể và cả ý thức của người đi lễ.

 “Văn hóa tiền lẻ” hay tâm lý “nhỏ, lẻ”?

“Văn hóa tiền lẻ” hay tâm lý “nhỏ, lẻ”?

“Văn hóa tiền lẻ” hay tâm lý “nhỏ, lẻ”?
Du khách đi lễ kẹp tiền vào tượng tại Hội Lim (Bắc Ninh) 2014 (ảnh lớn). Tiền lẻ rải khắp nơi ở phủ Tây hồ (hà Nội). Ảnh: Hải Nguyễn - Giang Huy 

Trước hết, các nơi thờ tự phải nghiêm khắc với chính mình, các ban quản lý phải biết giữ tôn nghiêm, tuyệt đối ngăn chặn các hành vi bỏ tiền không đúng nơi quy định, giáo dục cho người đi lễ biết “lễ” với thần linh. Các cơ quan văn hóa, các nhà giáo dục, các nhà văn hóa học, các nhà nghiên cứu về tôn giáo, văn hóa dân gian, văn hóa tâm linh cũng nên vào cuộc để nâng cao sự hiểu biết ý nghĩa của các hành vi mang tính tâm linh nơi thờ tự của người dân, để người dân có được sự tôn nghiêm đối với hình ảnh của các bậc tôn kính, đấng tối cao khi đặt niềm tin vào cho một ước nguyện.

Tiền không phải là cứu cánh để giải quyết chuyện tâm linh. Tiền lẻ càng không phải là giải pháp rẻ tiền để “mua thần, bán thánh”, để “xin” thần linh hay “mặc cả” với thần linh những mưu cầu cho riêng mình... Cái tâm đi lễ, hiểu biết “lễ” mới là quan trọng.

Theo Việt Văn
Báo Lao động
MỚI NHẤT
Hàng vạn người trẩy hội đền Quả Sơn
Hàng vạn người trẩy hội đền Quả Sơn

(Dân trí) - Sáng ngày 19/2 (tức ngày 20 tháng Giêng), hàng vạn người dân Đô Lương, Nghệ An và du khách thập phương nô nức trẩy hội Đền Quả Sơn - lễ hội truyền thống tưởng nhớ Uy Minh Vương Lý Nhật Quang.

Thứ năm, 20/02/2014 - 03:17

Mr. Banks
Mr. Banks

(Dân trí)- Mr. Banks lấy cảm hứng từ câu chuyện chưa từng được kể phía sau tác phẩm kinh điển của Disney, nói về hành trình đưa “Mary Poppins” lên màn ảnh. Phim có sự tham gia của nữ diễn viên từng 2 lần đoạt Oscar Emma Thompson và nam diễn viên 2 lần đoạt Oscar- Tom Hanks.

Thứ tư, 19/02/2014 - 02:00

Hoa hậu giàu - hoa hậu… xạo!
Hoa hậu giàu - hoa hậu… xạo!

Hoa hậu xứ ta ai cũng rất giàu có. Nhưng lạ một điều là người ta không thấy nhiều hoa hậu phải lao động hay có nghề nghiệp gì, trừ việc xuất hiện ở các sự kiện.

Thứ tư, 19/02/2014 - 12:35

Những bức tranh “kinh điển” về sự gợi cảm
Những bức tranh “kinh điển” về sự gợi cảm

(Dân trí) - Vẻ đẹp hình thể của phụ nữ vốn là một đề tài lớn của mỹ thuật thế giới. Lịch sử mỹ thuật đã có nhiều tác phẩm nổi tiếng khắc họa phụ nữ như những tòa thiên nhiên tuyệt tác.

Thứ tư, 19/02/2014 - 12:10

Người Mỹ ngưỡng mộ đệ nhất phu nhân nào nhất?
Người Mỹ ngưỡng mộ đệ nhất phu nhân nào nhất?

(Dân trí) - Một khảo sát thú vị vừa được tiến hành tại Mỹ đã đưa ra kết quả về vị đệ nhất phu nhân được người Mỹ ngưỡng mộ nhất.

Thứ tư, 19/02/2014 - 11:24

Nổi da gà với các bài khấn ở lễ hội
Nổi da gà với các bài khấn ở lễ hội

“Con lạy chín phương trời, lạy mười phương Phật, con lạy Đức Thánh Bà. Đức Thánh Bà linh thiêng về giúp tín chủ con là Nguyễn Quang T ở Thanh Trì, Hà Nội bịt mồm, bịt miệng kẻ bán hàng bên cạnh, làm cho nó khuynh gia bại sản, sập tiệm...”

Thứ tư, 19/02/2014 - 10:50

Chuyện tình 26 năm của nữ diễn viên huyền thoại lên phim
Chuyện tình 26 năm của nữ diễn viên huyền thoại lên phim

(Dân trí) - Heburn và Tracy được biết tới là một trong những cặp đôi nổi tiếng nhất Hollywood. Sắp tới chuyện tình dài suốt 26 năm của họ sẽ trở thành dự án được các nhà làm phim khai thác và công chiếu trên màn ảnh rộng để giới thiệu tới người hâm mộ.

Thứ tư, 19/02/2014 - 10:21

“Thị Hến” của NSND Lê Khanh du xuân miền Nam
“Thị Hến” của NSND Lê Khanh du xuân miền Nam

(Dân trí)- Nhà hát Tuổi trẻ tiếp tục chinh phục khán giả miền Nam với chương trình “Thị Hến du xuân” nhân dịp ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3 tới đây.

Thứ tư, 19/02/2014 - 09:14

Trao giải thưởng cho Dự án bảo tồn nhà cổ Đường Lâm
Trao giải thưởng cho Dự án bảo tồn nhà cổ Đường Lâm

Sáng 18/2, Văn phòng UNESCO Việt Nam đã trao giải Công trạng trong Giải thưởng về Bảo tồn di sản văn hóa năm 2013 của UNESCO khu vực Châu Á - Thái Bình Dương cho Dự án Bảo tồn nhà cổ truyền thống tại Làng cổ Đường Lâm.

Thứ tư, 19/02/2014 - 06:54

Chế tạo kim cương tuyệt đẹp từ... tro cốt người chết
Chế tạo kim cương tuyệt đẹp từ... tro cốt người chết

(Dân trí) - Mới đây, một công ty ở Thụy Sĩ tuyên bố họ đã thực hiện thành công việc biến tro cốt người đã khuất thành những viên kim cương tuyệt đẹp.

Thứ ba, 18/02/2014 - 02:30

Những cuộc thi nhan sắc kỳ lạ nhất thế giới
Những cuộc thi nhan sắc kỳ lạ nhất thế giới

(Dân trí) - Những cuộc thi nhan sắc dưới đây không tuân theo chuẩn đẹp thông thường, thậm chí, khi mới ra đời, một số cuộc thi còn gây sốc đối với dư luận.

Thứ ba, 18/02/2014 - 01:50

Khoảnh khắc đáng yêu của các MC nổi tiếng
Khoảnh khắc đáng yêu của các MC nổi tiếng

Không chỉ có nét duyên riêng trong cách dẫn mà các MC nổi tiếng Thanh Bạch, Nguyễn Cao Kỳ Duyên, Jennifer Phạm, Lê Anh, Hoa Thanh Tùng, Thanh Vân Hugo, Nguyên Khang còn gây ấn tượng bởi tạo hình cực đáng yêu, dễ thương.

Thứ ba, 18/02/2014 - 01:22

ĐÁNG QUAN TÂM
Phát hiện thi thể nhà thiết kế thời trang trên sông
Phát hiện thi thể nhà thiết kế thời trang trên sông

Michele Savoia , nhà thiết kế thời trang Mỹ, chết ở tuổi 55. Thi thể của ông được tìm thấy trên sông Hudson, Mỹ vào trưa 16-2.

Thứ ba, 18/02/2014 - 11:30

 Độc đáo phong tục thêu váy đón Tết của thiếu nữ H’Mông
Độc đáo phong tục thêu váy đón Tết của thiếu nữ H’Mông

(Dân trí) - (Dân trí) – Thượng sơn vào những ngày cuối năm, đi đến bất cứ bản làng người H’Mông nào cũng có thể bắt gặp hình ảnh thiếu nữ H’Mông tỉ mẩn đan khăn, thêu váy cho mình để đi chơi xuân.

Thứ ba, 18/02/2014 - 10:30

Thành Long không nhận ra... Hoàng tử Anh
Thành Long không nhận ra... Hoàng tử Anh

(Dân trí) - Dù là Chủ tịch Hội Diễn viên Hồng Kông nhưng khi ra ngoài làm nhiệm vụ ngoại giao, Thành Long vẫn không tránh khỏi những sơ xuất hài hước.

Thứ ba, 18/02/2014 - 10:00

Tái dựng vở “Bệnh sĩ” của Lưu Quang Vũ
Tái dựng vở “Bệnh sĩ” của Lưu Quang Vũ

(Dân trí)- Vở “Bệnh sĩ” được quyết định tái dựng trên sân khấu nhà hát Kịch Việt Nam đã thêm một lần nữa khẳng định sức sống bền bỉ của kịch Lưu Quang Vũ.

Thứ ba, 18/02/2014 - 07:35

7 loạt tranh đẹp nhất của Van Gogh
7 loạt tranh đẹp nhất của Van Gogh

(Dân trí) - Van Gogh, vị họa sĩ có tầm ảnh hưởng lớn nhất thế kỷ 20, đã sớm qua đời ở tuổi 37. Trong suốt cuộc đời và sự nghiệp ngắn ngủi của mình, ông chỉ bán được một bức tranh duy nhất với giá như cho.

Thứ ba, 18/02/2014 - 02:31

Gia đình “Tôn Ngộ Không” đánh nhau ngay tại lễ tang?
Gia đình “Tôn Ngộ Không” đánh nhau ngay tại lễ tang?

(Dân trí) - Cảnh ẩu đả, lộn xộn xảy ra trong lễ tang của cố nghệ sĩ Lục Linh Đồng - cha của nam diễn viên nổi tiếng Lục Tiểu Linh Đồng - đã xuất hiện trên nhiều trang thông tin của Trung Quốc, thu hút sự quan tâm, bình luận của đông đảo người hâm mộ.

Thứ hai, 17/02/2014 - 05:01

“Sau những cánh cửa đóng kín”
“Sau những cánh cửa đóng kín”

(Dân trí) - Tác phẩm không chỉ là câu chuyện tình yêu lãng mạn không kém phần nóng bỏng của Seth và Raine mà còn là câu chuyện về tình cảm gia đình; là câu chuyện về sự lựa chọn của từng người trong cuộc sống…

Thứ hai, 17/02/2014 - 04:20

Con tem 1 xu trở thành con tem đắt nhất thế giới
Con tem 1 xu trở thành con tem đắt nhất thế giới

(Dân trí) - Con tem quý được săn tìm bởi những nhà sưu tập tem trên khắp thế giới - con tem Guiana 1 xu màu đỏ tươi của Anh, ra đời năm 1856 - hiện ước tính có giá 12 triệu bảng Anh (tương đương hơn 426 tỉ VNĐ). Vì sao?

Thứ hai, 17/02/2014 - 02:39

“Vẻ đẹp Mỹ”: Bộ phim của sự đẹp đẽ và... ghê tởm
“Vẻ đẹp Mỹ”: Bộ phim của sự đẹp đẽ và... ghê tởm

(Dân trí) - “American Beauty” - bộ phim thắng lớn tại Oscar năm 2000 là một tác phẩm điện ảnh vừa vui vẻ, hài hước vừa buồn bã, u ám; vừa đẹp đẽ, nhân văn lại vừa xấu xa, ghê tởm… Nó chạm tới những góc sâu xa, thầm kín, thậm chí đen tối nhất của con người.

Thứ hai, 17/02/2014 - 12:10

Tục ở rể xứ Đàng Trong
Tục ở rể xứ Đàng Trong

Văn hóa hôn nhân ở Việt Nam ngày nay đã khác xưa khá nhiều. Tuy đâu đó tục “ở rể” vẫn còn tồn tại trong một số trường hợp, nhưng cũng không còn giống với tập tục “ở rể” của cha ông.

Thứ hai, 17/02/2014 - 10:00

Cuốn tiểu thuyết làm “điên đảo” châu Âu suốt 2 thế kỷ
Cuốn tiểu thuyết làm “điên đảo” châu Âu suốt 2 thế kỷ

(Dân trí) - Vào nửa cuối thế kỷ 18, một cuốn tiểu thuyết đã đi vào lịch sử văn học châu Âu bởi sức ảnh hưởng ngoài tưởng tượng của nó.

Thứ hai, 17/02/2014 - 09:50

Tại sao Christopher Colombus không có hình ảnh chân dung thực sự?
Tại sao Christopher Colombus không có hình ảnh chân dung thực sự?

(Dân trí)- Columbus luôn được coi là người có công lớn trong lịch sử, mở ra những cuộc thám hiểm tới Châu Mĩ. Tuy nhiên dung mạo của ông trông thế nào lại là một... bí ẩn.

Thứ hai, 17/02/2014 - 09:40